Běch swědk podušenja „Praskeho nalěća“

Freitag, 24. August 2018 geschrieben von:

21. awgusta před 50 lětami wójska Waršawskeho pakta do Čěskosłowakskeje zaćahnyli

Po wšěm swěće je so 1968 tójšto hibało a změniło – kaž běchu to na přikład Tet-ofensiwa we Vietnamje, studentske demonstracije w Italskej, Mexiku a druhich krajach, rasowe njeměry w USA, hippiejowe hibanje w zapadnej Němskej –, ale tež w mojim žiwjenju. We wonym lěće złožich maturu na Serbskej rozšěrjenej wyšej šuli w Małym Wjelkowje, 2. awgusta dóstach jězbnu dowolnosć a měsac pozdźišo smědźach nastupić studij wučerstwa za stawizny a rušćinu w Drježdźanach. Do toho pak podach so z towaršomaj z ćahom do Wysokich Tatrow.

Dowol w kraju „Praskeho nalěća“

Basnje rusce

Freitag, 17. August 2018 geschrieben von:

Tworjenje serbskich literatow je za němskich a wukrajnych čitarjow kaž tež za lubowarjow lyriki wosebje zajimawe. Swjedźenje serbskeje poezije su tohorunja k tomu přinošowali, zo wuńdźechu přełožene twórby serbskich basnikow jako antologije we wjacorych słowjanskich ­rěčach kaž tež w němčinje.

Rozmołwa z Berlinskim basnikom a přećelom Serbow Peterom Huckaufom

Basnik Peter Huckauf z Berlina je so ­po politiskim přewróće kóžde lěto na Swjedźenju serbskeje poezije swěrnje wobdźělał a so při tym intensiwnje zaběrał ze serbskej lyriku a ju tež do němčiny přenjesł. Alfons Wićaz je so z nim rozmołwjał.

Cyłkownje 39 Swjedźenjow serbskeje poezije su lubowarjo lyriki we Łužicy a tež we wukraju dožiwili. Nětko so swjedźeń bohužel wjace njewotměwa. Kajki wuznam měješe wón za Was?

P. Huckauf: Swjedźeń serbskeje poezije dožiwjach stajnje jako mjezynarodny kulturny podawk wysokeje kwality. Wšako tworješe wěsty móst dorozumjenja wosrjedź Europy. Awtorojo, předewšěm ze słowjanskich ludow, zetkachu awtorow a zajimowany publikum we wuchodnej Němskej, we Łužicomaj.

Hdy sće so na swjatku prěni króć wobdźělił, a čehodla sće jemu swěrny wostał?

P. Huckauf: Wot 1990 – z někotrymi přetorhnjenjemi – so prawidłownje na nim wobdźělach. Štož zetkanja mjez ludźimi nastupa, dopokazachu organizatorojo ZSW w Budyšinje a Choćebuzu kedźbyhódnu wobdarjenosć, kotraž zwjazuje.

Woknješko do našich słowjanskich stawiznow

Freitag, 17. August 2018 geschrieben von:

Zajimawa kniha wo hrodźišćach Hornjeje Łužicy

Hornja Łužica njeje jenož krajina hole a tysac hatow. Wona sama je tež krajina stow hrodźišćow. Někotre su znate, někotre hrajachu wosebitu rólu w nowšich serbskich stawiznach: Kopšin jako zetkanišćo Serbow w fašistiskim času, Wotrowske hrodźišćo jako areal Swjedźenja serbskeje poezije. Nochcemy sej ničo nabarbić – cyłkownje su hrodźišća mjenje znate. Tomu wotpomhać móže nowa bohaće ilustrowana kniha z nakładnistwa Oberlausitzer Verlag pod titlom „Schanzen und Burgwälle in der Oberlausitz einst und jetzt“.

Na 150 stronach rozłožuja 79 hrodźišćow a – kaž titul hižo přilubja – dźe wo jich stawizny a dźensniše połoženje. Hrodźišća dadźa so dźensa hišće mjenje abo bóle derje nadeńć, před sto lětami pak bě jich wjace hač sto.

Zetkanje z rodźenym Nowowješćanom Cyrilom Pjechom w Berlinje

Mjez mnohimi ludźimi jeho błyšćace so šědźiwe włosy a čerstwe optimistiske wustupowanje hnydom napadnu. Takle bě to tež na přijeću wulkopósłanstwa Republiki Běłoruskeje składnostnje jeje narodneho swjatka w Ber­- linskim hotelu Maritim. Cyril Pjech rozmołwješe so přećelnje z wulkopósłancom Denisom Sidorenkom.

