Přistawowy swjedźeń wabił

Montag, 14. Mai 2018 geschrieben von:
Wustup najmłódšich Radušanow bě jedyn z wjerškow 20. přistawoweho swjedźenja kónc tydźenja w błótowskej wsy blisko Wětošowa. Wšako je dźěćace zarjadnišćo „Marjana Domaškojc“ za swoje angažowane zwoprawdźenje projekta Witaj znate. Dźěći pokazachu, kak su wjesnjenjo zhromadnje z přirodu žiwi. Žaba, baćoń, liška a husyca stejachu při tym w srjedźišću. Předsydka domizniskeho towarstwa Stephanie­ Buchanowa rozłoži hosćom wosebitosće Radušanskeje serbskeje drasty, při kotrejž­ z parličkami wobsadźeny pas najbóle napadnje. Ze wšitkich přinoškow prudźe­štej lubosć a zwjazanosć Błótowčanow z jich stawiznami. Foto: Peter Becker

Budyšin (SN/bn). Z někotrymžkuli „brawo“ je stejo aplawděrowacy publikum wukon ansambla Chordophone a hosćej zawčerawšim, srjedu, na wupředatej žurli Röhrscheidtoweje bašty mytował. Na hrajnišću Serbskeho ludoweho ansambla bě smyčkowy kwartet – wiolinistka Bettina Witke kaž tež Arthur Malinowski na brači a wulkich serbskich huslach, Matthias Reichel na huslach a husličkach a cellist Helfried Knopsmeier – zhromadnje z rejwarjom SLA Martinom Pižgu a hrajerku Budyskeho Němsko-Serbskeho ludoweho dźiwadła Lisu Čornakowej nowy program „Klinčace nócne fanta­zije“ předstajił.

Wo knihach a kniharni (11.05.18)

Freitag, 11. Mai 2018 geschrieben von:

„Dobra kniha wotewěra čitarjej nowe, na­pja­te swěty. Mjeztym zo čitar ćišćany dyrdomdej ‚dožiwja‘, so cyle njewědomje jara wobšěrnje wužaduje a spěchuje. Słowo- skład, wužiwanje rěče a zamóžnosć koncentracije su wažne faktory, kotrež so přez aktiwne rozestajenje z pismom pozitiwnje wobwliwuja a přiběraja“ (Rejzka Delenkec, „Čitanje je za dušu, štož je gymnastika za ćěło“, w: Serbska šula 2/2009, str. 53).

Hač wědźachu to hižo stari Egyptow­čenjo? Znate znajmjeńša je, zo wužiwachu woni papyrusowe róle, kotrež mamy za najstarše předchadniki dźensnišeje knihi. Prěnje dopokazy pochadźeja z 3. lěttysaca do Chrystusa. Wot 1. lětstotka po Chrystusu sćěhowaše tak mjenowany Codex. Tón wobsteješe z wjacorych worštow pergamentoweje papjery, kotraž bu na woběmaj stronomaj popisana, sfałdowana a spočatnje z banćikom zwjazana, pozdźišo na stabilniše wašnje a z krućišej wobalku.

Wosebity stil jeho molerstwa mnozy wobdźiwaja

Mittwoch, 09. Mai 2018 geschrieben von:

Zajimawa kabinetna wustajeńca z twórbami dr. Dietmara Wapplera

Často njeje kóždemu znate, kajcy dobri­­ tworjacy wuměłcy w našim regionje skutkuja abo skutkowachu. Mjez nimi su a běchu tež ludźo, kotřiž­ so nimo swojeho hłowneho po­wołanja seršćowca přimachu a so pro­fe­sionalnje a z cyłej dušu molerstwu wěnowachu. Jedyn z nich bě dr. Dietmar Wappler z Budyšina. Wo jeho wuměłskim skutkowanju móža so nětko zajimcy tworjaceho wuměłstwa we wosebitej wustajeńcy „Wusmužowa hora – dr. Wapplerej k 80. narodninam“, kotraž bu 31. měrca w Muzeju Budyšin wotewrjena, přeswědčić. Hač do 31. awgusta 2018 je přehladka zjawnosći přistupna. [Wu­smužowa hora je 264 metrow wysoka wulkaniska hora w předkraju Hornjołužiskich hór njedaloko Wó­spor­ka, němsce Stromberg. – přispomnjenje redakcije]

Zajimawy puć k wuměłstwu

Dr. Dietmar Wappler njeje wšak šěrokej serbskej zjawnosći tak derje jako two­rjacy wuměłc znaty, za to pak jako žón­ski lěkar w Budyšinje. Jeho mandźelska dr. Roswitha Wappler bě tež w Budyšinje znata žónska lěkarka. Hižo wjacore lěta na wuměnku so wona nětko w sprjewinym měsće kulturnje angažuje.

