Ranjace słowa hižo njewužiwaja

Freitag, 17. Juni 2016 geschrieben von:

Pólske medije analyzuja pólsko-němski poćah k 25. róčnicy zrěčenja

Waršawa. Dźensniša 25. róčnica němsko-pólskeho zrěčenja wo dobrym susod­stwje je wažna tema tež w pólskich medijach. Nowiny rozprawjeja wobšěrnje wo tuchwilnym wopyće statneho prezidenta Andrzeja Dudy w Berlinje a wo jeho rozmołwach z wodźacymi němskimi politikarjemi. Wočakujo němskeho zwjazkoweho prezidenta Joachima Gaucka w Pólskej, je tydźenik Polityka wobšěrny interview z nim wozjewił. Gauck skedźbni w rozmołwje na wjacore wažne stawi­zniske mězniki po hrózbach Druheje swětoweje wójny, kotrež běchu zakład němsko-pólskeho zrěčenja. Prěnja wažna kročel k tomu bě po słowach Gaucka list pólskich biskopow němskim biskopam w lěće 1965 pod hesłom „Wodamy wam a prosymy wo wodaće“. Runje tak wažna bě historiska gesta bywšeho zwjazkoweho kanclera Willija Brandta w decembru 1970, jako so před pomnikom za wopory Waršawskeho geta poklakny.

Čěske wobmyslenja

Dienstag, 14. Juni 2016 geschrieben von:
Praha (ČŽ/K). Nastupajo skeptiku napřećo EU drje Čěska často z Wulkej Britaniskej za jedyn postronk ćaha, jeje wotchad ze zhromadźenstwa wšak sej přiwšěm njepřeje. Woprašowanje rjadu nawodnych politikarjow kraja, kotrež je powěsćernja ČTK wo brexiće přewjedła, tole jednomyslnje wujewja. Tak premier Bohumil Sobotka swoje měnjenje potwjerdźi, zo njeje wón za wustup Zjednoćeneho kralestwa z EU, přetož to by w Europje móhło žołmu nacionalizma a separatizma wuskutkować. „Ideja zhromadneje a zintegrowaneje Europy by z wotchadom Wulkeje Britaniskeje čućiwu poražku poćerpjeła“, ma sociologa a zapósłanc KDU-ČSL Ivan Gabal za to. Negatiwne wuskutki wočakuje tež wonkowny minister Lubomír Zaorálek, dybjała-li britiska ludnosć 23. junija z „haj“ rozsudźić. Něhdyši wonkowny minister Karel Schwarzenberg sudźi, zo by wustup Wulkeje Britaniskeje poziciju Čěskeje republiki w Europje zesłabił. Wšelcy politikarjo so tež boja, zo móhło britiske „haj“ druhe kraje k podobnemu wothłosowanju pohnuć.

Warnuje před neonacizmom

Montag, 13. Juni 2016 geschrieben von:
Praha (ČŽ/K). Wopominanske zarjadowanje w Lidicach k 74. róčnicy zamordowanja wjace hač 170 muskich wobydlerjow wsy přez němske policajske mocy jako wjećby za atentat na Reinharda Heydricha­ wuži čěski prezident Miloš Zeman­ k naležnemu warnowanju před strachom nawróćenja nacizma. W tym zwisku­ mjenowaše wón prawicarske počinanja Dźěłaćerskeje strony socialneje sprawnosće. Teje předsyda Tomáš Vandas wopokazuje so jako neonacist jasnje tež z tym, zo wón słowakskeho neonacista a wobdźiwarja něhdyšeho prezidenta Słowakskeje z hnady Hitlera Jozefa Tisa jeno njesławi, ale z kampanjemi skutkownje podpěruje. Po měnjenju Zemana wohrožuje neonacizm towaršnosć nje­napadnje. Zwužitkuje při tym wahawosć demokratiskich politikarjow, kotřiž sej njezwěrja, nastupajo palace problemy so na čoło stupić. „Slubimy sej tuž tule na pódźe­ Lidic, zo zašłosć jenož njewo­po­minamy, ale zo budźemy aktiwnje pře­ćiwo wšěm tym zasahować, kotřiž neonacizm šěrja.“

