Historiski podawk napodobnili

Dienstag, 22. Mai 2018 geschrieben von:

POŁDRA LĚTSTOTKA tele dny je, zo bu w Praskim Nachwilnym dźiwadle za­kład­ny kamjeń za twar Narodneho dźiwadła połoženy. K 150. róčnicy historiskeho podawka su čłonojo činohrajneho wobłuka wšelke tehdyše wobrjady wospjetowali. Wobstatk zarjadowanja běchu tež wustupy folklornych ansamblow a nazwučowanja staročěskeje polki. Přeprošeni běchu tohorunja zastupnicy gmejnow, z kotrychž pochadźeše prěnich dwaceći kamjenjow fundamenta.

Połoženje zakładneho kamjena Narodneho dźiwadła 1868 bě jedna z najwjetšich manifestacijow čěskosće 19. lětstotka. Cyła swjatočnosć traješe tehdy tři dny, a na wšěch 150 000 ludźi so na njej wobdźěli. Wjeršk dojimaweho po­dawka dožiwichu přitomni 16. meje, jako „wótc naroda“ František Palacký, politikar František Ladislav Rieger, dźiwadźelnik Josef Jiří Kolár a komponist Bedřich Smetana z pozłoćanym hamorkom wo zornowcowy blok z Louňovicskich skałow poklepachu, z čimž twar zahajichu. Smetanova opera „Dalibor“ měješe na to w Nachwilnym dźiwadle premjeru. Lěta 1881 Narodne dźiwadło wotewrichu, woheń­ w nim wšak wužada sej bórze dwulětnu přestawku.

Twarja nowy němsko-čěski železniski tunl

Freitag, 18. Mai 2018 geschrieben von:

Praha (SN). Plany za mjezy překročacy železniski tunl pod Rudnymi horinami su dźeń a konkretniše. „Po poli­tiskim dojednanju móžemy so nětko techniskim prašenjam a projektowanju wěnować“, rjekny čěski minister za wobchad Dan Ťok po zetkanju ze sakskim hospodarskim ministrom Martinom Duligom (SPD) wčera w Praze. Tam běštaj so dojednałoj, zo budźe cyłkownje 26 kilo­metrow dołhi podzemski zwisk po němskich twarskich předpisach twarjeny a wudźeržowany. Zakótwjene je to w mjezystatnym zrěčenju, kotrež chcedźa kónc lěta podpisać. Nětko přewjeduja studiju wo geologiskich wuměnjenjach a wo hospodarskosći projekta. Nowa čara za spěšniki by jězbny čas z Drježdźan do Prahi wot dweju a poł hodźiny na runje hišće hodźinu přikrótšiła. Tuchwilna na křiwicy bohata čara podłu Łobja je wu­ćežena. Nimo toho skorža wobydlerjo hary dla. Twarske dźěła, kotrež móhli lěta 2030 zahajić, płaća po dotalnych trochowanjach pjeć miliardow eurow.

Kaczyński knježi z chorownje

Freitag, 18. Mai 2018 geschrieben von:

Nichtó sej njezwěri bjez najsylnišeho muža Pólskeje něšto rozsudźić

Waršawa. Pólski statny prezident An-drzej Duda přebywa tele dny ze swojej mandźelskej w New Yorku. Tam ma wažnu funkciju: Před Bjezstrašnostnej radu Zjednoćenych narodow (UNO) dyrbi před diplomatami z wjace hač sto krajow přednošować, kaž pólske medije rozprawjeja. Referować chce na temu „Mjezynarodne prawo jako garant měra“. Pólskej je to wulka česć, wšako je wot spočatka januara na dwě lěće jako hóstny kraj do naj­wyšeho gremija UNO při­wzata.

Swój wopyt chce Duda tež za to wužić, zo by so z pólskimi krajanami w USA zetkał, předewšěm z ameriskimi wojakami pólskeho pochada. Tak planuje zetkanja mjez druhim w Chicagu a Jerseyju pola New Yorka. Tam bě minjeny čas k rozkorje mjez Polakami a měšćanostu dóšło, kiž chcyše pomnik za morjenych pólskich oficěrow w Katyńskich lěsach přez sowjetsku tajnu słužbu NKWD w Druhej swětowej wójnje wotstronić dać. Nowiny nětko žortuja, zo chcył ­Duda jenož tohodla do Jerseyja jěć, zo by pohladał, hač pomnik hišće steji.

