Měrił so na powědarjow wjesneho šibałstwa

Freitag, 16. September 2016 geschrieben von:

Nowa słuchokniha w Ludowym nakładnistwje Domowiny wušła

Z wjesnymi šibałcami je so něhdy na wsach mjerwiło. Modernizowanje wjesneho žiwjenja njeje jeno wonkowny napohlad mjenje abo bóle uniformowało, ale tež žiwjenske wašnja na spodźiwne wašnje wuhładkowało. To słucharjej słuchoknihi „Wjesni šibałcy“ swita. Daloko derje znaty bywši rozhłosownik Marko Grojlich je nětk dźakowano Ludowemu nakładnistwu Domowina před­połožił „žortne powědki z narańšich Serbow“, z kónčiny, hdźež je awtor-zestajer doma.

Nochcu so wadźić z tymi, kotřiž twjerdźa, zo słuchoknihi drje literaturu spřistupnjeja, ale zdobom wot čitanja wotwjedu. Tež tole ma kaž wšo na swěće znajmjeńša dwě stronje: To je na jednej stronje zeznajomnjenje z literaturu na hinaše wašnje a zdobom časowy trend, złožować so na słuchanje město na čitanje. Što waži tole wosebje w Serbach, hdźež ličba běžnje čitacych ludźi runjewon njepřiběra?

Marko Grojlich je jako rozhłosownik sam začuwał, kak wažne tež je běžnje na serbske­ słowo słuchać.

Italčanka rady w Serbach skutkuje

Freitag, 19. August 2016 geschrieben von:

Na wopyće pola rejwarki a choreografki SLA Mije Facchinelli

Sedźimoj w kuchni Budyskeho by­dlenja baletneje mišterki Serbskeho ludoweho ansambla. 43lětna rejwarka a choreografka Mia Facchinelli je sej po rozwodźe před třomi lětami rjane by­dlenje na Tuchorskej namakała. „Mam za domom zahrodku, w kotrejž zeleninu plahuju, a zahrodu blisko Humboldtoweho haja“, powěda rodźena Italčanka. Sym překwapjeny, zo so wuměłča tež za zahrodniske dźěło zajimuje. „Sym doma na wsy pola města Trento bydliła. Móžu tež ze skotom wobchadźeć. To je za mnje wočerstwjenje.“ Sam wšak dožiwjam, kak luboznje wona ze swojim domjacym kocorom wobchadźa. Tón so jej při rozmołwje wokoło nohow šmóra, chce, zo jeho haca. A luboznje wobjimujo a z hubku wita rejwarka tež swoju dźewjećlětnu čornowłosatu dźowku Giadu Mariju. Holca bydli pola maćerje. 17lětny syn Gianluca Martin, gymnaziast, je měsačnje pola nana a pola maćerje. „My třo pojědźemy na kupu Gran Canaria na mjezynarodny rejwanski campus Europskeje unije. Sym wjesoła, zo směm dźěsći sobu­ wzać.“

Nowa knižka Měrki Mětoweje „Lizka wjaza kózlika“ wušła

Za prěnju čitansku starobu je wudało Ludowe nakładnistwo Domowina knihu tučasnje najproduktiwnišeje spisowaćelki dźěćaceje a młodźinskeje literatury Měrki Mětoweje. Wěnowaše-li so wona z předchadźacej knihu „Komplot na ptačim kwasu“ (2014) problemam puber­terneje starobje, je nětko zaso młódši publikum­ na rjedźe.

„Lizka wjaza kózlika“ je literatura za zakładny schodźenk abo samo předšulsku starobu. Wobjednawa nic runjewon lochki wobswět małeje Lizki, kotraž je přiwšěm wjesoła a hibićiwa holčka, kaž sej to wot dźěsća přeješ. Nowostka wěnuje so temje, z kotrejž su tež najmjeńši dźeń a časćišo konfrontowani – „swoje zwučene městno w mjezyčłowjeskich poćahach spušćić a nowe namakać“, takle nakładnistwo wobsah 28stronskeje knihi w krutej wjazbje a z pisanymi ilustracijemi Cleo-Petry Kurze wopisuje.

