„Tyzu Pandory“ wočinili

Freitag, 02. Februar 2018 geschrieben von:

Nowy pólski zakoń wo holocausće budźi tež mjezynarodne reakcije

Waršawa. Pólska starosći so wo swoju mjezynarodnu nahladnosć. Naprawy, z kotrymiž chce wobraz kraja polěpšić, pak wuskutkuja skerje to nawopačne. Nastork najnowšeje debaty je nowy zakoń wo holocausće, kotryž je wčera rano po sejmje tež senat jako druha ko­mora parlamenta wobzamknył. Zakoń fak­tisce zakazuje, Polakow na złóstnistwach němskich nacionalsocialistow při přesćěhanju a morjenju Židow w Druhej swětowej wójnje sobu winować. W tym padźe hroža hač do tři lěta jastwa.

Waršawscy politikarjo su chětro zadźiwani, zo runje Israel jara raznje reaguje. Tam su swědomiće dokumentowali, zo běchu Polacy na přikład 1941 we wuchodopólskim městačku Jedwabne něhdźe 300 židowskich sobuwobydlerjow morili. Gazeta Wyborcza spyta najwjetši problem Israela we hłownym nadpismje takle­ zjeć: „Israel: Njedopušćimy, zo so přežiwjenym huba zakaza.“

Sylne hospodarstwo na dobro ludźi

Donnerstag, 01. Februar 2018 geschrieben von:

HOSPODARSTWO w Čěskej je w minjenym lěće tak sylnje rostło kaž lědma něhdźe druhdźe w zhromadźenstwje europskich statow. Po cyłym lěće je wone wo dobrych pjeć procentow přibyło, kaž nachwilna statistika wupokazuje. Za tym chowaja so někotre rekordne ličby. Tak zhotowichu awtotwornje kraja wjace hač połdra miliona wozydłow, Mladoboleslavska Škodovka sama 1,2 milionaj. Naspomnjenjahódny je tež eksport, wučinjacy 4,2 bilionaj krónow, tuž něhdźe 165 miliardow eurow. Kćějaca ekonomija ma za šwarny wuskutk, zo žiwjenski standard ludnosće hladajcy zwyša. „Rekordnje mała bjezdźěłnosć a zwyšene realne mzdy kaž tež cyłkowny optimizm pohnuwaja domjacnosće k tomu, za nakupowanje wjace pjenjez wudawać“, hódnoći połoženje analytikar UniCredit-banki Jiří Pour. A analytikar Raiffeisenskeje banki Jakub Červenka dodawa: „Dźakowano tomu, zo maja ludźo wyše dochody a zo je k tomu króna sylna, móža sej woni dowoleć dróše a kwalitatiwniše twory kupować.“ Tak je so wobrot drobnowikowanja loni wo nimale šěsć procentow zwyšił.

Zeman wurisanske wólby dobył

Montag, 29. Januar 2018 geschrieben von:

Praha (ČŽ/K/SN). Dotalny prezident Čěskeje wostanje hłowa stata. Miloš Zeman je we wurisanskim kole 51,36 procentow nažnjał a tak swojeho riwala Jiříja Dra­hoša snadnje přešoł, kiž docpě 48,63 procentow. Wólbne wobdźělenje wučinješe 66,6 procentow, štož bě pjeć procentow wjace hač w prěnim kole.

Politologojo hódnoća, zo zamó Zeman w telewizijnych wustupach njerozsudźenych wolerjow bóle mobilizować hač kontrahent. Praha je z 68,75 procentami Drahoša woliła, morawsko-šleski wobwod z 62,32 procentami Zemana. Cyłkownje dósta tón něhdźe 152 000 hłosow wjac hač wužadar.

Drahoš je hnydom po wotumje­ dobyćerjej gratulował a wupřa jemu wuspěšne skutkowanje. Zdobom wón připo­wědźi, zo z politiki njewoteńdźe. Mjez prěnimi gratulantami bě słowakski prezident Andrej Kiska, kiž Zemanej­ telefonisce wšo dobre wupřa a jeho na wopyt Bratislavy přeprosy. Prezidentaj Ruskeje a Chiny, Wladimir Putin a Xi Jinping, staj tohorunja gratulowałoj.

Žane sćěhi za neonacijow

Freitag, 26. Januar 2018 geschrieben von:

Pólscy prawicarscy ekstremisća nacionalsocializmej a Hitlerej hołdowali

Waršawa. Zjawnosć Pólskeje je šoko­wana: W kraju je zasakła neonacistiska skupina, kotraž němski nacionalsocializm a Hitlera wosobinsce česći. Medije su spočatk tydźenja prěni króć wo tym rozprawjeli, złožujo so na wotkrywanski film pólskeje telewizije minjenu sobotu. Wčera je samo sejm wo tym wuradźował a jeničce za to dnjowy porjad změnił.

