Dowěra spadła

Donnerstag, 29. Oktober 2020 geschrieben von:
Praha (ČŽ/K/SN). Dowěra do čěskeje ekonomije je po pjećměsačnym rosće prěni raz spadła. W oktobru zniži so wona z dobrych 90 procentow cyłkownje wo 4,5 procentow na 86,4 dypki. Mjez pře­dewzaćelemi spadny wona wo tři dypki na 86,5 procentow. Najbóle znižiła je so dowě­ra do hospodarstwa mjez přetrje­barjemi, mjenujcy wo cyłych 11,6 proc. Po čućiwym nalětnim deficiće dowěry do ekonomije w sćěhu přezcyłneho lock­downa je tole druhi najwyši minus wot wšeho spočatka. Tole wozjewja Čěski sta­ti­stiski zarjad (ČSÚ) jako wuslědk wo­prašowanja w prěnjej połojcy winowca. Jako přičinu negatiwneho trenda mje­nuje instanca nětčiše bujne rozšěrjenje koro­nawirusoweje pandemije w kraju a z tym zwisowacymi naprawami přećiwo njej. „Ludźo so nětkole wjele bóle hač hišće w septembru boja, zo so cyłkowna situacija dale pohórši a zo nastanu jim tohodla njemałe financielne problemy“, wuswětla połoženje jedyn z nawodnych sobudźěłaćerjow ČSÚ Jiří Obst. Wulka wjetšina po jeho słowach tež z tym liči, zo dóńdźe k wyšej bjezdźěłnosći.

Běh za změnu a nuza ministra

Mittwoch, 28. Oktober 2020 geschrieben von:

Marek Krawc rozprawja z čěskeje stolicy za Serbske Nowiny

Njedźiwajcy chutnych powěsćow korony dla wotmě Roman Hřebecký srjedź winowca swój projekt: běh za strukturnu změnu. Start napinaceje akcije bě na hłow­nym dwórnišću w sewjeročěskim Ústíju nad Labem. Sportowc chcyše wot pjatka do njedźele na čarje 260 km wot jedneje milinarnje a jedneje brunicoweje jamy k dalšej běžeć. „Ze swojim běhom chcu skedźbnić na kónc wudobywanja brunicy. Strukturna změna dyrbi woby­dlerjam regiona nowe dźěłowe městna garantować a přirodźe polěkować. To­hodla sym so za tajki projekt rozsudźił“, rjekny 36lětny hobbyjowy atlet nowinarjam. Za čas kedźbyhódneho sportoweho wukona spaše Hřebecky jenož něšto mało hodźin, wón bě mjenje bóle stajnje po puću. Wšako płaćachu podpěraćeljo zajimaweho projekta – někotre čěske předewzaća – za kóždy běhany kilometer dwě kró­nje. Tež wobswětowa organizacija DUHA (tučel) podpěra sportowca. „Chcychmy zjawnosć na bórzomny přechad wot brunicy k wobnowjomnym žórłam energije sensibilizować“, přeradźi zastupjer organizacije nowinarjam.

Wšitke hosćency w Pólskej zawrjene

Montag, 26. Oktober 2020 geschrieben von:

Waršawa (dpa/SN). Wot minjeneje so­boty su w Pólskeje wšitke hosćency za­wrjene a zarjadowanja z wjace hač pjeć wosobami zakazane. Kraj dyrbjał wšitko činić, zo njemóže so koronawirus hižo tak spěšnje rozpřestrěć kaž dotal, rjekny ministerski prezident Mateusz Morawiecki minjeny pjatk we Waršawje k wopodstatnjenju. Samsny dźeń běchu strowotniske zarjady 13 632 nowych infek­cijow w běhu 24 hodźin přizjewili. To je najwyša ličba po zahajenju pandemije. Zdobom su 153 nowych smjertnych padow­ w zwisku wirusom registrowali. Cyłkowna ličba smjertnych woporow wu­činješe kónc tydźenja 4 172.

Zawrjenje gastronomije płaći naj­­prje­dy raz dwaj tydźenjej, móhli pak je po­dlěšić. Nimo toho wobzamknychu dalše drastiske naprawy: Wšitcy šulerjo wot 4. lětnika, za kotrychž to dotal hišće njepła­ćeše, maja wotnětka distancowu wučbu­ za kompjuterom. Dźěći a młodostni hač do 16 lět njesmědźa mjez 8 a 16 hodź. bydlenje abo dom bjez pře­wodźenja dorosćeneho wopušćić.

