Holanski swjedźeń 60 lět

Montag, 12. September 2016 geschrieben von:

Wjace hač 3 000 přihladowarjow dožiwi spočatk septembra 1956 w Komorowje pola Klukša prěni holanski swjedźeń, kotryž bě Budyska župa Domowiny z jeje tehdyšim 1. sekretarom Erichom Maćijom organizowała. Na 25 wozach swjedźenskeho ćaha předstajichu wuwiće ratarstwa po rólnej reformje 1945. Masowa reja zjednoći 200 młodych ludźi z Budyskeje a ze susodnych župow. Holanski swjedźeń wuwi so na kulturny wjeršk, na kotrymž wobdźělichu so nimo Budyskich župnych kulturnych skupin ćělesa z Wojerowskeje, Běłowodźanskeje a Nišćanskeje župy kaž tohorunja němscy wuměłcy.

Domowina dowobnowjena

Mittwoch, 15. Juni 2016 geschrieben von:
Dźensa před 25 lětami zeńdźe so 183 delegatow z dźewjeć župow a towarstwow we Wětrowskim Kulturnym domje k 2. hłownej zhromadźiznje Domowiny. Wona je po nowej wustawje politisce njewotwisny, samostatny třěšny zwjazk Serbow a serbskich towarstwow a wuznawa so k swobodnemu demokratiskemu porjadej, wuzběhny w dźěłowej rozprawje jeje městopředsyda Harald Koncak. Po wobšěrnej diskusiji schwalichu wudospołnjeny program a změnu wustawkow zwjazka, kotremuž 9 500 čłonow přisłuša. Najsylniši přiklesk dósta za swój diskusijny přinošk Jurij Koch, žadacy sej tolerancu a zhromadne dźěło wšěch worštow Serbow­ za naš lud. Ze 140 hłosami bu Koch za čestnohamtskeho městopředsydu Domowiny­ wuzwoleny. Za Jana Pawoła Nagela jako čestnohamtskeho před­sydu zwjazka hłosowaše 94 delegatow. Dalši kandidat za předsydu, Stani Brězan, dósta 64 hłosow. Z wobzamknjenjemi 2. hłowneje zhromadźizny bu Domowina dowobnowjena. Manfred Laduš

Třista dnjow wo francoski Verdun wojowali

Montag, 22. Februar 2016 geschrieben von:

21. februara 1916 rano we wosmich zahaji so z wutřělemi z 1 200 kanonami masiwny nadběh němskeho kejžorskeho wójska na francoske město Verdun w Lothringskej, kotrež bě wot 39 twjerdźiznow wobdate. Wutřěle kanonow běchu 200 kilometrow daloko słyšeć. Z tym zahaji so najznaćiša, sobu najkrawniša a na woběmaj bokomaj fronty hoberske straty žadaca sej masowa bitwa Prěnjeje swětoweje wójny. Wona traješe hač do srjedź decembra 1916 a skónči so z němskej poražku. Němske wójsko zhubi ně­hdźe 143 000 padłych a 200 000 zranjenych a zajatych wojakow, mjez nimi cyły rjad serbskich. Straty francoskeje armeje wučinjachu 362 000 bojownikow, z nich 164 000 padnjenych. Po kóncu bojow nazběrachu na bitwišću zbytki 130 000 mortwych, kotrež buchu w kóstnicy w Douaumonće pochowane. Bitwa wo Verdun skónči so po dźesać měsacach na nimale samsnej liniji, kaž lěto do toho. We wojowanju zasadźichu na woběmaj bokomaj prěni raz masiwnje modernu wojersku techniku, kanony z wulkej sylnosću, jědojty płun, wohnjomjetaki, tanki a mócne betonowe bunkry.

Prěni powójnski ptači kwas w Budyšinje

Mittwoch, 27. Januar 2016 geschrieben von:
Dźensa před 70 lětami bě Domowina zaso Serbow na prěni powójnski ptači kwas do Budyskeje „Króny“ (pozdźišo hotel Město Budyšin) přeprosyła. Městna na žurlomaj běchu wšitke wobsadźene. Hosćo běchu z Budyšina, ale tež z mnohich wsow, kaž z Radworja, Bukec, Kubšic, Malešec, Rakec, Njeswačidła, Baćonja, Chrósćic a Budestec, přišli. Mjez přihladowarjemi běchu tohorunja oficěrojo Budyskeje sowjetskeje komandantury a čěscy přećeljo. Chróšćanscy młodostni pokazachu spočatnje „Kermušnu reju“ a „Staru bursku“. Na to předstaji Chróšćanska serbska lajska dźiwadłowa skupina pod nawodom Pawoła Kmjeća hru Jurja Wjele „Knjez a roboćan“, za čož je sylny přiklesk publikuma žnjała. A wot Jurja Winarja nowozałoženy a dirigowany Serbski wučerski chór zawjeseli wopytowarjow z někotrymi spěwami w maćeršćinje, mjez druhim wo ptačim kwasu kaž „Hlejće, nowa wěc so stała“. Wot lěta 1957 hač donětka wuhotuje Serbski ludowy ansambl ptačokwasny program. Manfred Laduš