Čěsku nowinarku přesłyšowali

Donnerstag, 17. Mai 2018 geschrieben von:

Bratislava (SŽ/K). W naležnosći zamordowanja słowakskeho přepytowaceho nowinarja Jána Kuciaka je tamniša kriminalna policija čěsku žurnalistku Pavlu Holcovu přesłyšowała. Kaž nowina Sme k tomu piše, su jej tež słužbny mobilny telefon wotewzali, w nadźiji, zo móhł jim ewentualnje dale pomhać. Holcová bě hromadźe z Kuciakom dźěłała na njedokónčenym artiklu wo počinanjach italskeje mafije w Słowakskej. „Je to cyłych wosom hodźin trajace napinace přesłyšowanje było“, Holcová rjekny. Telefon wotewzachu jej pječa z tukanja, zo móhła jeje elektroniska komunikacija wobsa­hować pokazki na dołho pytaneho mordarja. Kody jednotliwych powěsćow Holcová přiwšěm njepřeradźi. Kriminalisća chcedźa sej jeje daty z modernej techniku po druhim puću wotewrić.

Słowakske statne rěčnistwo je sej mjeztym wěste, zo bě mordarski atentat jeničce na Jána Kuciaka zaměrjeny był a jeho njewjesta Martina Kušnírová prosće „we wopačnym wokomiku na wopačnym městnje“ přebywała.

Přećiwo Konvičce hižo njepřepytuja

Mittwoch, 16. Mai 2018 geschrieben von:

Praha (dpa/SN). Čěski přećiwnik muslimow Martin Konvička njetrjeba so dalšeho přesćěhowanja justicy bojeć. Čěske statne rěčnistwo je přestało, po wjace hač dwěmaj lětomaj přećiwo njemu našćuwanja luda dla přepytować. Njeje dopokazujomne, zo je Konvička dwělomne komentary na swojej Facebook-stronje sam spisał, rěčnik statneho rěčnistwa nowinarjam zdźěli. W socialnych syćach steješe: „Jako wólbni dobyćerjo rozmlějemy was, lubi muslimojo, na mjasowy a kosćowy próšk.“ W dalšim zapisku žadaše sej něchtó „koncentraciske lěhwa za muslimow“. W padźe zasudźenja by załožer čěskeho antiislamskeho hibanja z jastwom hač do třoch lět ličić dyrbjał.

Jako wysokošulski docent uniwersity w Českich Budějovicach zaběra so Konvička z wědu wo mjetelčkach. Uniwersita bě so drje minjeny čas wospjet wot „wosobinskich aktiwitow“ swojeho sobudźěłaćerja distancowała, zdobom pak po­twjerdźiła, zo nima to ničo z jeho wukonami jako coologa činić. Při ličenju ludźi w Čěskej lěta 2011 bě so 3 358 woprašanych k islamej wuznało. Po trochowanjach je w susodnym kraju 10 000 muslimow.

Mócny „pochod za swobodu“

Montag, 14. Mai 2018 geschrieben von:

Waršawa (PŽ/K). Někotre dźesaćitysacy ludźi zhromadźichu so wčera w pólskej stolicy, zo bychu zwuraznili napřećo knježerstwu strony Prawo a sprawnosć (PiS) razne žadanje, dodźeržeć wustawu a respektować prawa kaž tež njewotwisnosć sudnistwow.

Namołwu opozicionelneje strony Wobydlerska platforma (PO) a hibanja Moderni k wobdźělenju na „Pochodźe swobody“ bě po informacijach nowiny Gazeta Wyborcza wjace hač 50 000 wobydlerjow sćěhowało. Předsyda PO Gregorz Schetyna w swojej narěči zhromadźenym přiwoła: „Kónc knježestwa PiS je bliski.“ Zdobom wón napomni, dale wojować za dostojnosć, demokratiju a swobodnu Pólsku. Dalši rěčnicy opozicije wumjetowachu kabinetej premiera Mateusza Morawieckeho, zo puta demokratiju, předewšěm z dwělomnej reformu sudnistwa. Po najnowšim zwěsćowanju tuchwilnych wólbnych wuhladow bychu PO a Moderni 33,4 procenty hłosow dóstali, PiS by 36,9 procentow pólskeje ludnosće podpěrało.

Polańskeho njepočinki

Montag, 14. Mai 2018 geschrieben von:

Krakow (JBR/SN). Znaty francosko-pólski filmowy režiser Roman Polański přebywaše njedawno w Krakowje. Na tamnišim Festiwalu njewotwisnych filmow předstaji swoju najnowšu produkciju „Wěrna stawizna“, w kotrejž jeho mandźelska ­Emmanuelle Seigner hłownu rólu hraje. W Krakowje wón njejapcy zhoni, zo je Ameriska filmowa akademija, kotraž wo Oscarowych mytach rozsudźa, jeho za „nje­počinki w zašłosći“ ze swojeho rjadu wuzamknyła, a to zhromadnje z Billom Cosbyjom, kiž je seksualneho wobćežowanja wjacorych žonow dla wobskorženy. Samsna akademija bě film ­Polańskeho „Pianist“ w lěće 2003 z Oscarom počesćiła.