Pandemija w Pólskej dramatiska

Freitag, 23. Oktober 2020 geschrieben von:

Waršawski sejm přihotuje nowe zakonje k přesadźenju škitnych naprawow

Waršawa. Koronakriza so tež w Pólskej dramatisce wuwiwa, najebać hižo wob­stejace škitne naprawy a zakazy. Tak su wčera rekordnu ličbu 12 107 nowych infekcijow w běhu 24 hodźin zličili. W samsnym času je 168 pacientow w zwisku z wirusom wumrěło. Pólski sejm tuchwilu wo nowych škitnych zakonjach debatuje. Zdobom je we wjacorych městach k demonstracijam přećiwo škitnym naprawam dóšło. Razneho wuwića nowych infek­cijow dla wočakuja, zo Pólsku hižo bórze kompletnje jako „čerwjene pasmo“ zastopnjuja. Dotal bě kraj do žołtych a čerwjenych pasmow dźěleny a wotpowědujo tomu škitne naprawy rozdźělnje postajił. Mjeztym je so pandemija na nimale 90 procentow kraja rozšěriła. Fitnesowe studija a kupanske hale su zawrjene. Zarjadowanja z wjele wobdźělnikami – tež kwasy – su zakazane. Pohrjeby smědźa jenož w najwušim kruhu swójby wotměć. Ludźo dyrbja wšudźe nahubnik wužiwać, we wobchodach a zarjadach runje tak kaž pod hołym njebjom.

Žně 2020 bohatše

Freitag, 23. Oktober 2020 geschrieben von:

Praha (ČŽ/K/SN). Lětuše žně žita kaž tež wšitkich druhich pólnych płodow a rostlinow – z wuwzaćom chmjela – su w susodnej Čěskej lětsa wunošniše byli hač loni. Zorna rožki, pšeńcy, wowsa a ječmjenja su ratarjo na přikład 7,98 tonow namłóčili, štož je porno lětu 2019 cyłych 4,5 procentow wjac. Pola běrnow wučinja přibytk samo 19,5 procentow. Tele wuslědki ratarstwa 2020 je Čěski statistiski zarjad (ČSÚ) wozjewił.

Trochowane žně běrnow we wysokosći 688 000 tonow docpěja z powjetšenja plahowanskeje płoniny na 24 100 hektarow, ale tež z wyšim hektarowym wunoškom. Přerěznje nazběrachu lětsa z hektara 28,82 tonow „neplow“. Rěpika su 1,246 milionow tonow nažnjeli, 7,7 procentow přirosta porno zašłemu lětu. Pola cokoroweje rěpy je bilanca 3,739 milio­now tonow, štož je porno loni plus wo 3,6 procentow. Žně maka wučinjeja 29 000 tonow, štwórćinu wjace hač 2019. Hrocha su 90 000 tonow naprodukowali, třećinu wjace hač w zašłym lěće. Zelenina je so powšitkownje derje radźiła, jeno pola kórkow a tomatow su wupady byli.

Fachowcy su sej přezjedni, zo dźakowano dobrym lětušim žnjam njebudźe trjeba, płaćizny cyrobiznow zwyšić.

Zaso „lockdown“ w Čěskej

Donnerstag, 22. Oktober 2020 geschrieben von:

Marek Krawc rozprawja za Serbske Nowiny z Prahi

Po napinacym kóncu tydźenja z přibě­racej ličbu nowonatyknjenych a namócnymi rozestajenjemi mjez hooliganami a policiju na Staroměšćanskim naměsće w Praze je połoženje w Čěskej dale na­pjate. Premierminister Andrej Babiš bě šokowany wo surowosći a sebičnosći někotrych wobydlerjow, kiž cyle jednorje ignoruja postajenja knježerstwa a wohrožuja ze swojim zadźerženjom sebje samych a sobučłowjekow. Nutřkowny minister Jan Hamáček rjekny, zo bě dźěl radikalnych fanow měrniwy protest za bijeńcu z policistami znjewužiwał. Čěski prezident Miloš Zeman pochwali poli­ci­ju. Póndźelu wěšćeše minister strowotnistwa Roman Prymula, zo ličba nowych infekcijow tež přichodnej dwě njedźeli dale přiběra. Tohodla dyrbja Češa wot wčerawšeje srjedy za swoje wobstaranja tež wonka zaso škitne nahubniki nosyć. Jeli so krućiše naprawy njewuskutkuja, liči­ wón w druhej połojcy winowca z dalšimi 200 000 do 250 000 schorjenymi. Při tym je reprodukciska kwota wot 1,5 na 1,4 snadnje spadnyła.

