Wustajeńca njeje žadynnostalgiski projekt

Freitag, 21. Oktober 2016 geschrieben von:

Rozmołwa z direktorom Zhorjelskich zběrkow za stawizny a kulturu

Zhorjelc je łužiske město, chowace we sebi jara wjele kulturnje a historisce zajimaweho. K tomu přinošuja tež jeho wšelake muzeje, wopyt w tutych so stajnje zaso wudani. Alfons Wićaz je so wo tym z direktorom Zhorjelskich zběrkow za stawizny a kulturu, Jasperom von Richthofenom, rozmołwjał.

Što byšće wopytowarjej města namjetował, sej w Zhorjelcu na kóždy pad wobhladać?

Jasper von Richthofen: Ja bych wězo na prěnim městnje naše Zhorjelske zběrki, naš swójski dom z kulturnohistoriskim muzejom mjenował. Móžeš pak hišće wjele wjace mjenować. Tak mamy hač do 23. oktobra rjanu wustajeńcu w muzeju Kaisertrutz. Tam pokazamy Zhorjelske wobrazy, kotrež smy z našeho měšćanskeho archiwa zwuběrali. Tute njejsu z wěstosću hišće Zhorjelčenjo a tamni Łužičenjo wuhladali. To su wšelake pohlady z rozdźělnymi temami. Tam su tež widźeć starše symbole města, najwšelakoriše historiske wěcy – wot fotow hač k molerstwu a najstaršemu napohladej města.

Wustajeńca w Měšćanskim muzeju

Freitag, 21. Oktober 2016 geschrieben von:

Wot 1. januara přetwarjeja Serbski muzej w Choćebuzu. Zo bychu wopytowarjo najwjetšeho łužiskeho města přiwšěm móžnosć měli, so wo serbskich stawi­znach informować, su dnja 28. septembra z pomocu eksponatow ze składa tamnišeho Serbskeho muzeja wosebitu wustajeńcu pod hesłom „Zachowane drogostki“ (Zachowane drohoćinki) w Měšćanskim muzeju Choćebuz wotewrěli. Tule su hač do oktobra 2017 wustajene swědčenja delnoserbskeje kultury wot 16. lětstotka hač do našeho časa.

Pěstowaše wusku zwjazanosć z dopisowarjemi

Freitag, 21. Oktober 2016 geschrieben von:

Zajimawa knižka „Serbski Oertel“ wušła

Wo titul knižki wo nowinarju a rozhłosowniku Měrćinje Štrawbje sej awtorojo hłowu łamać njetrjebachu, je dźě wón znaty jako „serbski Oertel“. Faktum. Druhdy sym so prašał, što a štó by Měrćin Štrawba so stał, njeby-li takrjec w Serbach tčacy wostał.

Měrćin Štrawba bě z dušu, wutrobu a cyłym rozumom serbski žurnalist kaž mnohi druhi na swojim polu, na polu sporta pak samalutka koryfeja.

Znajo Měrćina Štrawbu wusko a wosobinsce z lěta 1966 jako Nowodobjanskeho kolegu, čitach dopomnjenki a hódnoćenja z jara wótrym wóčkom. Ducent awtorow je so pjera jimało, w krótšich abo dlěšich přinoškach, w přewažnje wosobinskich, tež wutrobnych słowach abo wěcownych notatkach.

Ketličanski kantor Korla Awgust Kocor wužiwaše za swój „Serbski rekwiem“, kiž wón w lěće 1894 na bibliske teksty skomponowa, narěč ewangelskich Serbow Budyskeho kraja. Wuznamne na tutej twórbje je tohorunja, zo ju załožer serbskeje wuměłskeje hudźby sam zorchestrowa, mjeztym zo spisa za tamne swoje twórby wulkeje hudźbneje formy jeničce klawěrny přewod. Wón so tež pola „Serbskeho rekwiema“ za wersiju komornohudźbneho rozměra rozsudźi.

Prapremjera jeho poprawneho duchowneho testamenta pak da nimale sto lět na so čakać. Wot prěnjeho předstajenja w lěće 1988 bu twórba někotre razy z jara dobrym wothłosom předstajena. Tuta jenička cyłkowna orchestracija jedneje z oratoriskich kompozicijow našeho hudźbneho mištra płaći nětko jako přikład, kak drje je sej wón orchestrowanje swojich oratorijow předstajił.

Potencial Njebjes

Freitag, 21. Oktober 2016 geschrieben von:

W aprylu předstaji Jan Kral w Serbskich Nowinach Njebjesa, permakulturny projekt Njebjelčanskeje gmejny. ‚Perma‘ steji za permanentne, wobstajne. Permakultura měni trajne, přirodźe bliske kołoběhi w ratarstwje, energijowym hospodar­stwje, wutworjenju krajiny, w socialnych strukturach. Je to koncept zamołwiteho hospodarjenja w dobje postupneje industrializacije a komercializacije wšěch wobłukow žiwjenja, najebać ekologiske a socialne sćěwki. Projekt Njebjesa měri so na wobchowanje­ rjaneje Njebjelčanskeje krajiny, na dalše wuhotowanje lubozneje wsy, spěchowanje komunalneho hospodarjenja. Bjezdwěla skruća projekt zhromadnosć a konstruktiwnosć Njebjelčanow, kotrejž wobradźištej gmejnje hižo wunoški kaž nowu pěstowarnju a wuměłstwowy centrum w Miłočanskej skale. Předewzaća a wuslědki kaž tutej wotbłyšćuja wěste wašnje myslenja za zhromadne kaž tež wosobinske zadźerženje. Po­dobne mamy zawěsće tež w druhich wsach.

