Pólska a wid 300 wědomostnikow

srjeda, 29. měrca 2017 spisane wot:

Frankfurt nad Wódru/Słubice (RD/SN). Najwjetši kongres – zaběracy so ze slědźenjom wo Pólskej – zjednoćeše wot zašłeho štwórtka do njedźele Frankfurt nad Wódru ze Słubicami pod hesłom „Mjezy w rěce“. 300 wědomostnikow z Němskeje a Pólskeje, Šwicarskeje, Awstriskeje,­ USA, Japanskeje a dalšich krajow so na kongresu wobdźěli. We wjac hač 30 dźěłowych skupinach předstajichu wědomostnicy aktualne slědźenja wo Pólskej.

Spektrum sahaše wot historiskich prašenjow, kaž na přikład wosuda pólskich dźěći, kotrež buchu za čas Druheje swětoweje wójny wot němskich wojakow spłodźene, hač k tuchwilnym problemam politiki a kultury kaž tež hospodarstwa a dawkoweho prawa. Zdobom su zhromadne dźěło němskich a pólskich wěstotnych zarjadow w namjeznym regionje wobjednali. Tema bě tež přiru­nowanje jědźneje kultury za čas NDR, w zwjazkowej republice a Pólskej.

Zarjadowanje organizowali běchu Frankfurtska Europska uniwersita Viadrina, slědźenski centrum Collegium Polonicum­ w Słubicach kaž tež Němski pólski institut ze sydłom w Darmstadće.

Lěk-unikat přećiwo rakowinje

srjeda, 29. měrca 2017 spisane wot:

Peter Čačko rozprawja z Bratislavy za Serbske Nowiny

Njewšědny zajim fachoweho swěta a mnohich nimo njeho su wědomostnicy Prešovskeje uniwersity zamóhli zbudźić – ze swojim nowym a k tomu dospołnje swojoraznym medicinskim produktom: Z holanskich jahodkow běchu woni zdokonjeli zeseparatizować přirodnu barbu z antioksidaciskej skutkownosću.

Kardinal pochowany

wutora, 28. měrca 2017 spisane wot:
Praha (ČŽ/K). Z wulkim žarowanskim ćahom bu w čěskej stolicy kardinal Miloslav Vlk, kiž bě 84lětny 18. měrca na sćěhi raka zemrěł, pochowany. Wjace hač 2 000 ludźi so w katedrali swj. Wita z nim rozžohnowa, mjez nimi někotři čłonojo knježerstwa z ministrom za kulturu Danielom Hermanom na čole. Rekwiem swjećeše w přitomnosći mnohich kardinalow cyłeje Europy Praski arcybiskop, kardinal Dominik Duka. „Rozžohnujemy so z arcybiskopom Prahi, kotremuž bě nadawk wurostł, natwarić cyrkej w swobodnym, suwerenym a demokratiskim staće“, wón rjekny. Prědowanje do chowanja přednjese emeritowany Plzeňski biskop František Radkovský, hódnoćacy Vlkowe skutkowanje za čas socializma. Na poslednim puću přewodźeše njeboćičkeho nimo modlitwow a Swjatowjacsławskeho chorala zwonjenje zwona „Zikmund“, najwjetšeho na wěži katedrale kaž tež Čěskeje. Swój posledni wotpočink ma kardinal Vlk – wón bě tež dobry přećel Serbow – w krypće Praskich arcybiskopow poboku swojich předchadnikow a rjada čěskich kralow.

Warnowanje zběhnjene

póndźela, 27. měrca 2017 spisane wot:
Baršć/Brożek (dpa/SN). Wjacore hodźiny warnowachu zarjady wčera wobydlerjow regiona wokoło Baršća, durje a wokna sylneho kura dla njewočinić. Najnowše přepytowanje pak je nětko wunjesło, zo strowota hižo wohrožena njeje, zdźěli rěčnik braniborskeho nutřkowneho ministerstwa Ingo Decker. Tuž su warno­wanje najprjedy raz zbě­hnyli. Přiwšěm chcedźa powětrowe hódnoty dale wobkedźbować. Woheń na deponiji blisko pólskeje wsy Brożek zarjady w susodnym kraju kaž tež w Němskej hižo dlěje zaběra. 25 000 tonow kumštneho materiala so tam přez tydźenje žehli. Wot minjeneho tydźenja woheń nětko z pjeršću pokrywaja, zo bychu šćipaty smjerd a njelubozny kur doskónčnje podusyli.