Juristiska zasada wusud kazała

Mittwoch, 21. Oktober 2020 geschrieben von:

Hdyž bě słowakske specialne sudnistwo před dobrym měsacom z njewšědnym zajimom sćěhowany proces w kawzy zamordowanja nowinarja Jána Kuciaka a jeho njewjesty Martiny Kušniroveje zakónčiło z wuwinowanjom dweju wulce podhladneju wobskorženeju, je njezrozumjenje w kraju, wosebje wšak staršich wobeju woporow było njesměrne. Nětko su słowakske medije wusud tež w jeho pisomnej formje publikowali. Na 139 stronach wobdźěleni třo sudnicy nadrobnje wopodstatnjeja, z kotrych objektiwnych přičin su rozsudźili, kaž su rozsudźili. Rezimej rěka: Wuwinowanje toho­dla, dokelž předewzaćelej Marianej Kočnerej njeje někoho wotpohlad, chcyć nowinarja Jána Kuciaka zamordować, znaty był, dokelž njeje dopokazujomne, zo je Alena Zsuzsova mordarjej wot Kočnera 70 000 eurow přepodała a dokelž wobaj hłownaj swědkaj njejstaj wěryhódnaj. Sudnistwo je so tuž dyrbjało chcyjo nochcyjo po juristiskej zasadźe měć „in dubio pro reo“ (Při dwělach za wobskorženeho). By-li wone Kočnera a Zsuzsovu zasudźiło, by to móhła juristiska zmylnosć być.

Chorownja w stadionje

Dienstag, 20. Oktober 2020 geschrieben von:
Waršawa (dpa/SN). Pólska chce we Waršawskim narodnym stadionje prowizorisku chorownju za na koronawirus schorjenych pacientow zarjadować. Tole je zastupnik knježerstwa wčera we Waršawje připowědźił. „Chcemy prěnich 500 łožow hišće hač do kónc tydźenja pacientam přewostajić“, rjekny šef kenclije ministerskeho prezidenta, Michal Dworczyk rozhłosownikam. W chorowni změja tež 50 łožow za intensiwne hladanje. Stadion běchu lěta 2012 za tehdyše europska koparske mišterstwa natwarili. Při natwarje chorownje maja wojacy a wohnjowi wobornicy pomhać. Pólska je minjene dny razny rozrost ličby nowych koronainfekcijow registrowała. W tym zwisku so přiběrajcy boja, zo budźe strowotniski system kraja bórze přežadany.

Renty do wukraja

Dienstag, 20. Oktober 2020 geschrieben von:
Praha (ČŽ/K/SN). Dale a wjac přibywa rentnarjow a rentnarkow, kotrymž so pensija do wukraja sćele. Wot lěta 2010 hač do lěta 2019 je jich ličba z 59 600 na 98 300 rozrostła. Najwjace rentow wupłaća Čěska narodna banka (ČNB) do Słowakskeje, cyłkownje přez 36 000. Starobnu abo inwalidnu rentu z Čěskeje dóstawaja ludźo, kiž su w republice dźěłali a w njej přinoški płaćili. Wudowska kaž tež syrotna renta wupłaća so zawostajenym partneram resp. dźěćom. W Němskej přijimuje 31 400 seniorow a seniorkow rentu z Čěskeje, w Pólskej 13 700 wosobow. Mjez 1 600 do 4 000 přijimarjow čěskeje renty bydli w Kanadźe, w USA, Šwicarskej, Awstriskej, Awstralskej, Grjekskej a Bołharskej. Mjez dźesać statami, do kotrychž so z Čěskeje inwalidna renta transferuje, su nimo susodnych krajow tež Wulka Britaniska, Ukraina, Bołharska, Španiska, Šwicarska a Šwedska. Wupłaćenje pjenjez ma Čěska narodna banka na starosći. Wot Čěskeho zarjada socialneho zawěsćenja dóstawa wona zdźělene, kak wysoka je jednotliwa renta w krónach.
W čěskej stolicy Praze je wčera po měrniwej demonstraciji přećiwo naprawam koronapandemije dla k namócnym rozestajenjam mjez hooliganami a policiju dóšło. Zastojnicy zasadźichu retle kaž tež wodomjetaki a sylzopłun. W Čěskej su koronapandemije dla mjeztym nuzowy staw wukazali. Jeno wčera su tam 8 713 nowych infekcijow zličili. Foto: dpa/Ondřej Deml

Anzeige