Filmowca Romana Polańskeho je Los-Angeleske sudnistwo 1977 za wumocowanje na 13lětnej Samanće Geiley wobskoržiło, hrožo jemu z 20 lětami jastwa. Wón pak bě hišće do wusuda do Parisa ćeknył. ­Hač do dźensnišeho sej Amerika žada jeho wudać. Pólska a Francoska pak to wotpokazujetej. „To je hłuposć ameriskeje justicy“, potwjerdźi mjeztym 85lětny w telewizijnym interviewje, „Saman­tha je mi hižo dawno wodała.“

Měšćanosta ludźi rozhorja

Freitag, 11. Mai 2018 geschrieben von:

Zwada wo pomnik morjenych pólskich oficěrow w ameriskim Jerseyju

Waršawa. Nowy pólski zakoń wo holocausće ma mjeztym wuskutki hač do Ameriki, štož so tež w pólskich medijach wotbłyšćuje.

W měsće Jerseyju City z 260 000 wobydlerjemi w bjezposrědnim susodstwje New Yorka steji wot lěta 1991 pomnik za pólskich oficěrow, kotrychž bě sowjetska tajna słužba NKWD lěta 1940 w Katyńskich lěsach moriła. Cyłkownje dwanaće metrow wysoki monument zwobraznja wojaka ze zady sputanymaj rukomaj, ­kotrehož je bajonet třělby překłół. Na kamjentnym stołpje stej připrawjenej pólski worjoł a tafla z napisom „Katyn 1940“.

Měšćanosta Jerseyja Steven Fulop je kónc apryla připowědźił, zo chce naměsto, hdźež pomnik steji, přetwarić. Nastać ma moderny parkowy areal, w kotrymž móža so wobydlerjo podłu rěki Hudson přechodźować a wočerstwić. Wopomnišćo morjeneho wojaka je Fulopej na puću a ma so wotstronić.

Zeman Pólsku wopytał

Freitag, 11. Mai 2018 geschrieben von:
Waršawa (ČŽ/K). Čěski prezident Miloš Zeman bě tři dny w Pólskej, po Słowakskej druha bě to jeho wukrajna wizita po znowawuzwolenju. Wčera zetka so wón ze swojim pólskim kolegu Andrzejom Dudu. Wonaj jednaštej wo dalšim skrućenju poćahow, zesylnjenju hospodarskeje kooperacije a wo naležnosćach mjeńšin. Na zhromadnej nowinarskej konferency Zeman nastupajo konflikt Pólskeje z komisiju EU pušćenja štomow dla w škitanym Białowieżskim pralěsu Waršawje rjap skrućejo praji, zo ma kóždy kraj prawo na wšě surowizny pod nim kaž we nim inkl. lěsy. Wobaj pokazaštaj na to, zo je pospytow, rozdwojić Visegrádsku štyrku, čemuž dyrbi so wobarać. Hromadźe z mandźelskej Ivanu połoži Zeman kwěćel při pomniku woporow lětadłoweje tragedije pola Smolenska. Rozmołwjał je so tež z premierom Mateuszom Morawieckim a dalšimi politikarjemi.

Stare a praprastare namakanki

Freitag, 11. Mai 2018 geschrieben von:

ROSTLINKU, drje najstaršu hdy na pódźe zemje narosćenu, su w Praskim Narodnym muzeju „wuslědźili“. Skamjentnjene, šěsć centimetrow wysoke stwjelco, bě tam njewobkedźbowane 150 lět ležało. Wědomostnicy Narodneho muzeja, přirodowědneje fakulty Karloweje uniwersity a geologiskeho instituta Akademije wědomosćow Čěskeje republiki, wobdźěleni na přewšo žadnej namakance, maja ju za 430 milionow lět staru. Kaž woni twjerdźa, tónle swědk z prawěkow dopokazuje, zo bě tehdy flora na suchej zemi hižo zamóhła kislik produkować. Zwěsćić tež móžachu, zo je fosil swój čas francoski geologa a paleontologa Joachim Barrande namakał w skałach pola Loděnic blisko Berouna. Jeho zběrka bě přešła do Wótčinskeho, nětčišeho Narodneho muzeja w Praze. Wědomostnicy měnja, zo njeje namakanka zajimawa jeno swojeje staroby, ale tohorunja wulkosće dla. Dotal najstarše, w Irskej nadeńdźene rostlinki su jenož někotre milimetry „wulke“, a dalše, we Wulkej Britaniskej a Brazilskej zwěsćene stwjelčka njepřesahuja wjace hač 2,5 centimetrow.

Anzeige

  • 21. jolka-swjedźeń w Nuknicy je nimo. Štož zwostanje su dopomnjenki na rjany žortny a zabawny wječor w Nukničanskej Brězanec bróžni. Někotre impresije serbskeho wječora w Nuknicy, kotrež je naša fotografowka-wolontarka Hanka Šěnec zhotowiła, wam tule
  • Serbske Nowiny-LND-Tuchmacherstr. 27 02625 Bautzen: Jolka 12.01.2019
  • Serbske Nowiny-LND-Tuchmacherstr. 27 02625 Bautzen: Jolka 12.01.2019