Pratyju 2016 předstajili

Donnerstag, 01. Oktober 2015 geschrieben von:

Turnow (HA/SN). Hižo třeći króć je lětuša nazymska knižna turneja Ludowe nakładnistwo Domowina do Delnjeje Łužicy wjedła. Započeli běchu w Serbskej zakładnej šuli „Krabat“ Janšojce. Po tym pobychu w Picnjanskej zakładnej šuli, hdźež předstajichu nowe delnjoserbske dźěćace knihi.

Minjeny pjatk dožiwi nětko­ Serbska pratyja 2016 w Turnowje w Picnjanskim hamće swoju premjeru. Něhdźe dwaceći zajimcow z Janšojc, Depska, Choćebuza a z Turnowa je na serbski literarny wječor přišło. Horst Adam, kiž měješe hižo minjene lěta zhromadnje z Adelheid Daumowej a Ingrid Hustetowej redaktorstwo woblubowaneje knihi na starosći, hosći wutrobnje witaše. Mjez nimi bě nawjedowaca­ lektorka LND Janka Pěčkec de Lévano. Redakcija bě wjace hač 40 awtorow,­ mjez druhim tež z Hornjeje Łužicy, za klětušu Pratyju zdobyła. Nětko planuje hižo wudaće za lěto 2017, w kotrejž maja Góry w Bórkowskim hamće w srjedźišću stać, kaž na premjerje knižneje protyki informowachu.

Před 60 lětami zaso serbski dźenik

Donnerstag, 01. Oktober 2015 geschrieben von:

Pod hłownym nadpismom „Mamy swój serbski dźenik“ wozjewja Nowa doba dźensa před 60 lětami, zo wona wot 1. oktobra 1955 jako dźenik šěsć króć wob tydźeń wuchadźa. „Njeje to wulkotny postup?­ Mnoho dopisow a postrowow redakciji dopokazuje, zo so přetworjenje Noweje doby do dźenika wšudźe w Hornjej Łužicy a samo we wukraju wita. Bu­dźemy wšitke pokiwy čitarjow swědo­miće wuhódnoćić a so prócować, polěpšić naš serbski dźenik tak, zo jón nochce žadyn krajan wot Čornoboha hač k twarnišću noweho wulkokombinata Čorna Pumpa, wot starosławnych hrodźišćow w Kamjenskich kónčinach hač k Nišćanskej nižinje parować.“ Tak pisaše třeći šefredaktor­ Noweje doby Maks Pilop samsny dźeń w zawodnym nastawku „Krok po kroku doprědka!“

Na 1. stronje wozjewi dźenik 1. oktobra 1955 postrow Zwjazkoweho předsydstwa Domowiny, kotrehož organ Nowa doba bě. W nim wupraji nawodnistwo organizacije přeće na nowinu, „zo budźe nam wosebje rozprawjeć wo našim narodnym dźěle a wo žiwjenju we Łužicy.“

Serbja měli wjace za swoju rěč činić

Mittwoch, 30. September 2015 geschrieben von:

Prof. dr. Tadeusz Lewaszkiewicz z Instituta pólskeje filologije Poznańskeje Uniwersity Adama Mickiewicza slědźi často na polu sorabistiki w Budyskim Serbskim instituće. Alfons Wićaz je jeho zetkał a so z nim rozmołwjał.

Knježe profesoro, wučiće na Poznańskej uniwersiće a zajimujeće so jara za sorabistiku. Kak sće scyła k njej přišoł?

T. Lewaszkiewicz: Hižo jako dźěćo słyšach wo Serbach. Mój nan wojowaše w 1. pólskej armeji. Wón bě 1945 w Budyšinje a je doma wo tutym měsće rozprawjał, zo je wone bohate na wěže a zo tam tež słowjansku rěč, hornjoserbšćinu rěča. Při tym je poměrnje wjele zrozumił. Jako potom polonistiku studowach, čitach we wobłuku přirunowaceje gramatiki słowjanskich rěčow tež wšelake serbske teksty, kotrež z pomocu profesora analyzowach. Pozdźišo, wot 1975, běch z lektorom pólšćiny na uniwersiće w Halle. Wobdźělich so tež na seminarje stawi­znow hornjo- a delnjoserbšćiny pola prof. Hinca Šewca.