ČORNY HALŠTROW

Freitag, 17. August 2018 geschrieben von:

Peter Huckauf

kak mam do rjadu přińć

z lodom kotryž pławi

z bolosćemi winowaty k wutrajnosći

žabra su zranjene

kak mam do rjadu přińć

njeje pruda

za črjódu rybow

čujo kak minje so pjerchot

ptačk bjez pychi

kotryž so ženje hižo njewróći

radšo narunam

ćěkawe łopjeno w prućinje

kak dyrbju do rjadu přińć

njeje pruda

dale a bolostniše

ptače črjódy zańdu

a nuza so we wutrajnosći pospytać

kak mam do rjadu přińć

z dalokimi trabantami

jedne łopješko čuje so přiwuzne

ze swětnišćom

kak mam do rjadu přińć

w tutym hołku

z lodu ból a zranjene žabra

chójna so dźerži swobodna

za poslednju črjódu rybow

ptački su hižo pokorne

poněčim womjelkuja

kak dale do rjadu přińć

w tutym njesćerpnym času

zacpěty

wjednik bjez wójska

z přepjatymi zaměrami

(wujimk – přełožił Benedikt Dyrlich)

Prěnje pohladnicy we wotemrětej rěči

Freitag, 17. August 2018 geschrieben von:

Woprawdźite drjewjanske postrowy

Mjez čłonami towarstwa „Wendischer Freundeskreis Lüchow-Dannenberg e.V.“ wosebje rady wuzběhuja, zo maja Serbja we Łužicy dwurěčne tafle a napisy. To dźě twori a spěchuje regionalnu kulturnu identitu. W Elbe-Jeetzel-Zeitung z 19. meje měni awtorka při­noška „Echt wendische Grüße“: „W Lüchowje-Dannenbergu rěčachu něhdy podobnu rěč: drjewjanopołobšćinu. Za dwurěčnje wuhotowane nadróžne tafle pak wotkazanje njedosaha, byrnjež sej přećeljo słowjanstwa to přeja.“

Moja swojorazna matura

Freitag, 17. August 2018 geschrieben von:

23. junija před 50 lětami mi kardinal Bengsch přepoda kónčne wuswědčenje Biskopskeho seminara w Schöneiche pola Berlina. Z tym smědźach so po ekskluziwnym štyrilětnym kubłanju na katolskej šuli na studij teologije do Erfurta podać, z opciju, zo so z měšnikom stanu. Alternatiwy k studijej teologije a k wukubłanju jako duchowny pak z wotzamknjenjom šule w Schöneiche w Němskej demokra­tiskej republice (NDR) njemějach, dokelž wona tute kubłanje njepřipóznawaše. A po twarje murje 1961 w Berlinje njebě hižo móžno z wuswědčenjom cyrkwinskeho kubłanišća do zapada ćeknyć a tam něšto druhe studować abo wuknyć; na zapadźe wšak Schöneichenske wotzamknjenje jako maturu připóznawachu. Hačkuli sym potajkim 1968 naročnu maturitnu kwalifikaciju docpěł, běch w NDR dale jeničce absolwent 8. lětnika SPWŠ Worklecy. Biskopja a stat njejsu a snadź docyła nochcychu ze załoženjom seminara 1953 w Schöneiche žane dalše puće powołanskeho wuwića młodym mužam wotewrić, kotřiž so w běhu wukubłanja abo pozdźišo z powołanjom duchowneho z teje abo tamneje přičiny rozžohnowachu.

Raj sonow wabi

Freitag, 17. August 2018 geschrieben von:

Dypkownje k prózdninam wušła je nowa kniha Jěwy-Marje Čornakec „Łójerjo sonow“. Fantastiska stawizna, kotruž wuda Ludowe nakładnistwo Domowina, měri so na čitarjow wot 14 lět. Tuž steji nětk na knižnych polcach nowostka, kotraž čitarja do swěta sćinow ­wjedźe. Na zašmjatane wašnje ma so tam hódnota sonow wotkryć.

Hłowna wosoba Janik Šajatowić přewodźa čitarja přez 21 kapitlow na dohromady 173 stronach. Hižo prěnje sady skića čitarjej dohlad do swěta Janikowych sonow. Prjedy hač so sam předstaji, zwobraznja wón z wuzwolenym słowokładom raj sonow. Čisła kapitlow su z ilustraciju wozdobjene, dalšich wobrazow w knize njeje. Wulkotnje wuzwolena perspektiwa akterow bjerje čitarja sobu do jednanja w raju fantazije.

Mjez tójšto wjerškami lětušeho Łužiskeho hudźbneho lěća zbudźi koncert 28. pražnika w Budyskej tachantskej cyrkwi wosebity zajim publikuma. Wjace hač 200 wopytowarjow bě wćipnych na prapremjeru twórby „Měrowa modlitwa – Triptychon za dwoje wulke pišćele“. Tuchwilu tež jako organist w klóštrje Marijinej hwězdźe skutkowacy Budyski komponist Feliks Brojer bě ju w nadawku za rjad spisał.

Na pišćelowym nyšporje pod hesłom „Daj nam měr“ předstajištaj cyrkwinski hudźbny direktor Friedemann Böhme z Budyšina w katolskim dźělu cyrkwje a w ewangelskim dźělu w Lipsku studowacy, mjeztym hižo časćišo wuznamjenjeny Johannes Krahl z Dobranec na instrumenće twornje Eule nimo prapremjery dalše kompozicije za dwoje pi­šćele.

Anzeige