Tež Słowakska stoćiny wopominała

Freitag, 02. November 2018 geschrieben von:

Martin (SŽ/K/SN). Srjedźosłowakske ­město Martin bě kónc oktobra srjedźišćo cyłokrajnych wopominanjow 100. róčnicy wutworjenja Čěskosłowakskeje. Martin tohodla, dokelž bě z njeho wušoł politiski nastork k tomu, zjednoćić so z Čechami w jednym staće. Zeskutkowniła bě to Słowakska narodna rada. Ta wobzamkny dnja 30. oktobra 1918 Deklaraciju słowakskeho naroda, z kotrejž bu přisłušnosć Słowakskeje k Awstrisko-Wuherskej wupowědźena a mysl zhromadneho stata­ Słowakow a Čechow wuprajena.

Po wšěm kraju samsne hesło

Freitag, 02. November 2018 geschrieben von:

Pólska hotuje so z wjele zarjadowanjemi na 100 lět njewotwisnosće

Waršawa. Pólska towaršnosć hotuje so z wotmachom na wulki politiski wjeršk: na 100. róčnicu zdobyća njewotwisnosće, kotraž budźe 11. nowembra. Na wšě 123 lět do 1918 Pólska jako stat njeeksistowaše, po tym zo běchu sej Pruska, Rakusko-Wuherska a carska Ruska kraj rozdźělili. Po kóncu Prěnjeje swětoweje wójny su pólscy patrioća z maršalom Józefom Piłsudskim na čole historisku šansu wužili a swójski stat wutworili. Měrowe zrěčenje w lěsu pola Compiègne njedaloko Parisa bě za to politiski zakład.

Za přihot swjatočnosćow zamołwity je wosebity komitej knježerstwa, kotryž planuje 1 300 wšelakich zarjadowanjow w kraju. Medije so tohorunja wulkemu swjatkej wěnuja, a to předewšěm za­słužbam Piłsudskeho. Tón bě runočasnje ze załoženjom stata tež prěnje jednotki pólskeho wójska nastajił.

Stotu róčnicu wopominali

Montag, 29. Oktober 2018 geschrieben von:

Praha (ČŽ/K/SN). Cyły kónc tydźenja steješe Čěska w znamjenju wuznamneho stawizniskeho podawka. W Praze, wšěch wobwodnych metropolach a druhdźe, bu 100. róčnica zrodźenja Čěskosłowakskeje wjelestronsce a dostojnje wopominana, politisce, z kulturnymi zarjadowanjemi a ludowymi swjedźenjemi.

Wčerawša njedźela bě wjeršk wopomnjenskich akcijow. Prezident Miloš Zeman a jeho słowakski kolega Andrej Kiska staj při pomniku na Vítkovje wěncaj połožiłoj. Na Hrodowym naměsće wotmě so po dźesać lětach zaso parada wójska, policije, cłownikow, stražnikow, wuchowarjow a wohnjowych wobornikow. Prezident Zeman wuznamjeni zasłužbne wosobiny a pomjenowa nowych generalow. Swjatočnosće wuklinčachu z wulkim wohnjostrojom.

Knježerstwo a opozicija dobyłoj

Freitag, 26. Oktober 2018 geschrieben von:

Polacy hódnoća wuslědki komunalnych wólbow we wojewódstwach

Waršawa. Nimale tydźeń po komunalnych wólbach w Pólskej so tam přeco hišće­ wo tym wadźa, štó je wothłoso­wanje poprawom dobył. Při tym wobě najwjetšej stronje – knježaca narodnokonserwatiwna Prawo a sprawnosć (PiS) kaž tež opoziciska Wobydlerska koali­cija – twjerdźitej, zo stej wothłosowanje za sebje rozsudźiłoj. Wólbne wobdźě­lenje wučinješe 55 procentow, štož je za pólske poměry jara wjele.

