Wliw ratarstwa na klimu zwěsćić

póndźela, 20. februara 2017 spisane wot:

Serbska wyša šula Ralbicy pokročuje w swojim UNESCO-projekće „Načasne ratarstwo mjez hospodarskosću a wnuč­kokmanosću“. W tymle šulskim lěće rozestajeja so šulerjo z prašenjom: Kak ratarstwo klimu wobwliwuje?

Ralbicy (SN/MiR). Hižo w zašłych lětach su so šulerjo UNESCO-skupiny na kubłanišću z tym zaběrali, kak so rozdźělne wašnje ratarjenja na žiwjenje čłowjeka wuskutkuje. „Nowy aspekt europskeho projekta, kotryž wěnuje so změnje klimy, dotalnu wědu a nazhonjenja našich šulerjow na tymle polu rozšěrja“, praji šulski koordinator za UNESCO-dźěło Michał Wałda. „Projekt wobswětla produkciske metody načasneho ratarstwa a jich wuskutki na swětowu klimu.“

Poskićeja atraktiwne kursy

pjatk, 17. februara 2017 spisane wot:

Serbske kubłanske srjedźišćo LIPA zetkanišćo generacijow

Smjerdźaca (SN/MiR). Swójbne a kubłanske srjedźišćo LIPA je w minjenym semestrje wjace hač 300 zajimcow ze swo­jimi poskitkami přiwabiło. Zapřijeći do ličby njejsu ani hišće ći, kotřiž přeby­wachu na swójbnym kóncu tydźenja loni w decembru w Smochćicach.

„Smy jara wjeseli, zo mamy telko wobdźělnikow na našich poskitkach. Wšako maš po wšej Łužicy atraktiwny wuběr na mnohich polach“, rozłožuje nawodnica LIPY Lucija Handrikowa, „smy tuž stajnje zaso překwapjeni, zo su nam naši kursisća tak swěrni.“ Wosebje požadane, kaž nazhonjenja mnoholětneho skut­kowanja pokazuja, su strowotniske kursy. A tych maja cyłkownje jědnaće wob tydźeń. Wosebje woblubowane su tajke za maćerje z małymi dźěćimi. W času, kaž maćerje w kulturnym domje sportuja, su jich dźěći w LIPJE zastarane. Derje wužiwanej stej tež dźěćacej sportowej kursaj w Smjerdźacej a Chrósćicach. Rejwanska skupina za chowancow pěstowarnje w Smjerdźacej je tohorunja wob­lubowana.

Spřećiwjeja so postajenju

pjatk, 17. februara 2017 spisane wot:
Choćebuz (SN/MiR). Postupowanju braniborskeho ministerstwa za kubłanje, młodźinu a sport zběha so spřećiwjenje. Na rjadnym posedźenju serbskich institucijow wčera wječor w Choćebuzu su nawodźa wo móžnych akcijach wuradźowali. Prěni wupłód zetkanja su protestne póstowe karty, kotrež nětko internetnje rozšěrjeja, bórze tež na papjerje. Zajimcy móža je wupjelnić a MBJS pósłać. „Z minimalnej ličbu dwanaće šulerjow za lětniki přesahowacu wučbu w třoch rjadowniskich schodźenkach njeby na wjetšinje šulow wučba serbšćiny kaž tež bilingualna wučba serbšćiny hižo móžna była. Knježe ministro Baaske, prošu starajće so wo to, zo so postajenje njezwoprawdźi!“, rěka­ tekst na pohladnicy. Rěčny centrum WITAJ­ přihotuje podpismowu lisćinu. Ta ma přichodne dny we wšěch šulach z delnjoserbskorěčnym poskitkom předležeć. Wšitcy su namołwjeni wutoru,­ 21. februara, wot 13 hodź. na wurjadnym­ posedźenju braniborskeje serbskeje rady w Mozaikowej zakładnej šuli Picno swój protest zwuraznić.

Je-li trjeba, budu protestować

štwórtk, 16. februara 2017 spisane wot:

Wuwučowanje delnjoserbšćiny wohrožene

Choćebuz (SN/MiR). Signale w Delnjej Łužicy pokazuja na protest. Přičina je planowane nowe postajenje wo šulskich kubłanskich naležnosćach Delnich Serbow. Braniborske ministerstwo za kubłanje, młodźinu a sport (MBJS) chce wuwučowanje delnjoserbšćiny přichodnje jenož hišće w skupinach z dwanaće abo wjace šulerjemi přizwolić. To nastupa bilingualnu wučbu a zajimcow, kotřiž serbšćinu jako cuzu rěč wuknu. Zdobom rozmysluja w ministerstwje wo tym, lětniki přesahowacu wučbu delnjoserbšćiny generelnje za wjace hač dwaj lětnikaj poskićić, štož drje je zdźěla hižo dźensa legitimne postupowanje. Tole pak serbscy akterojo wotpokazuja. Woni akceptuja jeničce­ wuwučowanje­ skupin, kotrež maksimalnje dwaj lětnikaj přesahuja. Zdobom wobaraja so minimalnej ličbje dwanaće šulerjow.