Slepjanski pokład powěsćow wobchować

Mittwoch, 09. Mai 2018 geschrieben von:

Slepjanske towarstwo Kólesko je dwurěčnu knihu „Kak Slěpjańska cerkwja swój torm krydła“ wudało. Zběrka w němčinje a slepjanšćinje wopřijima dohromady 152 powěsćow.

Slepo (AK/SN). Z wobšěrnej zběrku chce towarstwo Kólesko powěsće ze Slepjanskeje kónčiny a Mužakowskeje hole wobchować. Tole wuzběhny předsyda Hartmut Hančo zawčerawšim na knižnej premje­rje w ateljeju wuměłca Thomasa Schwarza w Slepom. Folklorna skupina towarstwa je zarjadowanje wobrubiła.

Kniha „Kak Slěpjanska cerkwja swój torm krydła“ wuńdźe w nakładźe 800 eksem­plarow a wopřijima 152 powěsćow w slepjanšćinje a němčinje. Wona „je zdobom dalši přinošk za zachowanje naše­je narěče“, Hančo rjekny. Wudaće spěchowała bě załožba Doma w Slepom, Rownom a Mułkecach, ilustracije su wot Rownjanskeho molerja, restawratora a stukatera Jörga Tauscha.

Mina Witkojc na słuchoknize

Mittwoch, 09. Mai 2018 geschrieben von:
Budyšin (SN). W Ludowym nakładni­stwje Domowina wuńdźe tele dny nowa słuchokniha. Wosebitosć CDje „Gaž wětšyk dujo – Mina Witkojc powěda“ je, zo móže recipient wuznamnej delnjoserbskej lyrikarce, nowinarce, přełožowarce twórbow Handrija Zejlerja a Jakuba Barta-Ćišinskeho kaž tež organiza­torce „Serbskich wječorow“ samej připosłuchać, kak swójsku baseń přednjese a wšelake stawiznički powěda. LND wuda słuchoknihu składnostnje lětušich 125. narodnin Miny Witkojc. Teksty kaž tež hudźbu něhdźe hodźinu trajaceho zynkonošaka bě Jutta Kaiserowa wubrała.

Folklorna lawina

Montag, 07. Mai 2018 geschrieben von:

Baršć (SN/bn). Mjeztym hižo 10. raz wuhotuje wokrjes Sprjewja-Nysa posledni kónc tydźenja junija Folklornu lawinu. Na třoch hrajnišćach w Lubnjowje, Bórkowach a Starej Darbni předstaji so wjace hač 300 akterow w dohromady štyrnaće wuměłskich cyłkach z jědnaće krajow. Najdlěši puć drje změja skupiny Kirakira Hikaru Arts z Japanskeje, Yong Ning Jin Tang z Chiny – tutej krajej so zdobom prěni raz na festiwalu wobdźělitej – a Les Folles Lambettes z Kanady. Nimo toho prezentuja so ansamble z Baskiskeje, Belgiskeje, Běłoruskeje, Českeje, Georgiskeje, Ruskeje, Šotiskeje a Turkowskeje. Bikulturnu a dwurěčnu Łužucu zastupować chcedźa Němsko-Serbski ansambl Choćebuz, dźěćacy a młodźinski ansambl Pfiffikus, tohorunja z delnjołužiskeje stolicy, kaž tež Serbski ludowy ansambl. Spěwarki a spěwarjo z Budyšina chcedźa zhromadnje z orchestrom a baletom we wobłuku zahajenja swjedźenja krótki folklorny program kołowokoło delnjoserbskeho nałožka łapanja kokota prezentować.