Čěska piwowa unikatnosć

pjatk, 24. měrca 2017 spisane wot:

ZELENE PIWO? Haj, tajkele w susodnej Čěskej – čłowjek njeby wěrił – tohorunja warja a nic jenož hewak wuchwalowanu „brunu jušku“. Zawjedli běchu to swój čas składnostnje irskeho swjatka swj. Patri- cka. Mjeztym Češa wo wony unikatny napoj tak rodźa, zo jón hižo něšto dźesatkow piwarnjow zhotowja – znatych wulkich a tójšto mjeńšich. Hosćency wabja za nje tež na te wašnje, zo poskićeja specialne irske jědźe. „Irska kuchnja so derje k piwu hodźi“, měni Plzeňski šefkuchar Petr Cuřín. Mnohe hosćency, předewšěm Praske, wužiwaja za to irske mjaso, najradšo jehnjace. „W přibližnje 3 000 hospodach budu specialne zelene piwo ‚Velikonoční (jutrowne) Zlatá 13‘ marki Master točić. Te je warjene po tradicionelnym recepće srjedźowěkowskich mni- chow, kotrymž bě njefiltrowane piwo połne přirodnych maćiznow dawało energiju w času šěsćtydźenskeho posćenja mjez popjelnej srjedu a jutrami“, powěda rěčnica sławneje Plzeňskeje piwarnje Prazdroj Jitka Němečková. Čěske medije tuž woměrje konstatuja: „Češa so zeleneho piwa hižo njeboja, kumštnje barbjene pak wone njesmě być.“

Objekt z „korekturami“

štwórtk, 23. měrca 2017 spisane wot:

Muzej Druheje swětoweje wójny w Gdańsku nětko tola wotewrjeny

Gdańsk (dpa/K/SN). Po měsacy trajacej wadźeńcy­ z knježerstwom je w Gdańsku dźensa muzej Druheje swětoweje wójny (MDSW) zjawnosći swoje wrota wote­wrěł. Zahajenska swjatočnosć je skromna, za to njeje srědkow“, direktor Paweł Machcewicz rjekny. „MDSW tež tak doma a we wukraju hoberski zajim zbudźa. Tydźenje­ hižo mamy wšědnje sta ska­zankow zastupjenkow dla.“

Zo bě muzej Druheje swětoweje wójny hižo do wotewrjenja tak znaty, je „zasłužba“ Waršawskeho narodno-konserwatiwneho knježerstwa. Tak abo znak chcyše wone přewzać prestižny objekt, kotryž bě předchadne załožiło. Strona Prawo a sprawnosć (PiS) móhła hišće do wote- wrjenja přehladku změnić, bojachu so muzejownicy. Je PiS tola kritizowała, zo ekspozicija přemało wuzběhuje pólsku perspektiwu na Druhu swětowu wójnu. Minister za kulturu Piotr Gliński připowědźeše „korektury“. Bědu ludnosće wustajeć­ je „přeuniwersalistiske“.

PiS chce nowiny

wutora, 21. měrca 2017 spisane wot:
Waršawa (PŽ/K). Tuchwilu knježacej stronje Prawo a sprawnosć (PiS) něhdyšeho ministerskeho prezidenta Jarosława Kaczyńskeho zaleži wulce na tym, zo regionalne medije zaso do pólskich rukow přińdu. Tónle zaměr ma PiS tohodla, zo bychu jej pomhali dobyć klětuše komunalne wólby. Tole wozjewja opozicionelna nowina Gazeta Wyborcza. „Njeje tola móžno, zo je tele přewšo delikatne předewzaćelstwo w rukach cuzeho kapitala“, cituje spomnjeny dźenik naměstneho ministra kultury Jarosława Sellina. Přibližnje 90 procentow wšěch regionalnych printmedijow je we wobsydstwje koncernow ze sydłom w Němskej – Axel Springer, Bauer abo Neue Passauer Presse. Teje filiala Polska Press sama wudawa něhdźe 20 dźenikow w milionowym nakładźe. Nětčiši staw mjenuja medije knježerstwa bjeze wšeho „němske instruowanje pólskich nowinarjow“. „Repolonizowanje njewoznamjenja ničo druhe hač w medijach móc přewzać. Operacija ma być podobna tej, kaž je wona­ była z přewzaćom cyłostatnych zjawnoprawnych medijow“, sociologa Mi­kołaj Cześnik nowinje rjekny.