Domowina zaso Zwjazk Serbow

Dienstag, 12. Januar 2016 geschrieben von:

Dźensa před 25 lětami wotmě so w Choćebuzu 1. hłowna zhromadźizna Domowiny po politiskim prěwróće a po wurjadnym kongresu 17. měrca 1990 w Budyšinje. 263 delegatow Domowinskich skupin z dźesać župow a dwanaće hosći, mjez nimi Radworski farar a předsyda Zjednoćenstwa Cyrila a Metoda Clemens Hrjehor a Radworčan Jan Nuk jako zastupnik initiatiwneje skupiny Serbskeje narodneje zhromadźizny, wuradźowaše wobšěrnje a wótrje wo nowych wustawkach Domowiny.

W nadawku wustawkoweje komisije zdźěli sekretar zwjazkoweho předsydstwa Rafael Wowčer, zo ma so do doskónčneho naćiska wustawkow na žadanje financneho zarjada zapisać, zo je Domowina powšitkownowužitne towarstwo. Pod nadpismom „Mamy dom z třěchu – Jeho durje su za wšěch wotewrjene“ rozprawjach tehdy w Serbskich Nowinach wo wažnym wuradźowanju za přichod narodneje organizacije po přewróće. Přemóžaca wjetšina přitomnych schwali předležace wustawki, w kotrychž mjenuje so Domowina zaso Zwjazk Łužiskich Serbow. Pod tymle zapřijećom běchu ju jako třěšny zwjazk serbskich towarstwow 13. oktobra 1912 załožili.

Zaso dźiwadło hrali

Donnerstag, 07. Januar 2016 geschrieben von:
Nowe lěto 1946 dožiwi serbska činohra „Knjez a roboćan“ swoju powójnsku premjeru w Pančicach. 22 hrajerjow Chróšćanskeje lajskeje dźiwadłoweje skupiny nazwučowa w režiji Pawoła Kmjeća dramatiski kruch ze serbskich stawiznow, kotryž bě wučer Jurij Wjela 1931 spisał. Nazymu 1945 započachu woni pod ćežkimi powójnskimi wuměnjenjemi – zwjetša w swětle swěčkow, dokelž njebě miliny – hru „Knjez a roboćan“ nastudować. Hižo do toho běchu dramu „Smjertna reja“ Alojsa Lipela, kotruž bě Pawoł Kmjeć zeserbšćił, 1. nowembra 1945 prěni króć w Chróšćanskej cyrkwi pokazali. Bě to docyła prěnje serbske dźiwadłowe předstajenje po wójnje. 25. nowembra 1945 slědowachu młodźi hrajerjo z Konjec-Šunowa a předstajichu pod nawodom Jurja Młynka w Fabrikskej hospodźe komediju „Hdyž kocor kamor ćazaše“. Hru „Knjez a roboćan“ Chróšćanscy lajscy dźiwadźelnicy wjace hač dźesać króć z wulkim wuspěchom na wšelakich wsach pokazachu kaž tež 27. januara 1946 w Budyšinje na prěnim powójnskim ptačim kwasu. Manfred Laduš

SWW załožili

Mittwoch, 06. Januar 2016 geschrieben von:
Dźensa před 70 lětami bu na Radworskim hrodźe Serbski wučerski wustaw (SWW) załoženy, kotryž njebě jenož prěnje serbske kubłanišćo pedagogow, ale zdobom prěnje za nowowučerjow w sowjetskim wobsadniskim pasmje. Michał Nawka bě jeho prěni direktor. 170 serbskich a 112 němskich nowowučerjow w prěnim lěće wukubłachu. Hač do lěta 1950 zabsolwowa 700 Serbow SWW. Do toho studowachu jednotliwcy na němskich wučerskich seminarach kaž w Budyšinje, Bolesławiecu a Starej Darbnje. 1952 přećahnyštej SWW a runje załoženy Serbski pedagogiski institut do Małeho Wjelkowa, a započachu tež pěstowarki za serbske­ a dwurěčne kónčiny wukub­łać. 1959 přesydli so kubłanišćo do Budyšina a bu 1972 po Korli Janaku pomje­nowany. Po 45 lětach wuspěšneho skutkowanja SWW 1991 zawrěchu. Po Nawce běchu Jan Lajnert, prof. dr. Kurt Pětř, dr. Rudi Šejnfeld a dr. Hubert Šenk direktorojo kubłanišća. Hač do lěta 1986 zakónči 2 346 wučerjow a 1 178 pěstowarkow swój studij, z nich wjace hač 1 500 serbskorěčnych. Manfred Laduš