Nowa Dyrlichowa dźewjata serbskorěčna zběrka – basnje a někotre powědki na cyłkownje 100 stronach – je do štyrjoch wjetšich wotrězkow rozrjadowana. Prěnje tři wobsahuja swójsku lyriku a krótkoprozu, štwórty a posledni skići dobry dwanatk přełožkow spřećelenych spisowaćelow. Wobalku a tři grafiki přinošuje Fee Vogler; kaž tajka sonina je wona z barbjenčkami něžne přadła naćisnyła, kotrež z wobsahami knižki zlochka koresponduja. Wone dowoleja čitarjej druhdy wotpočink.

Porjedźenka

Montag, 19. September 2016 geschrieben von:
W přiłoze Kultura & Wuměłstwo ze 16. septembra stej so w přinošku Benedikta Dyrlicha w rubrice Nakromne mysle zmylkaj jewiłoj. Prawje je, zo je so Bjarnat Krawc 1861 narodźił. Zdobom je prawje, zo bě so Krawc w Jitru pola Wóslinka narodźił. Prosymy wo wodaće za misnjenje. Redakcija SN

Nětko su chronikijeho wosebity konik

Freitag, 16. September 2016 geschrieben von:

Na wopyće pola delnjoserbskeho žurnalista a publicista w Choćebuzu

Rjany to wuhlad z balkona bydlenja serbskeho žurnalista a publicista na Augusta Bebelowej w Choćebuzu. 77lětny Horst Adam widźi tu hišće dźěl bywšeho palencoweho zawoda Melde. Je pak tež dožiwił, kak su mjez staršimi domami nowe po modernym twarskim stilu nastali. „Tule rady sedźu a wo swojim žiwjenju, dźěle a idejach rozmysluju. To je za mnje a za moju partnerku Helgu, z kotrejž tu hižo pjeć lět bydlu, woprawdźity tuskulum.“ Byrnjež Choćebužan hižo­ wot lěta 2004 rentnar był, njemysli na to, pjero nabok połožić. Nadal začuwa wón tajku nutřkownu ćěr, za Nowy Casnik, Serbske Nowiny, rozhłós RBB kaž tež za němskorěčne nowiny přinoški pisać. Zas a zaso předstaja žurnalist z ćěłom a dušu ludźi, aktiwnych Delnjoserbow, ale tež wsy, hdźež bydla. Jeho zajimuja jich wuwiće, wjesela a starosće kaž tež stawizny wsy. Wot spočatka swojeho žurnalistiskeho a publicistiskeho skutkowanja je dźě to praktikował a wosebje w lětach 1973 do 2004, jako bě šefredaktor delnjoserbskeho tydźenika Nowy Casnik.

Pisana a w comicowym stilu rysowana nowostka

Freitag, 16. September 2016 geschrieben von:

W Ludowym nakładnistwje Domowina wuńdźe njedawno nowa dźěćaca kniha z titulom „Wuzwol sej swoje powołanje“. Tekst z pjera Silvije Sanža, z čěšćiny do serbšćiny přełoženy wot Pětra Šołty a Jany Štilleroveje, bu wot Milana Stareho ilustrowany. Na 71 stronach předstaja so tuž něhdźe 300 powołanjow ze 17 dźěłowych wobłukow, mjez kotrymiž su na přikład dźiwadło, ratarski zawod, lětanišćo, šula abo dwórnišćo. Psyk Olik dawa zazběh a je stajny přewodźer po knize. Na tutym městnje chcu předpřimnyć a hnydom naspomnić, zo je to mjenje abo bóle kumšt, psyčka we wobšěrnych­ wobrazach namakać – tola přeswědčće so sami. Po měnjenju wudawaćela hodźi so kniha za dźěći wot šěsć lět.

K natwarej přewšo pisaneho, w comicowym stilu rysowaneho wudaća hodźi so rjec, zo je derje strukturowane. Kari­katury njejsu runjewon po mojim słodźe, tola k tomu ma kóždy wosobinske měnjenje – jednomu so lubi, tamnemu nic.

„Kapitalizm z racio ničo činić nima“

Freitag, 16. September 2016 geschrieben von:

Awtor Jurij Koch wosomdźesaćiny swjećił

Hač jako spisowaćel, rozhłosownik abo awtor tež kritiskich přinoškow w printmedijach – hižo połsta lět přewodźa Jurij­ Koch towaršnostne žiwjenje ze swo­jim słowom, a to hornjo- a delnjoserbsce runje tak kaž němsce w dwěmaj wšelakimaj politiskimaj systemomaj. Wčera swjećeše wón w Choćebuzu wosomdźesaćiny, ke kotrymž SN z wutroby gratuluja. Cordula Ratajczakowa je so z awtorom, kiž bě w swójbje Hórčanskeho skałarja wotrostł, rozmołwjała.

Hač běštej to dźiwadłowy kruch „Mój wuměrjeny kraj“ (1977) abo kniha „Jubel und Schmerz der Mandelkrähe“ (1992), tema wotbagrowanja Slepjanskich wsow je Was husto zaběrała. Dźensa so wona znowa jewi.

Anzeige