Zo je so naležnosć scyła do zjawnosće dóstała, je zasłužba někotrych zmužitych žurnalistow telewizije TVN24. Wudawajo so jako přiwisnicy běchu so woni loni w meji na zarjadowanju neonacistiskeje skupiny „Hordosć a moderna“ w lěsu pola šleskeho Wodzisława wobdźělili a wšitko tajnje filmowali. Prawicarscy ekstremisća, zdźěla w uniformach SS a Wehrmachty, běchu tam wołtar z wobrazom Hitlera natwarili, při kotrymž němskeho diktatora z hitlerskim postrowom sławjachu. Lěs „pyšachu“ chorhoje z hokatymi křižemi, a zaklinčała je němska pochodowa­ hudźba.

Babiš wotstup zapodał

Donnerstag, 25. Januar 2018 geschrieben von:

Praha (ČŽ/K). Čěski ministerski prezident Andrej Babiš je wčera dopołdnja prezidentej Milošej Zemanej w Lánach demisiju swojeho kabineta podał, tydźeń prjedy, hač bě spočatnje wotmyslene. Tale naprawa je trěbna, dokelž njeje mjeńšinowe knježerstwo ANO tydźenja dowěru sejma dóstało. Přiwšěm je Zeman Babišej na městnje, hišće do wurisanskich wólbow prezidenta kónc tydźenja, nadawk dał zestajeć dalše nowe knježerstwo. Za druhi pospyt ma Babiš skerje wuhlady na připóznaće wjetšiny delnjeje komory parlamenta. Tak je předsyda strony KSČM Vojtěch Filip připowědźił, zo móhli komunisća knježerstwo tolerować, jeli wone do swojeho programa za nich njezbytne dypki přiwozmje. Tež w ČSSD, ODS a SPD je zapósłancow, wustupowacych za schwalenje dalšeho Babišoweho knježerstwa.

Dźensa wobdźěli so Babiš na čole čěskeje delegacije na Swětowym hospodarskim forumje w šwicarskim Davosu. Zastojnstwo premiera zastawa wón njedźiwajcy toho, zo přepytuja přećiwo njemu w korupciskej naležnosći.

Kretzschmer za dialog z wuchodom

Donnerstag, 25. Januar 2018 geschrieben von:
Praha (dpa/SN). W europskej zwadźe wo rozdźělowanju­ ćěkancow je nowy sakski ministerski prezident Michael Kretschmer (CDU) do dialoga z wuchodnymi krajemi EU namołwjał. „Móžemy w Europje jeno zhromadnje wobstać, hdyž so tež w tajkich centralnych prašenjach na konsens dojednamy“, rjekny sakski premier na wčerawšim nastupnym wopyće w Praze. Tajki konsens njedocpěješ ze sudniskim rozsudom abo z wobzamknjenjom wjetšiny, wón zwurazni. Visegrádske staty Čěska, Pólska, Madźarska a Słowakska su raznje přećiwo rozdźělowanju ćěkancow po krutych kwotach EU. „To je towaršnostna woprawdźitosć, kotruž mamy respektować“, rjekny Kretschmer žurnalistam. Dalša tema­ wopyta sakskeho premiera bě bój přećiwo wopojnemu jědej crystal. Kretschmer wupraja so w tym zwisku za zhromadne policajske patrulje podłu saksko-čěskeje mjezy. Po zetkanju z ministerskim prezidentom Andrejom Babišom z liberalno-populistiskeje strony ANO wopyta Kretschmer wopomnišćo něhdyšeho nacistiskeho židowskeho geta­ Terezín, hdźež je wěnc połožił.

Něhdyše „šěraki“ nětko atraktiwne

Mittwoch, 24. Januar 2018 geschrieben von:

PLATOWE DOMY abo „paneláky“, kaž Češa wysokim twarjenjam z lutych platow rěkaja, steja tež w nimale kóždym wjetšim měsće susodneho kraja. Twarić započeli běchu je 1958, zo bychu bydlensku nuzu přewinyli; a nowe nastawachu hač do lěta 1990, jako so z powalenjom socialistiskeho režima tež planowity bydlenjotwar skónči. Cyłkownje su w Čěskej na wšěch 80 000 platowych domow za 1,2 milionomaj bydlenjow natwarili. 1989 bydlachu w nich wjace hač tři miliony ludźi. Srjedź 1970tych lět běchu najintensiwnišo twarili – tehdy dokónčichu wob lěto wosom do dźewjeć platowych domow na 1 000 wobydlerjow. Najwyše tajke twarjenje z 81 metrami a 23 etažemi nasta 1980 w Praze-Južnym měsće, najdlěše z 300 metrami 1970 w Praze-Bohnicach. Sydlišća ze zestandardizowanymi domami běchu swój čas změnili siluetu městow, ze swojej přezcyłnej šěrokosću nic na jich dobro. Mjeztym su ze „šěrakow“ atraktiwne měšćanske štwórće nastali. „Paneláky“ njewabja jenož wonkownje z barbojtej pisanosću, wone buchu tež nutřkownje dospołnje zmodernizowane a su nětko požadane mjez ludźimi, kotřiž swójstwowe bydlenje pytaja.

