Město polěpšenja pohubjeńšenje

Montag, 21. Dezember 2015 geschrieben von:

Wo Ukrainje tuchwilu dźiw wjele njesłyšiš. Chiba zo widźi swět wottrašace wobrazy z Najwyšeje rady wo přimańcy, po tym zo bě zapósłanc-horliwc prezidenta Porošenka spytał premiera Jacenjuka wot rěčniskeho pulta storhnyć, přepo­dawši jemu najprjedy wulki kwěćel.

Zajimawu rozprawu wo nětčišim połoženju w Kijewje wozjewja čěska nowina Mladá fronta dnes. Jeje korespondent rysuje změnjenu wonkownosć mjez druhim takle: Na sławnym Majdanje přechodźuje so horstka wosamoćenych turistow. Na rewoluciju dopomina wupaleny dom dźěłarnistwow a na druhej stronje rjad swěčkow za wopory policajskeho zasaha w februaru 2014. Wikowarjo poskićeja na předań shirty z wusatymi Kozakami a bluzy ze zwušiwanymi ukrainskimi symbolemi.

Pólski žurnalist wupokazany

Montag, 21. Dezember 2015 geschrieben von:

Waršawa (dpa/SN). Korespondenta pólskeho dźenika Gazeta Wyborcza w Ruskej su z kraja wupokazali. Žurnalistej Wacławej Radziwinowiczej sćazachu akreditowanje, kaž lěwicarskoliberalna nowina minjeny pjatk zdźěli. Nowinar ma 30 dnjow chwile Rusku wopušćić. Jeje wonkowne ministerstwo wobkrući, zo jedna so wo reakciju na najnowše wupokazanje ruskeho žurnalista Leonida Swiridowa z Pólskeje. „Naši wukrajni kolegojo dyrbjeli rozumić, kotre konsekwency nastanu, hdyž sej ruskeho žurnalista za wopor wupytaja“, zdźěli rěčnica ministerstwa Marija Sacharowa na Facebooku. Pólska nutřkokrajna tajna słužba ABW bě Swiridowej po informacijach medijow spionažu wumjetowała.

Poćahi mjez Pólskej a Ruskej su konflikta na wuchodźe Ukrainy dla tuchwilu w chětro špatnym stawje. Po tym zo bě so Pólska zapadnym sankcijam přećiwo Ruskej přizamknyła, je ta tež přećiwo Pólskej sankcije wukazała, předewšěm na ratarskim polu. Radziwinowicz bě wot lěta 1997 z Moskwy rozprawjał.

„Hórša družina Polakow“

Freitag, 18. Dezember 2015 geschrieben von:

Demonstracije přećiwo, ale tež za nowe knježerstwo w susodnym kraju

Waršawa. Najnowše politiske wuwiće w Pólskej ludnosć kraja přiběrajcy polarizuje, runje měsac po tym zo je nowe knježerstwo w zastojnstwje. Tole bě minjenu sobotu wočiwidne: We Waršawje a druhich městach dźěchu přećiwnicy no­weho knježerstwa strony Prawo a sprawnosć (PiS) na dróhu, jeničce w stolicy něhdźe 50 000. Zarjadowanja pod hesłom „Pochod za demokratiju“ organizowało bě Komitej za zakitowanje demokratije – hibanje, kotrež je w interneće aktiwne a ma dźeń a wjace přiwisnikow.

Dźeń pozdźišo, njedźelu, přewjedźe předsyda PiS Jarosław Kaczyński demonstraciju ze swojimi přiwisnikami we Waršawje. Pječa bě jich runje telko kaž dźeń do toho na tamnej stronje. Zo je telko ludźi přećiwo jeho awtokratiskej politice, Kaczyńskeho njemyli. Přećiwni demonstranća su w jeho wočomaj „hórša družina Polakow“, wón medijam rjekny.

Čěska a Madźarska so wadźitej

Donnerstag, 17. Dezember 2015 geschrieben von:

Praha (dpa/SN). W nowej zwadźe wo tak mjenowane Benešowe dekrety je Čěska madźarskeho wulkopósłanca do wonkowneho ministerstwa skazała. Wukazy čěskeho prezidenta Edvarda Beneša běchu po kóncu Druheje swětoweje wójny zakład, zo wuhnachu miliony sudetskich Němcow a statysacy Madźarow z tehdyšeje Čěskosłowakskeje.