Nětko „Sewjerna Makedonska“

Montag, 22. Oktober 2018 geschrieben von:

Skopje (ČŽ/K). Makedonski parlament je tomu přihłosował, po dorěčenju z Grjekskej kraj přemjenować na Republika Sewjerna Makedonska, krótšo Sewjerna Makedonska. Za namjet knježerstwa je dwutřećinowa wjetšina 120 zapósłancow wopřijaceho sejma trěbna była. Tu wšak bjeze wšeho docpěchu, hłosowaše dźě tež wosom zapósłancow opozicije za přemjenowanje. Z „překřćenjom“ kraja drje so dołholětna zwada ze susodnej Grjekskej skónči. Dokelž jeje sewjerna prowinca tohorunja Makedonska rěka, je Athen dotal přistup Makedonskeje do NATO a Europskeje unije zasakle prěkował. Najwjetša opozicionelna strona VMRO-DPMNE ma mjenowu naprawu za kusacu so z wustawu. Po zakonju ma so w běhu dweju njedźelow formalny proces změny wustawy započeć. Tale procedura móže wšak někotre měsacy trać.

W referendumje kónc septembra bě so přemóžaca wjetšina wolerjow za přemjenowanje kraja wuprajiła. Snadneho wobdźělenja dla pak njebě wuslědk woprašowanja płaćiwy.

Sławna kapałka w miniaturje

Montag, 22. Oktober 2018 geschrieben von:

LORETANSKU kapałku Knjenje Marije w Rumburku drje žadyn wopytowar sewjeročěskeho městačka njemisnje. Architektonisce swojorazny Boži domčk ze spočatka 18. lětstotka steji dźě na samym naměsće. Wot najnowšeho ma twarska drohotnosć architekta Johanna Lucasa Hildebrandta a rězbarja Franza Bienera swoju tohorunja wobdźiwanjahódnu ­miniaturnu podobu. Unikatnosć zhotowił je Rumburkski rězbar Jiří Cobl, za čož wšak je cyłej dwě lěće trjebał. Zhotowił je z lipoweho drjewa mišterski wudźěłk. Miniaturna wersija sławneje kapałki prezentuje so w poměrje 1:23 detailam dospołnje swěru podobna. Wozdobne freski a postawy swjatych na prědnjej fa­sadnej stronje wotpowěduja absolutnje originalam. Wot žurnalista powěsćernje čtk za tym prašany, što je najćešo było, Rumburkski rězbar wotmołwi: „Wšitko bě jara ćežko.“ K tomu wón rjekny: ­„Jako na kapałce dźěłać započach, njemějach žanoho zdaća, kajke precizne mišterske wuměłstwo změju to wobstarać.“ Zo je přiwšěm wobstał, ma so wón tež ­tomu dźakować, zo smědźeše kóždy čas na městnje­ wšitko měrić abo fotografować, Jiří Cobl přispomni.

Pjeć čěskich wojakow zranjenych

Freitag, 19. Oktober 2018 geschrieben von:
Kabul/Praha (ČŽ/K/SN). W Afghanistanje je přez ataku nadpadnikow z bombu w awće pjeć čěskich wojakow zranjenja poćerpjeło, jedyn z nich ćežke. Jeho su mjeztym dwójce operowali, a po hódnoćenju lěkarjow njeje hižo strach wo jeho žiwjenje. Třoch zranjenych su z chorownje zaso pušćić móhli, jedyn dyrbi dalšeho wobkedźbowanja dla hišće w njej wostać. Načolnik čěskeho generalneho staba Aleš Opata zdźěli, zo nadpad talibanskich atentatnikow w ciwilnym awće njedaloko zepěranišća Bagram njeje wuraznje na čěsku motorizowanu patrolju zaměrjeny był, ale prosće na kolonu wozydłow kontingenta NATO, na kotrejež čole su ameriscy wojacy jěli. Na internetowej stronje čěskeho wójska je zhonić, zo přebywaše spočatk oktobra w kraju pod Hindukushom 346 čěskich wojakow. Předwidźane je, pósłać tam dalšich z nadawkom wuwučować afghaniskich wojakow we wobchadźenju z najwšelakorišimi modernymi brónjemi. Talibanojo maja wukrajnych wojakow za zadobywarjow a njepřećelow.