Rozmołwa z tworjacym wuměłcom, z Łužicy pochadźacym Reinhardom Royjom

Reinhard Roy, syn serbskeho komponista Hinca Roja z Klětnoho, je w Němskej a we wukraju znaty moler, grafikar a rězbar. Wón bydli blisko Frankfurta nad Mohanom. Srjedź apryla je rodźeny Klětnjan w Berlinje prapremjeru sinfonije „Stalingrad“ swojeho nana dožiwił. Alfons Wićaz je so ze znatym wuměłcom rozmołwjał.

Kak sće sinfoniju nana přijimał, je Was wona jako tworjaceho wuměłca jimała?

R. Roy: Za mnje hraje tworjace wu­měłstwo wulku rólu, a wězo widźu je tež w zwisku k hudźbje. Tema, kotruž je sej mój nan wuzwolił, ma w tworjacym wuměłstwje najskerje poćah k realizmej. Ja wšak so w tymle wobłuku na cyle hinašich slědach pohibuju, tak zo směm rjec, zo njeje tule žanoho mjezsobneho wobwliwowanja. Prapremjera bě za mnje wjeršk nanoweho tworjenja. Před lětomaj běch na wopomnjenskej swjatočnosći we Wolgogradźe. Tam přepodach ruskemu komponistej a dirigentej Swjerowej partituru sinfonije „Stalingrad“.

Při skale hudźić a hejsować

Freitag, 19. August 2016 geschrieben von:

Festiwal Nukstock zaso kiwa

Mjeztym 18. raz wuhotuje 28. a 29. awgusta Nukničanske towarstwo barakka lěta 1997 załoženy hudźbny festiwal pod hołym njebjom Nukstock. Na swjedźenišću při skale změja tuž tež lětsa přećeljo twjerdych, swojoraznych a njewšědnych zynkow móžnosć, w přijomnej, nimale swójbnej atmosferje a za fairny fenk dohromady dźewjeć skupin dožiwić. Hłowne kapały su Mörkhimmel, death’n’roll-band z Prahi, Trecker – wokomiknje hišće skerje tajny tip za lubowarjow tak mjenowaneho stoner-rocka z Nürnberga – a běłoruscy folk-punkerojo z mjenom Dzieciuki, kotřiž prěni raz na sławnym łužiskim jewišću zahraja. Region zastupuja alternatiwno-progresiwna rock pěstowaca skupina Leika z Budyšina a serbscy awantgardisća Cat’s eye nebula z Wotrowa. Program wudospołnjeja indie-rock-weteranojo Fuckwinter z Halle, psy­- chedeli­karjo The roaring 420‘s z Drježdźan a tohorunja ze sakskeje stolicy pochadźaca klasiska hardcore-band Huntsville stairsweepers. Chłóšćenka za fanow čorno-ćěmneho punkmetala budu hercy Lötfett, kotřiž festiwal pjatk wječor we wosmich zahaja.

Kniha k 100. narodninam fararja a prócowarja Herberta Nowaka

K 50. narodninam staj mi z rjanym listom tež serbski farar a awtor Herbert Nowak a jeho mandźelska wutrobnje gratulowałoj. Tam Nowak pisaše, zo staj Nowy Casnik a ja w tych 25 lětach wzajomnje přeco spěchowałoj jeho „snadne produkty“ za Pratyju a Nowy Casnik. Wosebje­ słowje „snadne produkty“ sej hnydom zaso wuwědomich, jako mějach w rukomaj jara tołsty manuskript za nowu delnjoserbsku knihu „Pisaŕ běch wót młodych lět – wšake z tśiběrtyl sto­lěća“, w kotrejž su ćišćane přinoški z pjera Herberta Nowaka.