Nürnbergski tribunal zahajeny

Donnerstag, 03. Dezember 2015 geschrieben von:

Hižo do kónca Druheje swětoweje wójny běchu so třo wodźacy reprezentanća anti­hitlerskeje koalicije dojednali, na­čolnych němskich wójnskich złóstnikow a politikarjow NSDAP ze smjerću chłostać. Jendźelski premier Churchill namjetowaše, sta wodźacych nacijow a generalow hnydom zatřělić. Stalin žadaše sej w mjenje Sowjetskeho zwjazka (ZSSR), tule ličbu na 50 000 rozšěrić. Prezident USA Roosevelt wupraji so za wotprawjenje złóstnikow ze sekeru abo na šibjeńcy. Na te wašnje su nazymu 1946 tež smjertne wusudy wuwjedli.

Wójnske ministerstwo USA pak namjetowaše na kóncu wójny 1945 nowemu prezidentej Trumanej, mjezynarodne wojerske sudnistwo wutworić. Wone njeměło jeničce načolnych złóstnikow, ale tež nacistiske organizacije a jich zahubnu ideologiju po dokładnym juristiskim jednanju zasudźić. Jako dotal nje­znata wobskóržba buchu „złóstnistwa přećiwo měrej a čłowjestwu“ poručene, do čehož słušachu nadpady na druhe staty, złóstnistwa wójska přećiwo cuzym wojakam a na ciwilnej ludnosći, ale tež masowe morjenje ludow kaž Židow.

Kónc awgusta 1965 wotewrěchu w małym schleswigskim měsće Bredstedt/Bräist tak mjenowany Nordfriisk Instituut (NI). Wón přewza nadawk, rěč, stawizny a kulturu Sewjernych Frizow hajić a přepytować. Institut z dwanaće sobudźěłaćerjemi na šěsć planowych a dalšich wobmjezowanych městnach je hač do dźensnišeho centralne zarjadnišćo k zachowanju a spěchowanju mjeńšinowych aktiwitow we wokrjesu Sewjerneje Friziskeje (NF), kotrež ma swoje sydło w přistawnym měsće Husum. Institut podpěruje tuž – na politisce neutralnej bazy – hižo 50 lět čestnohamtske mocy w specifiskich towarstwach runje tak kaž kubłanje abo medije. Sam wudawa štwórćlětnje časopis Nordfriesland.

Nowy sejm wolili

Mittwoch, 14. Oktober 2015 geschrieben von:
Wólbokmani Sakskeje wolachu dźensa před 25 lětami zapósłancow noweho krajneho sejma. Wólbne wobdźělenje bě wokoło 70 procentow, w serbskich a dwurěčnych­ kónčinach pak wo wjele wyše. W Kamjenskim wokrjesu stupi tak 77,6 procentow wólbokmanych k wólbnemu kašćikej, w Róžeńće běštej to 91,2 procentaj, w Ralbicach 90 a w Chrósćicach nimale 89 procentow. Stronje CDU bě po wjetšinje Sakskeje z přemóžacej dobyćerku. Za nju bě w přerězku łužiskich wokrjesow wjace hač połojca wolerjow hłosowała. Na wsach pak docpě CDU hač do tři štwórćiny a wjace hłosow, tak w Chrósćicach 87,5 procentow, w Róžeńće 85,7 procentow, w Ralbicach 85,3 procenty a we Worklecach 68 procentow. Po CDU slědowachu strony SPD, PDS a DSU. Pjeć serbskich kandidatow bu do sejma wu­zwolenych: Ludwik Nowak­ z Chrósćic a Marko Šiman z Budyšina za CDU, Benedikt Dyrlich z Budyšina a dr. Gabriela Wirthowa z Biskopic za SPD a Sieghard Kozel ze Stróže za PDS. Manfred Laduš

Seite 2 von 2

Anzeige