Wy sće tohorunja na Lipšćanskej uniwersiće skutkował.

Wutrobne zetkanje z Łužiskimi Serbami w Texasu

Mittwoch, 30. September 2015 geschrieben von:

Budyšin (SN/bl). Na 27. Wendish Fesće minjenu njedźelu w Texasu poby lětsa delegacija jědnaće ludźi Budyskeho Němsko-Serbskeho ludoweho dźiwadła. Tójšto wustupow tam mějachu a zahorichu přihladowarjow z njewšědnym serb­sko-němsko-jendźelskim programom. Ně­hdźe 2 500 ludźi bě na swjedźensku łuku w Serbinje přišło, zo bychu Łužičanow dožiwili. Hosćićeljo měnjachu, zo bě hudźbna skupina najlěpša, kotruž hdy na tamnišim swjedźenju mějachu.

Hudźbna skupina Floppy dolls zawjeseli publikum ze serbskimi šlagrami 70- ­a 80tych lět kaž tež z delnjoserbskej narodnej­ drastu. Tón jedyn abo tamny jendźelski spěw tohorunja zaklinča. Intendant NSLDź Lutz Hillmann překwapi Texasčanow na basowej gitarje. „Jimacy běše wokomik, jako na wjeršku našeje jězby, Wendish Fesće, starc spontanje na jewišću serbsku pěseń zaspěwa“, powěda Madleńka Šołćic, zastupjerka intendanta a dramaturgowka NSLDź.

Tež serbske twórby zaso zaklinča

Dienstag, 29. September 2015 geschrieben von:

Choćebuz (AW/SN). 32 twórbow łužiskich komponistow a dalše – klasiskeje kaž filmoweje hudźby – zaklinča we wobłuku 42. Choćebuskeje hudźbneje nazymy. Wona zahaji so štwórtk, 1. oktobra, w delnjołužiskej stolicy.

Z čěskimi a pólskimi dujerjemi

Montag, 28. September 2015 geschrieben von:

Kóždej dwě lěće dožiwja město Budyšin wulki swjatk dujerskeje hudźby. Kónc tydźenja bě zaso raz tak daloko. Ale tež na někotrych městnach zwonka łužiskeje stolicy je dujerska hudźba zaklinčała.

Budyšin (CS/SN). XII. mjezynarodny festiwal dujerskeje hudźby, na kotryž bě spěchowanske towarstwo Budyskeho młodźinskeho dujerskeho orchestra ně- hdźe 700 hudźbnikow do sprjewineho města přeprosyło, bě kónc tydźenja połny wuspěch. Hižo zahajenski koncert pjatk wječor w Marje-Marćinej cyrkwi přiwabi něhdźe 800 připosłucharjow. Hromadźe z młodźinskim dujerskim orchestrom zahudźi pozawnowy chór wosadow swj. Michała a swj. Pětra pod nawodom kantora Dannyja Schmidta. Solist bě Jens-Uwe Mürner z Drježdźan, kiž je před lětami Budyskemu młodźin­skemu orchestrej přisłušał. Mjez druhim zaspěwa wón hnujace „Nessun Dorma“ z opery „Turandot“. Na pišćelach hraješe młody serbski organist Feliks Brojer. Wopytowarjo­ słyšachu wulku paletu dujerskeje hudźby wot klasiskich kruchow hač k modernym.

„Móst přeco zaso do wobeju směrow přeprěčał“

Montag, 28. September 2015 geschrieben von:

Eisenhüttenstadt běše wólbna domizna z Njebjelčic pochadźaceho serbskeho grafikarja a molerja Jana Hanskeho. Składnostnje jeho 90. posmjertnych narodni­n 24. nowembra 2015 wěnuje jemu tamniši měšćanski muzej přehladku twórbow.

