Njewšědny dokument

Donnerstag, 03. September 2015 geschrieben von:

8. oktobra 1790 zapopadny Zhorjelski krajinowy moler Johann Gottfried Schultz (1734-1819) tehdy wšědnu situaciju před Serbskimi wrotami w Budyšinje. Widźeć su wysoke wobtwjerdźenje a prěnje ze znajmjeńša dwojich wrotow, w pozadku znata Bohata a naprawo Serbska wěža, pod kotrejž běchu poslednje wrota. Před nimi móst přez snadź hižo zasypanu hrjebju, kotraž wupřestrěwaše so něhdy před nutřkownej měšćanskej murju. Po lěwym boku mamy domowu frontu Serbskich hrjebjow.

Prěni dom móhł runje zarjadowana šula za 120 chudych dźěći města być. Załožił je ju lěta 1783 překupc Johann Chrystof Prenzel. Wón bě so do Bjenadźic wulkowi­kowanskeje swójby serbskeho pochada woženił, zbohatnył a zdźěla tež z tutym zamóženjom wonu šulu financował. Dźensa namakamy tam, w mjeztym přetwarjenym domje, Heinzec rěznistwo (napřećo Budyskemu financnemu zarjadej). W dalšim z hišće stejacych domow mamy Marxec pjekarstwo. Na prawym­ boku prědku, traš na městnje dźensnišeho parkowanišća před financnym­ zarjadom, steji tykowana chěža­-hěta, před kotrejž leži hromada wšelakich kamjenjow. Što so za wonej hětu chowa?

W njedźelskej drasće ...

Mittwoch, 02. September 2015 geschrieben von:

Wustajeńca „Wuměłcy z Hornjeje Łužicy“ na krajnej zahrodnej přehladce

Wustajeńca „Wuměłcy z Hornjeje Łužicy – w fotach a z twórbami“ z Połčničanskeje wuchodosakskeje wuměłstwoweje hale pućuje dale do Oelsnitza, hdźež pokazaja ju wot 11. septembra do 11. oktobra we wobłuku tamnišeje krajneje zahrodneje přehladki. Předsydka Ernsta Rietscheloweho kulturneho koła Sabine Schubert bě wustajeńcu sobu organizowała, w kotrejž je 45 wuměłcow zastupjenych, mjez nimi Iris Brankačkowa, Isa Bryccyna, Jan Buk, Maja Nagelowa, Jürgen Maćij, Mario Ošika a Borbora Wiesnerec. Cordula Ratajczakowa je so z angažowanej předsydku koła rozmołwjała.

Kak je so ideja wosebiteje wustajeńcy hornjołužiskich wuměłcow zrodźiła?

S. Schubert: Poprawom bě wotpohlad, wustajeńcu zwjazać z ewentualnym wožiwjenjom wuměłstwoweho myta Hornjeje Łužicy. To pak je na klětu abo lěto pozdźišo přesunjene, wo tym ma so najprje­dy wobsahowje dokładnišo rozmyslować. Mjeztym pak dóstachmy přeprošenje do Oelsnitza, a smy so tuž za pokazku hornjołužiskeho wuměłstwa rozsudźili.

Kak sće wuměłcow wuzwolili?

Žona z přewjele energiju

Mittwoch, 02. September 2015 geschrieben von:

„Myslu sej nimale, zo so ludźo, kotřiž su do Hornjeje Łužicy přišli, bóle z kónčinu rozestajeja hač ći domoródni. Wšako dyrbja so integrować.“ To je so tež Sabinje Schubert wuběrnje radźiło. Wjele připó­znaća je sej w durinskim Bad Liebensteinje rodźena ze swojim angažementom na wuměłskim polu w tudyšej kulturnej scenje zdobyła. W lěće 2005 bu wona ze Zwjazkowym zasłužbowym křižom wu­znamjenjena.

Wotewrjeny za wšitko

Mittwoch, 02. September 2015 geschrieben von:

Wot toho časa, zo je Diego Carlos Seyfahrt čłon Floppy Dolls, móže so hudźbna skupina Němsko Serbskeho ludoweho dźiwadła „němsko-serbsko-peruska band“ mjenować. Tež jeho mjeno lubi dobru měšeńcu, a po jeho dotalnym žiwjenskim puću zdawa so tale měšeńca z Diegom Carlosom Seyfahrtom jara płódnje a wunošnje zwoprawdźić.

Japanska kapitulowała – kónc wójny

Mittwoch, 02. September 2015 geschrieben von:

2. septembra 1945 skónči so z bjezwuměnitej kapitulaciju kejžorstwa Japanskeje před aliěrowanym wójskom Druha swětowa wójna. Na ameriskej wójnskej łódźi „Missouri“ w Tokioskim zaliwje podpisachu dokument wo kóncu wójny na bit­wišćach w Aziji a na Pacifiku. Agresor Japanska dyrbješe zdobom postajenja Podstupimskeje­ konferency a jeje zrěčenja z 2. awgusta připóznać. Za Japansku podpisaštaj kapitulaciju wonkowny minister Shigemitsu Mamoru a šef generalneho staba Yoshijiro Umezu, za zjednoćene aliěrowane wójsko jeho najwyši rozkazowar, ameriski general MacArthur. Po nim podpisachu dokumenty wo skónčenju Druheje swětoweje wójny zastupnicy wšěch hłownych, na bojach přećiwo Japanskej wobdźělenych krajow – wojerscy reprezentanća Chiny, Wulkeje Britani­skeje, Sowjetskeho zwjazka, Awstralskeje, Kanady, Francoskeje, Nižozemskeje a Nowoseelandskeje.

