Hochoza (HA/SN). Swoju nowu in­scenaciju „Smjaśe zakazane“ předstaja Němsko-Serbske ludowe dźiwadło wot 25. apryla hač 12. meje dohromady šěsć króć w župje Delnja Łužica, mjez druhim prěni raz na Złokomo­rowskim Nowym jewišću. Sobotu wječor dožiwi kruch swoju poradźenu premjeru w Hochožanskim gmejnskim centrumje. Ma­dleńka Šołćic, kotraž měješe dra­matur­giju na starosći, móžeše něhdźe 60 přihladowarjow z Hochozy, Drjenowa, Prjawoza, Wětošowa a Choćebuza witać: „Mó­žeće dźensa dožiwić a so wjeselić na jara rjanu komediju w delnjoserbskej rěči, kotraž ma europski format.“

Twori pomnik ze zornowca

Freitag, 24. April 2015 geschrieben von:
Rězbar Robert Alger z čěskeho města Vrchlabí dźěła tuchwilu w Miłočanskej skale na pomniku za nućenych dźěłaćerjow. W nadawku wuměłstwoweho towarstwa Kamjenjak a z podpěru gmejny Njebjelčicy twori wón z łužiskeho zornowca dwě sylzy, kotrejž matej na Ukrainjanku Nadju Tokarsku, swój čas nućenu dźěłaćerku w Njebjelčicach, a na jeje syna dopominać. 10. meje chcedźa pomnik składnostnje oficialneho wotewrjenja Njebjelčanskeje noweje pěstowarnje wotkryć. Foto: SN/M. Bulank

Wustajeńcu pod hesłom „Ze smuhami a nitkami – patchwork a molerstwo“ su wčera wječor w foyeru Čornopumpskeje mili­narnje wotewrěli. Nimo mólbow Wojerowčanki Moniki Schumann prezentuje tam pjatnaće žonow swoje patchwork-twórby, nastate we wobłuku kursow na Wojerowskej ludowej uniwersiće pod třomi wšelakorymi aspektami. Wot lěta 2009 wobdźěla so na patchwork-kursach něhdźe 50 žonow. Wubrane wuslědki pokazuja w milinarni hač do 31. awgusta. Foto: Jost Schmidtchen

Wo knihach a kniharni (24.04.15)

Freitag, 24. April 2015 geschrieben von:

Runje dźens tydźenja je awtorka Lubina Hajduk-Veljkovićowa šulerjam Budyskeje Serbskeje zakładneje šule ze swojej­e najnowšeje dźěćaceje knihi „Za wšě pady přećelki!“ čitała. A kaž hižo w Ralbicach a Chrósćicach je tež tam zajim­ młodych čitarjow zbudźiła. Přeće za knihu, w kotrejž wo konje dźe, su dźěći na druhich čitanjach stajnje zaso wuprajeli. Tež z mojeho časa, jako w bi­bliotece dźěłach, dopominam so na hromady konjacych knihow, kotrež sej holcy wupožčowachu. Haj, běchu to wosebje holcy, a za nje su „Za wšě pady přećelki!“ w prěnim rjedźe myslene. Jim, kotrež bydla tu w serbskej wokolinje, je so z předležacej nowostku takrjec přeće spjelniło, nimo toho je stawizna do jich znateho wobswěta zapo­łožena.

W Budyskim Serbskim muzeju kon­certowaše chór Serbskeho ludoweho ansambla njedawno pod hesłom „hudźba romantiki a pózdnjeje romantiki“. Zarjadowanje, kotrehož hudźbny nawod měješe chórowy direktor SLA Gabriele Donà – na klawěrje přewo­dźeše spěwarjow Liana Bertók –, běše poměrnje derje wopytane.

Serbski podźěl něhdźe 50mjeńšinskeho koncerta wučinješe při tym runje 15 minutow. Tajki koncert, takrjec gala-disciplina kóždeho chóra, je bjezdwěla wužadanje. Zo zamóža ansamblowcy spěwać, njeje prašenje. Swój program zahajichu z wurězkom Antonína Dvořákoweho cyklusa morawskich spěwow, wobdźěłanych wot Leoša Janáčeka za chór z pře­wodom klawěra. Bohužel nałožowachu mało romantiskeho charaktera w interpretaciji: lědma ritardandow a fermatow, akcentow, dynamiki atd., město toho skoro stajnje jenake (spěšne) tempo w stajnje samsnej sylnosći zwuka. To wšak so w dalšim tež njepolěpši.

Nowy termin wotedaća próstwow

Donnerstag, 23. April 2015 geschrieben von:

Hłowna tema na posedźenju konwenta kulturneho ruma Hornja Łužica-Delnja Šleska wčera w Zhorjelskim krajno­radnym zarjedźe bě, zo měli so dotalne směrnicy spěchowanja změnić.