Armensku wopytał

Freitag, 10. Juni 2016 geschrieben von:
Praha (ČŽ/K). Čěski prezident Miloš Zeman bě wot wutory wječora hač do kónca tydźenja na statnym wopyće w Armenskej. W Jerewanje je wón z jeje statnej hłowu Seržom Sargsjanom jednał wo dalšim pohłubšenju zhromadneho dźěła mjez krajomaj. Wo to dźěše tohorunja na čěsko-armenskim předewza­ćelskim forumje, na kotrymž so hósć z přednoškom wobdźěli. Wusahowacy dypk jeho wizity bě wopyt wopomnišća za połdra miliona zamordowanych Armenjanow přez Turkow za čas Prěnjeje swětoweje wójny. K jich počesćenju połoži Miloš Zeman wěnc a sadźi w lěsku módrych šmrěkow tajki štomik, kotremuž přitykny cedlku z wurazom ludomordarstwo. Zdobom wón přilubi za to so zasadźić, zo tež čěski sejm njeskutk oficialnje woznamjeni jako ludomordarstwo, kaž je to nětko Němska njedźiwajcy hroženjow Turkowskeje činiła a do toho hižo Francoska, Italska a mnohe dalše staty. Na wopyće swětoznateje palencarnje Ararat zwěnowachu wysokemu hosćej z Čěskeje blešu konjaka z lěta 1944, lěta jeho narodnin.

Wot Američanow wotwisni

Freitag, 10. Juni 2016 geschrieben von:

Na pólskej zemi přewjeduja wojerski wulkomanewer NATO

Waršawa. Minjenu póndźelu zahajeny wulkomanewer NATO „Anakonda“ na sewjeru Pólskeje je wusahowaca tema w medijach. Jara nadrobnje a z wěstej hosćićelskej hordosću žurnalisća wo aktiwitach wukrajnych, předewšěm ameriskich wojakow rozprawjeja – što wšědnje činja, kak bydla, što jědźa. Při tym maja fotoreporterojo stajnje ameriskeho oficěra poboku, kiž na to dźiwa, zo ničo „wopačneho“ njezapopadnu.

Hižo ličby same zbudźeja wulki zaćišć: Na zwučowanju wobdźěla so 31 000 wojakow ze 24 krajow, mjez nimi 500 dobrowólnych pólskich milicionarow. Jeničce z USA je 14 000 wojakow pódla, z Pólskeje 12 000. Němska je porno tomu „jeničce“ 400 wojakow pósłała. Zasadźenych je 3 000 najwšelakorišich wojerskich jězdźidłow, sto lětadłow a dwanaće wójnskich łódźow.

Wěcy morjenych přepodali

Donnerstag, 09. Juni 2016 geschrieben von:
Auschwitz (dpa/SN). Nimale poł lětstotka běchu poslednje wosobinske wěcy w koncentraciskim lěhwje Auschwitz morjenych jatych zhubjene. Nětko je wopomnišćo po wuspěšnym pytanju wjace hač 16 000 wěcow – debjenki, časniki, črije, kuchinsku nadobu, tobakowe trubki a česaki – do swojeho składu přewzać móhło. Wosobinske wěcy morjenych ležachu wot lěta 1967 w składźe Waršawskeje akademije wědomosćow. Tehdy běchu njedaloko bywšich płunowych komorow zaničowanskeho lěhwa při wurywanjach wulke mnóstwa wosobinskich wěcow namakali. Woprawdźe registrowali pak su jeno 400 namakankow. Zamołwitym wopomnišća bě jasne, zo bu wjele wjace wěcow namakanych. Měsacy po wurywanjach zahajichu w Pólskej antisemitisku kampanju. Wosobinske wěcy jatych stykachu do 48 wulkich kartonow a stajichu je do składa akademije. Zamołwitym wopomnišća pak so poradźi, jednoho z wobdźělnikow wurywanjow w lěće 1967 wuslědźić. Tón móžeše nětko rozsudny pokiw na wone kartony dać.

Němske wudaće předstajił

Mittwoch, 08. Juni 2016 geschrieben von:
Berlin (ČŽ/K). Swoju najnowšu publikaciju „Stěhovani národou“ (Ćahanje ludow), kotruž napisa Václav Klaus z ekonomom swojeho instituta Jiříjom Weiglom, je něhdyši čěski prezident tele dny přeło­ženu, hromadźe z kontrowersnym němskim awtorom Thilom Sarrazinom, w Berlinje předstajił. Wudało je knihu nakładnistwo Edition Sonderwege pod ti­tlom „Völkerwanderung – Kurze Erläuterung der aktuellen Migrationskrise“. Za jednu­ z najhłownišich zawinowarkow krizoweje situacije ma Klaus němsku kanclerku Angelu Merkel. „Nětčišu masiwnu migracisku žołmu njejsu migranća wuskutkowali. Ći zadźerža so logisce. Z Europy su słyšeli přeprošenje a sćěhuja je. To je wšo“, cituja powěsćernje bywšu hłowu Čěskeje. Zadźeržeć migracisku žołmu, kotruž je zawiniła „njezamołwita europska politika z Angelu Merkel na čole, njeje po měnjenju Klausa ani techniska ani zarjadniska naležnosć, ale politiski nadawk. Awtor přirunuje migracisku krizu „z ćahanjom ludow, kotrež je před 1 500 lětami antikski Rom zničiło“.