Swójbny dźeń w Mortkowje

Dienstag, 01. September 2015 geschrieben von:

Budyšin (SN/MiR). Swójbny dźeń je lětuša nowinka na třećej Hrodowej nocy SLA w Mortkowje. Referent za zarjadowanja Serbskeho ludoweho ansambla Stefan Cuška potwjerdźa: „Swójbny swjedźeń nima być jónkrótna naležnosć, ale chcemy jón w našim třidnjowskim programje na Mortkowskej Jakubecec twjerdźiznje kruće etablěrować. Wo to sozhromadnje z dr. Andreasom Jakubetzom jako­ zarjadowarjo prócujemy.“ Nětko njedźelu popołdnju wot dwěmaj budu tuž předewšěm swójby z dźěćimi na areal přeprošene. Ći najmjeńši hač do šěsć lět maja darmotny zastup, dźěći hač do 16 lět płaća pjeć eurow. Poł hodźiny po wote­wrjenju wrotow budźe wodźenje po twjerdźiznje. Potom čakaja na zajimcow wšelake zwěrjata a činkarjo. Tež na konju jěchać budźe móžno. Te wšak, zapřehnjene po štyrjoch před korejtu, hraja w lětušej inscenaciji SLA „Knježe prawa“ nošnu rólu. Premjera je pjatk, 4. septembra, w 20 hodź. Dalše předstajenje w samsnym času budźe sobotu, njedźelu pak hižo popołdnju w 16 hodź.

Na kónc wójny so dopominali

Montag, 31. August 2015 geschrieben von:

Składnostnje 2. hornjołužiskeho dnja, kotryž je so hižo 21. awgusta wotměł, organizowachu tójšto wšelakich kul­turnych a zabawnych zarjadowanjow. Nimo­ mnohich koncertow, literarnych wječorow a dalšich zetkanjow steješe wčera tež serbske čitanje na programje.

Budyšin (JRö/SN). Zwjazk serbskich wuměłcow je tež lětsa składnostnje 2. hornjołužiskeho dnja swójske zarjadowanje při- a wuhotował. Přeprosyli běchu sej wčera do zahrodoweho lokala „Morgensonne“ w Budyšinje spisowaćela Bena Budarja, kiž je w serbskej kaž tež němskej rěči swoje basnje a wujimki z knihow „Tež ja mějach­ zbožo“ a „Sym měła tajki strach“ čitał.

Na wčerawšim swjedźenskim ćahu w błótowskich Bórkowach składnostnje 700. róčnicy prěnjeho naspomnjenja sydlišća wobdźělištej so tež tutej žonje, prezentowacej běrny jako ratarski wudźěłk regiona. Cyłkownje tysac sobuskutkowacych so na ćahu wobdźěli. Bě to wjeršk tydźeń trajaceho swjedźenja. Foto: dpa/Patrick Pleul

Čitajće w nowym rozhledźe (28.08.15)

Freitag, 28. August 2015 geschrieben von:

W šestym čisle Rozhlada rozprawješe Kinga Doleżal-Kijo wo mjez Serbami mjenje znatych publikacijach etnografa Oskara Kolberga, do kotrychž słušeja tež přinoški wo Łužicy. Mjez druhim wopisowaše wona ludowy spěw „Naša Hanka w’ wěncu steji“, wobjednawacy lubosć mjez Hornjoserbowku a Delnjoserbom. Nastaću, wo­znamej a změnam pěsnje wěnuje so farar na wuměnku Cyril Pjech.

Wustajeńca nětk w Slepom

Donnerstag, 27. August 2015 geschrieben von:

Zhromadny wuměłski projekt słowjenskich a serbskich wuměłcow „Přechod Übergang-Prehod“, kotryž bu loni w Korutanskej zahajeny, su lětsa wot spočatka meje do awgusta w Budyšinje a Choćebuzu dele wjedli. Nětko nańdźe přehladka w Slepom swoju poslednju městnosć we Łužicy.

Zajutřišim, sobotu, wotewru w Slepjanskej cyrkwi mjeztym w Serbach šěroku diskusiju zbudźacu wustajeńcu fotoweho cyklusa słowjenskeho tworjaceho wuměłca z Korutanskeje Karla Vouka pod hesłom „Satkula. (S)twor(jen)a krajina. Oder die Wa(h)re Landschaft“. Přehladka je hižo w Serbskimaj muzejomaj w Budyšinje a Choćebuzu dobry wothłós mjez wopytowarjemi našła, kotřiž běchu sej ju w nahladnej ličbje wobhladali a so wo njej pozbudźejo wuprajili. Wšako wustajene fota wo zničenju łužiskeje krajiny, jeje kultury a identity přez wotbagrowanje serbskich wsow runje to napřećiwne wuprajejo, hač to, štož z tam zdobom po­datych citatach, wosebje z wustawow krajow Sakskeje a Braniborskeje, wo škiće serbskeje rěče, kultury, serbskeho rěčneho ruma a přirodźe wuchadźa.

Anzeige