Zhorjelc (SN/CoR). Hižo dlěši čas dźěła kulturny rum na směrnicach spěchowanja, wosebje tež tohodla, zo bychu kriterjie za připrajenje a wotpokazanja projektow transparentniše byli. Wšako pjenjezy hižo dawno za wšitke projektowe próstwy njedosahaja. Nimo 44 stron lěta 2011 wobzamknjenych kulturnopolitiskich zasadow, kotrež intencije za kul­turne wuwiće regiona wopisuja a ramik za rozsudy konwenta tworja, eksistuja hišće­ spěchowanske ćežišća a spěchowanske směrnicy. Dokelž pak to z wida konwenta tež hišće njedosaha, běchu 26. měrca zwoprawdźenski koncept kulturnopolitiskich směrnicow wobzamkli.

Předstaja delnjoserbsku komediju

Donnerstag, 23. April 2015 geschrieben von:
Na komediju „Smjeće zakazane“ najčasćišo přełoženeho chorwatskeho awtora Mira Gavrana móža so Delnjoserbja wjeselić. Słowjenski režiser Jaša Jamnik je kruch za Něm­sko-Serbske ludowe dźiwadło inscenował, kotryž změje sobotu w Hochozy premjeru. Měrko Brankačk, Lisa Čornakowa a Anna-Maria Brankačkec (wotlěwa) předstajeja nic runjewon lochki, za to pak za přihladowarjow ćim amizant­niši třiróžkowy lubosćinski poćah. Foto: Mirosław Nowotny, SN/M. Bulank

Pokazuja „Wobrazy ničenja“

Donnerstag, 23. April 2015 geschrieben von:

Budyšin (Łu/SN). „Wobrazy ničenja – Budyscy wuměłcy rysuja swoje 1945 w rozwalinach ležace město“ rěka nowa wustajeńca w Muzeju Budyšin. Zestajał je ju muzejownik Hagen Schulz. Cyłkownje pokazuja połsta mólbow dźesać wuměłcow, wot serbskeho molerja Jurja Hajny wobrazaj zničeneho Mosta měra a mosta dźensnišeje awtodróhi. Dotal nje­znata rysowanka zničeneho Maćič­neho domu bě Max Döcke zhotowił. Widźeć­ su tež štyri napohlady na Mi­chałsku cyrkej z rozbitej wěžu.

Přehladka je hač do 7. junija přistupna.

Na knižnych polcach mam knihu, kotruž sym w juniju 1978 po „wokołopućach“ ze Zapadneho Berlina dóstał. Je to roman, w kotrymž jenož rybak Edek nje­rěči. Nimo­ kucharki Ilsebill a dalšich swo­jo­raznych, haj skurilnych kucharkow a postawow so w nim wospjet njesmjertna ryba słowa jima, kotruž bě sej Edek z Baltiskeho morja wućahnył. Bjez dźiwa tuž, zo ma twórba, wušła 1977, titul „Der Butt“. Wona je z pjera nošerja Literarneho no­beloweho myta Günthera Grassa, kiž je 13. apryla 87lětny w Lübecku zemrěł.

Kaž mnohe twórby Güntera Grassa sej roman tohodla wažu, dokelž w nim (pa­tria­rchaliski) swět fantastisce na hłowje stawa a rozpaduje. W knize wotwěraja a prěkuja so woršty stawiznow a žiwjenja, runje tak jednotliwcow kaž towaršnosćow, wuchadźacych z kamjentneje doby a sahacych samo hač do Wojerec. A wosebje so w nim słowa a wobroty do jaknych wjazbow wija. Sama rěč budźi lóšt do čitanja a (noweho) myslenja. Při tym spisowaćel tež jednore sady twori, da powědkam wodychnyć, zo by je zapletł do monumentalneho krucha literatury.

„Měli ludowu reju aktualizować“

Mittwoch, 22. April 2015 geschrieben von:

Rozmołwa z dr. Theresu Jacobsowej wo jeje doktorskim dźěle

Loni je w Ludowym nakładnistwje wu­šła­ kniha 34lětneje dr. Theresy Jacob­soweje „Der Sorbische Volkstanz in Geschich­ten und Diskursen“. Disertacija Lipšćanki zaběra so ze serbskej ludowej reju. Theresa Jacobsowa tuchwilu jako swobodna sobudźěłaćerka na wšelakich rejwanskich projektach sobu skutkuje. Měrćin Wjenk je so składnostnje publikacije z rodźenej Bu­dy­­šanku, kotraž z man­dźel­skim a dźěsćomaj w Lipsku bydli, wo jeje­ doktorskim dźěle a wo ludowej reji roz­mołwjał.

Spočatnje wočakowach wot knihi wob­šěrny přehlad a wopisanja rejow. Spěšnje pak spóznach, zo tomu tak njeje. Skerje wujasnjeja so poćahi, kotrychž sej wobkedźbowar často wědomy njeje: mjez institucijemi, kotrež so z rejemi zaběraja, a akterami, kotřiž rejuja. Sće so wotpohladnje za dekonstrukciju jako metodu rozsudźiła?

Anzeige