Dźěłanišćo ABC nowu deskowu hru wudało

štwórtk, 16. februara 2017 spisane wot:
Choćebuz (SN). Dźěłanišćo za serbske kubłanske­ wuwiwanje (ABC) w Choćebuzu je nowu deskowu hru wudało. Wužiwać móža ju wuknjacy kaž tež wučerjo a wučerki na šulach ze serbskej wučbu. Zajimcam bjez serbskorěčneho pozadka je hra tohorunja wabjacy poskitk, kaž ABC informuje. Wuwił je ju Tobias Geis zhromadnje z Joanu Szczepańskej a nawodnicu ABC dr. Christianu Piniekowej. Produkciju přewzało je ABC. Deskowa hra wopřijima wobrazowe a słowne kartki w delnjoserbskej, němskej, pólskej, čěskej, hornjoserbskej kaž tež jendźelskej rěči. Wo ilustracije starała je so Saskia Gude. Hrajo móža so šulerjo na wšelakore wašnje z rěču zaběrać, a to na dwanaće temow wšědneho dnja. Mjez druhim su to bydlenje, sad a swjedźenje. Štyri temy su direktnje na Serbow wusměrjene – Błóta, Łužica, serbske powěsće a Serbja. ABC poskića­ za wužiwanje deskoweje hry dalekubłanje. Te wotměje so 28. februara w 15.15 hodź. we wili na Žylojskej dróze 37 w Choće­buzu. Po zarjadowanju smě sej kóžde wobdźělene kubłanišćo hru za wužiwanje na šuli sobu wzać.

Budyšin (SN/MiR). Kamery leža na blidźe, digitalne a samo tež hišće analogna, nimo toho swójske fota. Wobdźělnicy fotografiskeje­ dźěłarnički w Budyskim Serbskim muzeju „Jónu z profijemi dźěłać!“ zaběraja so w prózdninskim poskitku z tymle wobłukom wuměłstwa. W běhu 15hodźinskeho kursa, kiž wotměwa so dwaj dnjej, rozłožuje jim Jürgen Maćij wosebitosće fotografowanja.

Prěni kurs wodźenja truta

wutora, 14. februara 2017 spisane wot:

Budyski SAEK z poskitkom jako pospyt za dalše zarjadnišća

Budyšin (SN/MiR). Po cyłej Němskej je mjeztym něhdźe 400 000 trutow (Droh­nen), lětanskich objektow bjez pilota. Tole­ trochuje towaršnosć Němske lětanske zawěsćenje (DFS). Mjeztym poćežuja wone přiběrajcy wobchad pod njebjom. Njekontrolowane wužiwanje tychle techniskich nastrojow dźě strachi w sebi chowa.­ „Tomu chcemy wobarać,“ rjekny medijopedagogiski­ sobudźěłaćer Budyskeho Sakskeho wukubłanskeho a wupruwowanskeho kanala (SAEK) Stefan Kutschke. Wot dźensnišeho do pjatka nawjeduje wón tam wotpowědny kurs wodźenja truta. Třinaće šulerjow w starobje jědnaće do třinaće lět wuknje w kursu z tajkim techniskim nastrojom wobchadźeć. „Starši su nas zazwonili a swoje dźěći přizjewili. Mějachmy pak tež wosobinskej přizjewjeni z telefonom a z mejlku“, Stefan Kutschke rozłoži.

Priwatnosć, adej!

wutora, 14. februara 2017 spisane wot:

W swojim dowolu sym prěni króć trut (Drohne) na wědomje brała. Młody por měješe na wjeršku hory kašćik w rukomaj a hladaše stajnje­ k njebju. Něšto pozdźišo krosnowaše so muž z runje tajkim ka­šćikom po skłoninje horje. A z tymle techniskim nastrojom filmowachu woni přemóžacu krajinu. Trut lětaše nad hłowami dalšich pućowacych a nimale njemyleše. Jeno spodźiwne šumjenje lět přewodźeše. Na skłoninje sedźachu ludźo, kotřiž tele počinanje wobkedźbowachu. Wědźachu woni, zo su tohorunja na pasku? Ja znajmjeńša sej to tónraz hakle tak prawje wuwědomich­­.­ A hdźe so filmy pokazuja? Mjeztym njemóže so jednotliwc hižo škitać­ před filmowanjom bjez wosobinskeje dowolnosće a tež nic před tym, zo namaka so potom w swětadalokim in­terneće. A tomu hižo žadynžkuli zakoń njewobara. Pri­watnosć, adej!

Milenka Rječcyna

Zo so lětuša karnewalowa sezona tež w Serbach pomału wjerškej bliži – dźens za dwaj tydźenjej budźe róžowa póndźela – bě minjeny­ pjatk wječor w Šunowskej Fabrikskej hospodźe pytnyć. Tam je Budyski Serbski gymnazij kaž přeco na kóncu prěnjeje połojcy šulskeho lěta póstnicy swjećił. Foto: Rocci Klein

Mnohe nadawki za SŠT

póndźela, 13. februara 2017 spisane wot:

Trjebaja wjace městnow w žłobikach, pěstowarnjach a hortach

Budyšin (SN/MiR). Wotewrjenje noweje Chróšćanskeje pěstowarnje „Chróšćan kołć“ běše loni najbóle do zjawnosće skutkowacy projekt Serbskeho šulskeho towarstwa w 25. lěće jeho wobstaća. Wšitke dźěła zwonka zarjadnišća drje njejsu tam hišće cyle zakónčene, ale dźěći a kubłarki so w swojim nowym domicilu derje­ čuja. SŠT zwěsća w swojich kubłanišćach přiběrace ličby dźěći. „Wo­sebje w žłobiku a horće je to wočiwidne. Porodna statistika dale stupa a dale a wjace staršich je cyły dźeń na dźěle. Połojca žłobikowych­ a pěstowarskich dźěći přebywa na dźěłowych dnjach pola nas hač do dźewjeć hodźin, a mamy čakanske lisćiny, tež w Delnjej Łužicy“, rozłožuje předsydka SŠT Ludmila Budarjowa. Perspektiwisce to rěka, zo chce towarstwo dalše swoje kubłanišća powjetšić. Jako přichodne planuja to w Ralbicach.

nawěšk