Budyšin (SN/bn). Najznaćiše powědančko Marje Kubašec „Row w serbskej holi“ je njedawno znowa w Ludowym nakładnistwje Domowina wušło. Kniha wopřijima originalny tekst kaž tež přełožkaj do němčiny a pólšćiny Lory Kowarjoweje resp. Aleksandera Widery. Nimo toho wobsahuje esej Trudle Malinkoweje, kotryž stawizniske pozadki jednanja wobswětluje. Wčera je něhdźe 30 zajimcow premjeru wudaća w Budyskej Smolerjec kniharni dožiwiło.

Anett Šołćic witaše přitomnych a pokaza jim dotalne edicije powědančka. Po tym­ přečita lektor noweho trojorěčneho wudaća Michał Nuk tekst Marje Kuba­šec, w kotrymž awtorka stawiznu pólskeho nućeneho dźěłaćerja za čas Druheje swětoweje wójny wopisuje.

Jutře před 200 lětami, 5. meje 1818, narodźi­ so w Trieru Karl Marx, politiski žurnalist, duchowny inspirator a njesprócniwy organizator dźěłaćerskeho hi­ba­nja, kotrež so pozdźišo z jeho mjenom wo­znamjeni. Po Marxowej woli to njebě. Wozjewi dźě sam: „Wěm jeničce tole, zo žadyn Marxist njejsym.“

Po woli staršeju a přiwuznistwa so njemě­ješe, wuzwoliwši sej powołanje. Nic jurist, ale filozof być, za to so na swoje žiwjenje rozsudźi. Filozof pak noweho typa, kaž tole w znatej 11. tezy wo Feuerbachu postulowaše: „Filozofojo su swět jeno wšelako interpretowali, dźe pak wo to, jón změnić.“

Jeho prěnje wusahowace dźěło je hro­ma­dźe z přećelom na čas žiwjenja Friedrichom Engelsom 1847/1848 napisał. Wony „Manifest Komunistiskeje strony“ mějachu Serbja w lěće 1956 tež w swojej maćeršćinje w ruce. 1969 wuńdźe třeće, wot Pawoła Nowotneho do serbšćiny přełožene wudaće. Druhe bytostne dźěło Karla Marxa, zakónčeny prěni dźěl „Kapitala“, do wšěch spisownych rěčow přenjesene, serbsce njepředleži. Štó by sej zwěrił, tutu wobšěrnu knihu zeserbšćić?

Jurja Wingerapočesćili

Donnerstag, 03. Mai 2018 geschrieben von:

Chrósćicy (CRM/SN). „Serbja su bohaći na wuznamnych wosobinach“, wobkrući farar Měrćin Deleńk wutoru wječor. Składnostnje stotych posmjertnin duchowneho, spisowaćela a redaktora Katolskeho Posoła Jurja Wingera bu jeho wobnowjeny narowny pomnik z rownišćom znowa poswjećeny.

Narodźiwši so 1872 do swójby žiw­nosćerja, maturowaše wón po wopyće šule w domjacych Chrósćicach a preparandy w Budyšinje jako chowanc Serbskeho seminara w Praze na Małostronskim němskim gymnaziju. Potom studowaše teologiju. Jako młody duchowny wróći so do Serbow a běše sydom lět kapłan w Radworju. Na to skutkowaše dale w Lubiju. Jako dobry znajer pól­šćiny a čěšćiny staraše so tam tohorunja wo wukrajnych dźěłaćerjow. Hakle 45lětny zemrě 27. februara 1918 we Łusku pola Lubija. Na swójske přeće bu w Chrósćicach pódla swojeju staršeju pochowany.

Anzeige

  • 21. jolka-swjedźeń w Nuknicy je nimo. Štož zwostanje su dopomnjenki na rjany žortny a zabawny wječor w Nukničanskej Brězanec bróžni. Někotre impresije serbskeho wječora w Nuknicy, kotrež je naša fotografowka-wolontarka Hanka Šěnec zhotowiła, wam tule
  • Serbske Nowiny-LND-Tuchmacherstr. 27 02625 Bautzen: Jolka 12.01.2019
  • Serbske Nowiny-LND-Tuchmacherstr. 27 02625 Bautzen: Jolka 12.01.2019