Lěta 1842 wuńdźe w Budyšinje prěni króć Tydźenska nowina abo serbske Powěsće za hornich Łužičanow. Lěta 1854 bu politiski tydźenik přemjenowany na Serbske Nowiny. Tute wuchadźeja wot lěta 1921 jako dźenik.

Z wudawanjom serbskorěčnych nowin zarjadowachu so Serbja w předměrcowskej dobje 19. lětstotka sobu do šěrokeho hibanja europskich ludow wo narodnu samostatnosć, wysoku kulturu a zdźěłanosć kaž tež žurnalistisku swobodu. Při tym bě tute hibanje, kotrež słuša do najlěpšich demokratiskich stawiznow tysaclětneho Budyšina a serbskeho ludu, wote wšeho spočatka wobmjezowane, přetož z koncesiju za tydźenik předpisowaše rada města Budyšina Tydźenskej nowinje, zo nima žane wonkopolitiske powěsće rozšěrjeć, nad čimž censor kruće stražowaše.

Najwšelakoriši diktat knježaceje wobmjezowaše a přewodźeše wudawaćelow a awtorow našeho dźenika hač do kónca 20. lětstotka. Němscy nacionalsocialisća Serbske Nowiny lěta 1937 samo zakazachu, dokelž njeběchu so redaktorojo brunemu njeduchej podwolili, kotryž bohužel tež Budyšin a dwurěčnu Łužicu hač do wuswobodźenja zaja.

Za čas NDR dyrbjachu nowinarjo serbski dźenik, kotremuž mjeztym Nowa doba rěkachu, z "čerwjenej brylu" pisać. Wjetšinu serbskich nowinarjow pak pohonjowaše přeco zaso zaměr, čitarjow dokładnje a njewotwisnje informować wo wažnych podawkach z cyłeje Łužicy a tež swěta, a to z wida Serbow a jich zajimow. Wězo chcyše kóžde nowinske wudaće tež powučeć a zabawjeć, narodnu hordosć a wědomje budźić.

Z přewrótom do demokratije w lětomaj 1989/1990 so swoboda nowinarjow tež w Serbach njemało rozšěri. Sakska wustawa bohudźak zawěsća, za čimž su tajcy wurjadni nowinarjo kaž Handrij Zejler, Jan Arnošt-Smoler, Marko Smoler, Jan Skala a mnozy dalši za swój čas jenož žedźili: "Swoboda nowinarstwa a swoboda rozprawnistwa přez rozhłós a film stej zaručenej. Censura so njewukonja."

Tale swoboda je zdobom z wjetšej zamołwitosću kóždeho jednotliweho přistajeneho a swobodnje skutkowaceho redaktora zwjazana.

Na pozadku tutych ideelnych wuměnjenjow spytaja serbscy dźenikarjo dźensa wšědnje swojich čitarjow ze zajimawymi informacijemi, rozprawami, reportažemi, interviewami a pokiwami zastarać. Při tym je nowina tež wotewrjena najwšelakorišim měnjenjam. Wona je forum přihłosowaceho a tež kritiskeho zhladowanja na wšitke naležnosće, wuspěchi, starosće a strachi serbskeho ludu w našim času.

Benedikt Dyrlich