ANO ma předskok

wutora, 21. měrca 2017 spisane wot:
Praha (ČŽ/K). Bychu-li so w Čěskej nětko wólby sejma wotměli, by je ANO jasnje dobyło. Najnowše zwěsćowanje agentury STEM wuswědča Hibanju njespokojnych wobydlerjow Andreja Babiša 27 procentow hłosow. Porno januarej je drje to 2,9 dypkow mjenje, přiwšěm wučinja předskok na ČSSD premiera Bohuslava So­botki – 15,5 proc. – přeco hišće dobrych dźesać dypkow. Třeće městno wobsadźa z 13,9 procentami KSČM. Do parlamenta zaćahnyli bychu dale KDU-ČSL ze 7,6 procentami, ODS ze 7,3 proc. TOP 09 ze 6,7 proc. a prěni raz tež Piraća, za kotrychž by 5,5 procentow wolerjow hłosowało. Porno januarej bychu so woni wo 1,4 dypki polěpšili a tak najlěpši wuslědk we woprašowanjach nažnjeli. Pod hranicu pjeć procentow wostawaja SPD, hibanje Úsvit a hibanje Starostow a njewotwisnych (STAN). Te wšak tuchwilu z KDU-ČSL wólbnu koaliciju wutworjeja. Agentura MEDIAN bě w februaru slědowace wuslědki nazběrała: ANO 29 proc., ČSSD 21 proc., KSČM 12 proc., ODS 7,7 proc., TOP 09 7,0 proc. a KDÚ­-ČSL 7,0 proc.

Politiske fiasko a blamaža

póndźela, 20. měrca 2017 spisane wot:

Poćah mjez Pólskej a Europskej uniju so dale pohubjeńša

Šef knježaceje strony PiS w Pólskej Jarosław Kaczyński je bjez wuspěcha přećiwo swojemu njepřećelej Donaldej Tuskej wojował a přećiwneho kandidata za zastojnstwo prezidenta rady Europskeje unije namjetował. Zwrěšćenje wón jeno ćežko akceptuje.

Waršawa/Brüssel (dpa/SN). Jarosław Kaczyński je podarmo noweho kandidata za zastojnstwo prezidenta Europskeje unije namjetował. 27 z cyłkownje 28 čłonow EU rozsudźi so za stareho a noweho prezidenta Donalda Tuska.

Medije susodneho kraja komentuja wustupowanje Pólskeje w Europje jako „politiske fiasko“ a „kompletnu blamažu“. Fachowcy rěča samo wo „diplomatiskej katastrofje“. Tež ludnosć swoje měnjenja w internetnych socialnych syćach rozšěrja. „Smy so w Europje kompromitěrowali“, tam něchtó pisa.

Kardinal Vlk njeboh

póndźela, 20. měrca 2017 spisane wot:

Praha (ČŽ/K). W Praze zemrě sobotu po ćežkej chorosći kardinal Miloslav Vlk. Praski arcybiskop a wuski přećel njeboćičkeho, kardinal Dominik Duka, rjekny, do wěčneho kralestwa je wotešoł „wobnowjer čěskeje katolskeje cyrkwje“. 18 lět bě Vlk jeje hłowa, tak jako předsyda Českeje biskopskeje konferency. Miloslav Vlk, 17. meje 1932 w juhočěskej wsy Lišnice rodźeny, njesmědźeše na studij a je po maturje 1952 tuž w tworni dźěłał. Po wojerskej słužbje móžeše archiwarstwo studować. 1968 bu na duchowneho wu­swjećeny a je w mjeńšich wosadach skutkował. Dźesać lět pozdźišo jemu komunistiski režim kritiskeho nastajenja dla dowolnosć wotezna. W stolicy žiwješe so na to z myćom woknow, a naslědnje bě w statnej bance archiwar. Skradźu je w mjeńšich skupinach wěriwych tež fararił. Po tym zo bě režim jemu w januaru 1989 dowolnosć wróćił, sta so Vlk spočatk 90tych lět z biskopom w Českich Budějovicach­ a 1991 z Praskim arcybiskopom. Prezident Václav Havel spožči jemu lěta 2002 za wurjadne zasłužby Rjad Tomáša G. Masaryka.

nawěšk

  • 25. měrca 2017 wotmě so na Wojerowskej žurli Wuchodosakskeje lutowarnje 18.  hłowna a zdobom wólbna zhromadźizna Domowiny. Tule namakaće někotre worbrazowe impresije ze zhromadźizny. Fota: SN/Maćij Bulank
Am 25. März 2017 fand auf dem Saal der Ostsäc