Poćahi k Ruskej chromja

Mittwoch, 17. Oktober 2018 geschrieben von:
Moskwa (ČŽ/K/SN). Poćahi mjez Čěskej a Ruskej su rjada mjezynarodnych problemow dla na nišim niwowje hač bychu měli być. Tole praji předsyda sejma Radek­ Vondráček w přednošku w Statnym instituće mjezynarodnych poćahow (MGIMO). Načolny čěski politikar ANO bě w ruskej stolicy dwaj dnjej na wopyće. Vondráček bywa wšak za to kritizowany, zo zetka so tež z předsydu Statneje dumy Wjačeslawom Wolodjnom a z předsydku hornjeje komory parlamenta Walentinu Matwijenkowej. Dokelž stejitaj wobaj na lisćinje wosobow, kotrymž stej EU kaž tež USA napołožiłoj sankcije za to, zo je sej Ruska połkupu Krim přiswojiła a za jeje postupowanje w Donbasu. Vondráček pak měni, zo sankcije zranił njeje. „Sym so zešoł z čłowjekom w Ruskej, kiž za­stawa samsnu funkciju kaž ja w Čěskej.“ Po zetkanju z Matwijenkowej Vondráček wuraznje podšmórny, zo ma politika nadawk, twarić mosty a wjesć dialog. Sankcije přećiwo Ruskej so po jeho měnje­nju njehodźa tak bjeze wšeho zběhnyć. „Mamy pak za swoju normalnu winowatosć, rěčeć w EU wo wobjimje a rozměrje tutych sankcijow“, Vondráček rjekny.

Debakl za lěwicu

Montag, 15. Oktober 2018 geschrieben von:
Praha (ČŽ/K). Druhe koło senatnych wól­bow­ w Čěskej je wobydlerskim demokratam (ODS) wulkotne dobyće wobradźiło. Jědnaće finalistow mějachu, a dźesać z nich je přešło. ODS změje w hornjej komorje přichodnje najsylnišu frakciju. Za STAN­ je šěsć kandidatow wuspěšnych było, tak zo ma Hibanje starostow a njewotwisnych nětko 16 senatorow. Stronje ANO premiera Andreja Babiša su wolerjo raz chribjet pokazali – dźesać kandidatow bě nastupiło, jedyn jenički bu senator. Frakciju ANO tworja runje šesćo. Z hotowym debaklom su senatne wólby wušli za sobuknježacych socialdemokratow a tohorunja za komunistow. Z nastupjenych 13 kandidatow ČSSD je dwanaće „přepadnyło“. Jeje frakcija so z dotalneje wjetšiny „zeškrěje“ na jenož hišće 13 sy­dłow. A KSČM w hornjej komorje docyła hižo zastupjena njebudźe. Politologojo hódnoća, zo je wuslědk wólbow plista knježacymaj stronomaj ANO a ČSSD. Porno tomu widźa woni ODS zaso po puću­ „horje“. Hdyž wólbne wobdźělenje w prěnim kole ze 47,34 procentami njeje hižo přemóžace było, bě wone nětko z jenož hišće 16,5 proc. runjewon „směšne“.

Nětko hakle pozdźišo do renty

Freitag, 12. Oktober 2018 geschrieben von:

Moskwa (ČŽ/K/SN). Po tym zo je tež prezident Wladimir Putin zakoń wo rentowej reformje w Ruskej podpisał, nabudźe wón klětu płaćiwosće. Duma bě projekt kónc septembra po třećim wuradźowanju schwaliła. 332 zapósłancow jemu přihłosowaše, 83 jón wotpokaza. Wot dnja wozjewjenja naćiska wo reformje rentoweho systema hač do dźensnišeho so ludźo po cyłym kraju zwyšenju rentoweje staroby spřećiwjeja.

Zo maja mužojo hač do 65. žiwjenskeho lěta dźěłać město hač do 60. a žony hač do 63. město hač do 55., nochce mnohim do hłowy. „To so nam bjeztoho hižo njedołhi čas wuměnkarjenja hišće přikrótša“, ludźo protestuja. Putinej bjeru to tak za zło, zo je jeho popularnosć na 60 procentow spadnyła. Po zjednoćenju Krimy z Ruskej bě wona 80 procentow wučinjała. Zakonjedawarjow wšak njeje ničo zatrašiło. Wobkedźbowali su jenož prezidentowy pokiw, žonam ze 60 lětami dać do renty přeńć a maćerjam z wjace dźěćimi trochu zašo. Ruska dožiwi tuž po dobrych 100 lětach prěnju rentowu reformu. Přerězna starobna renta wučinješe lětsa w Ruskej 14 100 rublow (180 eurow).

Anzeige