Ale słowo „snadne“ so woprawdźe njehodźi, hladamy-li do noweje publikacije Ludoweho nakładnistwa Domowina. W njej je jenož mały dźěl wšitkich Nowakowych přinoškow z něhdźe 70 lět wozjewjeny. Na tamnej stronje wšak přitrjechi to słowo „snadne“ za cyłe žiwjenje zasłužbneho delnjoserbskeho fararja a prócowarja, kotrež běše přeco jara skromne. Takle mam jeho w dopomnjeću, wosebje z jeho prawidłownych wo­pytow w redakciji Noweho Casnika.

Nowa twórba serbskeje wuměłče

Freitag, 19. August 2016 geschrieben von:
Tutu pjerokrjesbu je 47lětna serbska tworjaca wuměłča Marion Kwicojc lětsa na inspiraciju komornohudźbneho krucha „Karnewal zwěrjatow“ a serbskeho ptačeho kwasa rysowała. Jako honač předrasćeny móhł być knjez, kaž jeho tež na karnewalu Venediga wuhladaš. Rodźena w błótowskich Bórkowach a po wuspěšnej maturje na Delnjoserbskim­ gymnaziju w Choćebuzu studowaše Kwicojc na Lipšćanskej wysokej­ šuli za grafiku a knižne wuměłstwo. Studij je wona 1995 jako diplomowa molerka a grafikarka wuspěšnje zakónčiła. Swoju twórbu mjenuje „Karnewal zwěrjatow – poules et cops“ (kokoše a honače). Marion Kwicojc

„Hdyž wólby demokratiju morja“

Freitag, 19. August 2016 geschrieben von:

Wašnje dźensnišich wólbow mori demokratiju, měni belgiski historikar David Van Reybrouck. Na wupěranju Donalda Trumpa abo na brexiće so pokazuje, kak njekničomnosć, prózdnota abo tendenciozne medije demokratiju podrywaja. Najwjetši problem pak je, zo smě lud jenož mjez „haj“ a „ně“ wolić, zo čuje so desinformowany­ abo samo wobšudźeny. Wón zhubi dowěru, je njespokojny a móže politikarjam jenož srjedźny porst pokazać. Mnozy sej žadaja, zo dyrbjeli fachowcy wo komplikowanych prašenjach rozsudźeć. Ale to by nastajenje, zo elity činja, štož chcedźa, hišće zesylniło. Lěpje je, hdyž so demokratija dale wuwiwa. Hladajo na přikład­ na brexit namjetuje Van Reybrouck wólby z losowanjom. Tomu móhli tysac kmanych Britow wulosować, kotřiž maja chwile wo Europje rozmyslować. Woni dóstanu wšitke informacije, kotrež trjebaja, zo móža situaciju měrnje pruwować a wotpowědne namjety činić. Jich diskusija so dospołnje transparentnje wotměwa. Kandidaća, kotrychž njejsu wulosowali, smědźa přez medije sobu rěčeć a alternatiwy namjetować, wo kotrychž na kóncu lud wothłosuje.

Zarys stawiznowa časowych zwiskow

Freitag, 19. August 2016 geschrieben von:

Mysle k nowej popularnowědomostnej knize wo „narodnostnej“ politice młodeje NDR

Ze 662 stronami je nowa kniha z pjera historikarja dr. Pětša Šurmana w rjedźe Spisow Serbskeho instituta „Sorbische Interessen und staatliche Minderheitenpolitik in der DDR“ jako žórłowa edicija z lěta 1947 do 1961 wonkownje nahladna a kompaktna. Ludowje prajene tuž tójšto na wahu přinjese. Z historiskeho a politiskeho wida ma wona přewšo wulku wědomostnu wahu. Prěni króć su zjawnosći přistupne dokumenty z prěnich lět mjeńšinoweje „narodnostneje“ politiki. Zajimowany čitar móže so na spušćomne žórła złožować, chce-li wotmołwu na prašenje, kak bě fundament pozdźišeje mjeńšinoweje politiki NDR twarjeny.

Jan Skala a žadyn kónc

Freitag, 19. August 2016 geschrieben von:

Mysle ke knize Petera Kroha wo mjeńšinowej politice w Němskej a Europje

Anzeige