Wo najnowše njedorozumjenja bě so prezident madźarskeho parlamenta Lász­ló Kövér postarał, jako nowinje Pravo rjekny: „Čěska a Słowakska njebyštej so z čłonom Europskeje unije stać směłoj, dołhož je zakoń, kotryž bazuje na principje kolektiwneje winy, wobstatk zakonskeho porjada.“ Nětko madźarski wulkopósłanc twjerdźeše, zo njeje wuprajenje prezidenta parlamenta zdobom pozicija knježerstwa w Budapesće. Čěski wonkowny minister Lubomír Zaorálek sej žadaše, zo njesměli so podobne misnjenja wospjetować. Benešowe dekrety su kruty wobstatk čěskeho zakonskeho porjada, w swojej skutkownosći pak mjeztym „wotpočuja“, kaž Zaorálek w rozmołwje z madźarskim wulkopósłancom w Praze zwurazni.

Wjac njedospołnych swójbow

Mittwoch, 16. Dezember 2015 geschrieben von:

NJEDOSPOŁNA je w Čěskej republice kóžda pjata swójba. Tole wuchadźa z naj­now­šich datow renoměrowaneje agentury Eurostat. W tym nastupanju je so kraj do podobneje situacije dóstał kaž Madźarska a Pólska. Najlěpje steji kupowy stat Cypern, hdźež je z dźesać swójbow jeničce jedna njedospołna.

Zo je so w Čěskej połoženje pohubjeńšiło, připisuja wjacorym zjawam w towaršnosći. „Jónu mamy wysoku kwotu rozwodow, zdruha je njemandźelskich porodow nahladnje přibyło. Tole hromadźe z mjenje kwasami móžemy měć za jednu­ z najwuraznišich demografiskich změnow, kotrež su so w Čěskej wot 90tych lět stali“, cituje dźenik Lidové noviny Michaelu Röschovu ze sociologi­skeho instituta Čěskeje akademije wědomosćow. Tuchwilu rozwjazuja sudnistwa po cyłym kraju kóžde druhe mandźelstwo. Njemandźelskich dźěći narodźi so wjace hač 48 000 z cyłkownje 107 000. Najwjetši podźěl potomnikow zwonka mandźelstwa přinošuja žony-maćerje z niskim zdźěłowanjom a k tomu w kón­činach z wulkej bjezdźěłnosću. Lěta 1990 bě w čěskich regionach něšto wjac hač 4 500 njemandźelskich dźěći na swět přišło.

Zemana podpěrali

Dienstag, 15. Dezember 2015 geschrieben von:
Praha (ČŽ/K). Za podpěru prezidenta Miloša­ Zemana je w čěskej stolicy sobotu wjace hač tysac ludźi demonstrowało. K tomu bě hibanje Za našu kulturu a wěstotu stata hromadźe z akciju Narodna demokratija namołwiło. Něhdyši předsyda republikanow Miroslav Sládek, wo­znamjeni Zemana za jednoho z mało politikarjow kraja, kotřiž poskićeja rozrisanja w migraciskej krizy. Pochodujo na hród spěwachu wobdźělnicy narodnu hymnu a wołachu hesła kaž „Čěska Čecham“ abo „Wo multikulti njerodźimy“. Na wšelkich městnach su skupiny aktiwistow spytali demonstraciski ćah zadźeržeć, tak zo je policija połnej ruce dźěła měła, zo njeby k ćešim zražkam a namócnosćam dochadźało. Na Twittern je so předsyda opoziciskeje strony ODS Petr Fiala do prezidenta dał a jeho za to kritizował, zo njeje so wot demonstracije „ekstremistiskeje sceny“ distancował. Zeman­ jemu na to wotmołwi: „Smy žiwi w swobodnej demokratiji, w kotrejž smě kóždy woby- dler demonstrować za někoho runje tak kaž přećiwo někomu.“

Pytaja za potomnikami swjateju

Montag, 14. Dezember 2015 geschrieben von:

ZWĚSĆOWANJE njewšědneho razu je přewjedł Centrum słowjanskeje archeologije w Uherskím Hradíště. Jeho sobudźěłaćerjo zběrachu sliny ludźi, kotřiž běchu so dobrowólnje za to přizjewili. Swojorazna wědomostna akcija ma zaměr, z pomocu DNA wuslědźić, hač su mjez ludnosću Uherskohradíšćanskich kónčin potomnicy wobydlerjow, kiž běchu tule sydlili za čas přichada swj. Cyrila a Metoda w 9. lětstotku na Wulku Morawu. Za přirunowanje maja specialisća spomnjeneho centruma DNA wobeju swjateju k dispoziciji, zdobytu z powostankow kosćow z jeju poslednjeho wotpočinka. Zo by so wěrny wuslědk docpěł, přińdu za slinowe proby sprěnja předewšěm mužojo do prašenja. A ći dyrbja zdruha swój swójbny rodopis znajmjeńša hač do 17. lětstotka dopokazać. Prašane su při tym stare swójbne mjena kaž Dřinka, Hrabec, Hrubý, Zajíček, Jurásek a pod. Sobudźěłaćerjo centruma su sami někotre swójbne mjena wubrali, wo kotrychž maja za to, zo sahaja hłubšo do zašłosće, na přikład Raštica, Omelka, Bončik abo Hvozda.