Eisenhüttenstadt (SN/at). Nowy wuslědk płódneho zhromadneho dźěła Eisen­hüttenstadtskeho měšćanskeho muzeja a Serbskeju muzejow Budyšin a Cho­ćebuz je sobotu w Eisenhüttenstadće wotewr­jena wustajeńca „Jan Hanski – wopon, lakowe čolenje, plakat“. Z njej wopominaja serbskeho wuměłca Jana Hanskeho w kónčinje jeho tworićelskosće. Je tu­ž jenož logiske, zo stej serbskej zastupjerce wobsahowe akcenty na přewšo poradźenym wotewrjenju stajiłoj.

Čitajće w nowym rozhledźe (25.09.15)

Freitag, 25. September 2015 geschrieben von:

Wosebitosć oktoberskeho čisła Rozhlada njetči jenož w tym, zo swjeći naš měsačnik 65ćiny, ale tohorunja w tematikach za młodu generaciju. Młody čłowjek steji w srjedźišću časopisa, sprěnja, dokelž bliži so lětuša schadźowanka, a zdruha, přetož chcyli so dokładnišo z profilom hudźbnych skupin JANKAHANKA a SerBeat zaběrać. Byrnjež přinošk Trudle Malinkow­eje žadyn tučasny studentski abo młodźinski zjaw njewobjednawał, njewotchila so na žadyn pad wot tematiki „młodosć“. Na detektiwne wašnje wotkrywa znata publicistka stawiznu pozabyteje fotografije z archiwa Budyskeje Michałskeje wosady. Krok po kroku rozhladuje so po žiwjenskich pućach dźesać zwobraznjenych gymnaziastow, z kotrychž wuńdźe dźesać kulturnych serbstwu přichilenych prócowarjow w Hornjej a Delnjej Łužicy.

W Texasu duje łužiski wětřik

Freitag, 25. September 2015 geschrieben von:
NSLDź je tónle tydźeń z hosćom Texaskeje towaršnosće za serbske herbstwo (Texas Wendish heritage society) a rozšěrja w Serbinje a wokolinje čerstwy łužiski wětřik. Tak hudźachu a spěwachu Floppy dolls we Walburgu, podpěrani wot klankodźiwadźelnika Stephana Siegfrieda a jeho klanki Bertrama W. Honigkuchena. Inscenaciju „Cowboy Tom“ su Budyšenjo tež hižo předstajili. Wjeršk wuprawy budźe njedźelu Wendish Fest, póndźelu podadźa so zaso do domizny. Foto: M. Suschke

Franc Kral

Freitag, 25. September 2015 geschrieben von:
Dźensa před sto lětami padny sobuzałožićel Domowiny, narodny prócowar, nowinar a wučer Franc Kral jako podoficěr pola Loosa na francoskej fronće. Narodźił bě so wón 26. nowembra 1886 w Radworju swójbje wučerja Jakuba Krala. Wuchodźiwši tachantsku šulu a Katolski wučerski seminar w Budyšinje wučerješe Kral w Chrósćicach a Kamjencu. Sylnje angažowaše so w serbskim towarstwowym žiwjenju, tak w Jasčanskej „Bjesadźe“, a spěchowaše nastaću serbskich towarstwow, na přikład we Łazu, Wulkich Ždźarach a w Njeswačidle. Bě jedyn z hłownych załožićelow Domowiny 1912 a měješe po tym jako jeje hłownohamtski sekretar skutkować, ale dosć pjenjez za jeho mzdu njebě. 1913 wuda prěni spis młodeje Domowiny „Naše dźiwadło“. 1906 załoži časopisaj za dźěći „Raj“ a „Zahrodka“ a wuda dźěćacu protyku „Nadźija“. Maćicar Kral dopisowaše pilnje do Serbskich Nowin a Katolskeho Posoła a bě wot lěta 1911 do 1914 tež redaktor časopisa „Łužica“. Što drje móhł hišće wšitko za Serbow zdokonjeć, njeby-li so z woporom Prěnjeje swětoweje wójny stał. M. Laduš

Anzeige