Šansymataj wobaj

Dienstag, 23. Januar 2018 geschrieben von:

Praha (ČŽ/K/SN). Wurisanske koło prezidentskich wólbow w Čěskej pjatk a sobotu da přewšo napjaty duel mjez zwostatymaj kandidatomaj wočakować. Poslednje zwěsćowanje, wuwjedźene wot agenturow Median a Kantar TNS, mjenujcy wujewja, zo su šansy dotalneho prezidenta Miloša Zemana a jeho wužadarja Jiříja Drahoša wurunane. Zemana wolić wotmysli 45,5 procentow respondentow, Drahošej chce 40 procentow swój hłós dać. Wólbne wobdźělenje móhło kaž před dwěmaj njedźelomaj zaso něhdźe 62 procentow wučinjeć.

Jako dobyćer z boja wo zastojnstwo hłowy stata po sudźenju wěcywustojnych tón kandidat wuńdźe, kiž zamóže nětkole najwjace hišće wahacych wolerjow za sebje zdobyć. Wo jich přichilnosć so wobaj tele dny w debatach pró­cujetaj, kotrež telewizijne stacije wusyłaja. Z woprašowanja wuchadźa, zo chce nimo 80 procentow jeho dotalnych wolerjow Drahošej tež wjetšina wolerjow třoch w prěnim kole wurisanych kandidatow swój hłós dać, tak něhdźe 71 procentow podpěrarjow Michala Horáčeka resp. Marka Hilšera kaž tež 69 proc. wolerjow Pavela Fischera.

Pólske medije: Přerada!

Freitag, 19. Januar 2018 geschrieben von:

Madźarska z njewočakowym rozsudom we Waršawje strach zbudźa

Waršawa. W zwadźe mjez Pólskej a komisiju Europskeje unije dwělomneje Waršawskeje justicneje reformy dla šěri so w susodnym kraju strach, zo móhli swojeho poslednjeho zwjazkarja Madźarsku zhubić. Hižo rěča wo „přeradźe“. Hłowna přičina je najnowša powěsć z Budapesta, po kotrejž je tamniši ministerski prezident Viktor Orbán 1 300 syriskim a afghaniskim ćěkancam dowolił do kraja přińć. „Orbán přijimuje ćěkancow“, tituluje Gazeta Wyborcza njewočakowane postupowanje madźarskeho premiera. Tón wšak bě so dotal raznje spjećował migrantow do kraja dać. Wuraznje pólska nowina na to skedźbnja, zo njebě kročel Orbána z Waršawu wothłosowana.

Hladajo na hrožace sankcije EU přećiwo Pólskej bě Orbán hakle na njedawnym wopyće noweho pólskeho ministerskeho prezidenta Mateusza Morawieckeho w Budapesće potwjerdźił: Pólska móže so na to spušćeć, zo Madźarska z wetom sankcijam EU zadźěwa.

Turizm rekordny

Freitag, 19. Januar 2018 geschrieben von:

Zagreb (ČŽ/K/SN). Znowa rekordna bě lońša turistiska sezona za Chorwatsku. Cyłkownje je kraj podłu Jadranskeho morja­ na wšěch 18,5 milionow hosći wopytało, cyłych 13 procentow wjac hač lěta­ 2016. Chorwatske ministerstwo za turistiku hódnoći tele daty jako „historiske“. Z wukraja bě 16,5 milionow turistow přišło, štož je přibytk 19 procentow porno lětu 2016. Najwjace z nich pochadźeše z Němskeje, sćěhuja wopytowarjo ze Słowjenskeje, Awstriskeje, Pólskeje a Čěskeje.

Čěskim dowolnikam je Chorwatska hižo­ někotre lětdźesatki najwoblubowaniši turistiski cil docyła. Chorwatski minister za turistiku Gari Cappelli přispomnja, zo su dochody z turizma loni něhdźe jědnaće miliardow eurow wučinjeli, štož je porno lětu do toho přirost wo přibližnje dźesać procentow. Najwjace přenocowanjow stej znowa starožitny Dubrovnik a wobkuzłacy Rovinj registrowałoj. Z kupow běchu Krk, Pag a Lošinj znowa najbóle wopytowane.

K bruttoproduktej kraja je turistika w lěće 2017 z 18 procentami přinošowała. Njeposrědnje a posrědnje w Chorwatskej na polu pućowanja 150 000 ludźi dźěła, zwjetša žony.

Anzeige