Pólska chcyła atomowe brónje

Freitag, 11. Dezember 2015 geschrieben von:

Nowe knježerstwo planuje změnu dotalneje politiki

Waršawa. Pólska hotuje so na dźeń, kotryž měješe w kraju přeco hižo wěstu brizancu: Je to róčnica wukazanja wójnskeho stawa 13. decembra 1981. Tehdy bě general Wojciech Jaruzelski zakonje kraja zbě- hnył a wójsko přećiwo swojemu ludej zasadźił. Po politiskim přewróće su demokraća kóždy 13. december před domom demonstrowali, w kotrymž Jaruzelski bydleše. General zemrě loni w meji. Lětsa planuje Zwjazk za zachowanje demokratije, kotryž je předewšěm w interneće aktiwny a ma mjeztym wjace hač 33 000 přiwisnikow, demonstraciju před domom Jarosława Kaczyńskeho we Waršawje. Jeho dotalne postupowanje je dźeń a wjace ludźom dopokaz, zo chcył wón demokratiju krok po kroku wobmjezować. Mjeztym so samo Europski parlament chutnje wo Pólsku starosći, kaž Gazeta Wyborcza srjedu we wulkim přinošku na titulnej stronje pisaše.

Zeman: Žadyn „Mini-Schengen“

Mittwoch, 09. Dezember 2015 geschrieben von:
Praha (ČŽ/K). Čěski prezident Miloš Zeman přebywaše we wobłuku swojich prawidłownych wizitow jednotliwych wobwodow kraja tři dny w regionje Ústí nad Labem. Ze starostami komunow a zastupnikami wobydlerstwa je rěčał wo socialnych problemach, kotrychž maja nadosć w kónčinje z poměrnje wulkej bjezdźěłnosću a wulkim podźělom romaskeje mjeńšiny. Dźěše tež wo dróhotwar a wobmjezowane wudobywanje wuhla. Wopytał je Zeman Ústí kaž tež Děčín, Benešov, Litoměřice, Teplice a Chomutov. W Ústíju wupraji so wo migraciskej krizy. W tym zwisku zaćisny mysl, pomjeńšić Schengenski rum. „Schengen je zwoprawdźena ideja wólneho pohibowanja ludźi a začuće wěsteje swobody znutřka Europy. Mini-Schengen by była kapitulacija před teroristami“, čěski prezident naležnje zwurazni. Njedawne woprašowanje wupokaza, zo je jemu 56 procentow ludnosće přichilenych, telko kaž dołho nic, a to tež jeho kritiskeje pozicije ćěkancow dla. Runje telko ludźi wšak sej přeje, zo njeby hišće raz za prezidenta kandidował.

Samsne měnjenje

Montag, 07. Dezember 2015 geschrieben von:
Bratislava (SŽ/K). Na zjězdźe słowakskeje knježaceje strony SMER-SD kónc tydźenja je bjez dźiwa hłownje šło wo migracisku krizu. Ministerski předsyda a šef strony Robert Fico w tym zwisku zwurazni, zo je europska politika w tymle nastupanju zaprajiła. „Do Europy su so ilegalnje tohorunja statysacy migrantow nawalili hłownje z hospodarskich přičin.“ Trjeba nětko je koncentrować so na zestabilizowanje předewšěm Syriskeje, z kotrejež najwjetši dźěl ćěkancow pochadźa. Naležnje Fico podšmórny, zo „za Słowaksku­ republiku wěstota kraja na prěnim městnje steji, wšo druhe přińdźe potom“. Čěski premier Bohuslav Sobotka jako hósć zjězda rjekny: „Dyrbimy tym pomhać, kotřiž su pomocy woprawdźe potrěbni. Zdobom dyrbimy pak tež wěstotne rizika widźeć.“ Migracija měła so regulować na wonkownych hranicach Schengenskeho ruma, při čimž Europa po jeho měnjenju na tajki hoberski nawal na swoje wonkowne hranicy docyła njeje přihotowana była. Namjet, Schengenski rum pomjeńšić, Sobotka wotpokaza – teoretisce móhli wuchodne čłonske staty potom z njeho wupadnyć.

Anzeige