Wopomnišćo wobškodźili

Dienstag, 07. Juni 2016 geschrieben von:

Praha (dpa/SN). Njeznaći su wopomnišćo za wopory komunizma pod Praskej horu Petřín ćežko wobškodźili. Při tym su jednu ze sydom bronzowych figurow politiskich jatych wottorhnyli, kaž čěska policija informuje. Na podesće­ wosta jenož noha postawy stejo. Wuměłscy restawratorojo dowjezechu jednotliwe dźěle do dźěłarnje, zo bychu je zaso hromadźe skowali. Policija pyta z pomocu wobrazow widejoweje kamery za wjacorymi skućićelemi. Dokładny rozměr škody njeje dotal hišće znaty.

Twórba rězbarja Olbrama Zoubeka z lěta 2002 dopomina na bronzowej tafli na wjace hač 200 000 politiskich jatych w bywšej socialistiskej Čěskosłowakskej w lětach 1948 do 1989. Hižo wospjet běchu so wandalojo na nju měrili. Při tym mjetachu bencinowe bleše a titki z běłej barbu na pomnik. W nowembru 2003 běchu njeznaći samo jednu z bronzowych postawow rozbuchnyli. Po tym běchu zamołwići města widejokamery připrawić dali. Skućićeljo pak přichadźeja zwjetša zakukleni.

Třo bywši prezidenća z apelom

Montag, 06. Juni 2016 geschrieben von:

Tysacy ludźi w pólskej stolicy za demokratiju a swobodu demonstrowali

Waršawa (dpa/SN). Pod hesłom „Wšitcy za swobodu“ su sobotu dźesaćitysacy wobydlerjow Pólskeje róčnicu prěnich zdźěla swobodnych wólbow w lěće 1989 wopominali. Zdobom demonstrowachu woni přećiwo politice noweho narodnokonserwatiwneho knježerstwa. We Waršawje zhromadźi so po informacijach měšćanskeho zarjadnistwa 50 000 ludźi k pochodej. Policija rěčeše porno tomu wo něhdźe 10 000 wobdźělnikach.

K demonstraciji namołwjeli běchu opoziciske hibanje KOD a třo něhdyši pólscy prezidenća Lech Wałęsa, Aleksander Kwaśniewski a Bronisław Komorowski. Mjeztym zo so Wałęsa na demonstraciji njewobdźěli, kročeštaj Komorowski a Kwaśniewski w prěnim rynku zhromadnje.

Stajnje zaso zhromadźeni wołachu: „Swoboda, jednota, demokratija“. Mnozy njemějachu jenož pólsku, ale tež europsku chorhoj při sebi. „Wěmy hišće derje, kak ćežke dźěło na dobro swobody bě“, rjekny Komorowski, „dźensa pak wěm, zo je Pólska hinaša, lěpša.“

Lawrow: Misiju OSZE rozšěrić

Montag, 06. Juni 2016 geschrieben von:
Moskwa (dpa/SN). Ruska je zwólniwa, misiju Organizacije za wěstotu a zhromadne dźěło w Europje (OSZE) w konfliktnej kónčinje na wuchodźe Ukrainy rozšěrić. W kónčinach, hdźež ukrainska armeja a proruscy separatisća wosebje raznje přećiwo sebi wojuja, měli wobkedźbowarjo OSZE wšón čas prezentni być, rjekny ruski wonkowny minister Sergej Lawrow wčera w ruskej telewiziji. Wobkedźbowarjo měli tež městna wobstražować, na kotrychž ćežke brónje hromadźa, zo bychu je wot fronty wotćahnyli. Přidatnje zasadźeni zastupnicy OSZE měli tež prawo dóstać brónje nosyć, „jeli to wěcy słuži“. Wuprajenja ministra měrja so wočiwidnje na diskusiju w Europskej uniji, napjatosćow na Ukrainje dla sankcije přećiwo Ruskej podlěšić abo nic. Při wojowanjach je tam wot lěta 2014 wjace hač 9 400 ludźi žiwjenje přisadźiło. Wobkedźbowarjo OSZE njejsu dotal wobrónjeni. Přiwšěm Lawrow žadanje Ukrainy wotpokazuje, zo měła OSZE tež mjezu mjez Ruskej a Ukrainu dospołnje sama kontrolować.

Anzeige