Přinošuje k dorozumjenju mjez ludami

Freitag, 24. Juli 2015 geschrieben von:

Mysle po 37. mjezynarodnym swjedźenju serbskeje poezije

To wšak je wobdźiwajomne, w Serbach wot 1979 kóždolětnje wuhotować Swjedźeń serbskeje poezije. Wot toho časa zetkawaja so tam serbscy basnicy a nawjazuja kontakty do słowjanskich krajow kaž tež k druhim ludam. Tak wuměnjeja sej swoje basniske twórby, přełožuja je – serbscy poeća wot swojich hosći-basnikow a wukrajni lyrikarjo wot swojich hosćićelow z Łužicy – do swojich maćernych rěčow. Takle je předewšěm serbska lyrika puć do swěta nastupiła a Serbja zhonichu wo lyriskim tworjenju z druhich krajow. Swjedźenje su tuž multiplikatorojo w šěrjenju serbskeje poezije. Wo tym swědča mjeztym tež z tychle zetkanjow wuchadźace antologije we wjacorych rěčach – kaž mjez druhim w čěšćinje, słowakšćinje, serbišćinje – a wozjewjenja twórbow serbskich bas­nikow w najwšelakorišich wukrajnych nowinach a časopisach.

„Sym wo hospodliwosći zahorjeny“

Freitag, 24. Juli 2015 geschrieben von:

Wo 37. mjezynarodnym swjedźenju serbskeje poezije so tule někotři basnicy a wopytowarjo wuprajeja:

Dr. Ladislav Volko, narodźeny 1944 w Kežmaroku, je w Słowakskej a za jeje mjezami znata wosobina: Wón studowaše sociologiju w Krakowje, běše we Waršawje korespondent słowakskich nowin a dalšich wukrajnych medijow, hłownje pak wěnowaše so filmej. Tak je w kooperaciji z Tonijom Brukom nawjerćał dwaj dokumentaj – „Korene poznania“ a „Mosty“ – wo mjezsobnych poćahach Sło­wakow a Serbow. Nimo wědomostnych a publicistiskich wozjewjenjow wuda dr. Volko 1986 knihu „Slávne osobnosti filmu“. Po lěće 1989 dźěłaše we wonkownym ministerstwje Słowakskeje a wot 1992 jako diplomat w Pólskej. Wot lěta 1999 do 2004 běše wulkopósłanc Słowakskeje republiki w Indiskej. Dźensa dźěła jako pedagoga na fakulće za masowu komunikaciju Uniwersity swjateju Cyrila a Metoda w Trnavje, hdźež nawjeduje katedru za prawo a humanistiske wědomosće.

Wotkrywa potajnstwa hatow

Freitag, 24. Juli 2015 geschrieben von:

Serbska tworjaca wuměłča Iris Brankačkowa wustaja w Drježdźanach

Drježdźanska galerija Himmel ma mjez lubowarjemi našočasneho wuměłstwa dobre mjeno. Štóž tam wustaja, móže so bjezdwěla mjenować profilowany tworjacy wuměłc. Angela Hampel, we Worklecach rodźena, Volker Stelzmann, Uwe Peschel, Siegfried Klotz Wieland Förster abo Klaus Drechsel su tam w nowšim času swoje twórby pokazowali. A nětko čini to znowa Iris Brankačkowa z dwaceći mólbami pod hesłom „Rohodź“. Hižo před pjeć lětami běchu jeje wobrazy w Drježdźanach widźeć. „Špihelowanja“ wona tehdy swoju kolekciju mjenowaše. „Rohodź“ nětko abo „Špihelowanja“ te­hdy – tematisce wobkruža Brankačkowa wodu a so zdobom zanurja do hatow Malešanskeje kónčiny. Tehdy jej recensenća wobkrućichu, zo je to „njewšědne molerstwo krajiny“, a to na swoje wašnje tež nětčiša wustajeńca podšmórnje: Njewšědna je Iris Brankačkoweje wuměłska, molerska zaběra z hatnej krajinu, njewšědny je tež jeje předmjet: Malešanske haty.

Pola nas doma w Budyšinje čitaše so hižo přeco Sächsische Zeitung. Spočatk 60tych lět, najskerje běch w 5. lětniku, započach so za nju zajimować. Pytnych, zo njekomentowachu tam jenož „wulku politiku“, ale wozjewjachu tež powěsće z wokoliny, druhdy samo wo mojej polytechniskej šuli. W lětach 1961 do 1967 abonowaštaj mojej staršej přidatnje tydźenik Neue Bautzener Zeitung, dokelž nastupachu wšitke přinoški naš njeposrědni wobswět, naše město. Tónle lokalny, domizniski aspekt drje je mje tak zahorił, zo so dźensa hišće rady dopominam na krótkožijne čorno-čerwjene łopjeno, kotrež dochadźeše stajnje štwórtk.

Basnje za dźěći „Kupjel połna rybičkow“­ wušli

Do wulkich prózdnin w Sakskej je wušła w LND zběrka basnjow za dźěći wot ně­hdźe šěsć lět z pjera basnjerki a prozaistki Dorotheje Šołćineje. Hižo titul knihi „Kupjel połna rybičkow“ wćipny čini. Najprjedy raz pak zawěsće pisane wobrazy Barbary Schumann dźěći do čitanja wabja – tež staršich a kubłarjow, kotřiž chcedźa dźěćom dožiwjenja z knihu wobradźeć. Ilustracija na wobalce je nadměrnje šibała. Njepředstaja jeničce ry­bički w kupjeli, ale tež dalše zwěrjata, domjacy skót a ptačinu, kotrež čitarja na wulěće w běhu počasow přez cyłe lěto přewodźeja. Dorothea Šołćina pak njewopisuje w swojich 27 basnjach jeničce přirodu abo začuća. Ně, wona powěda stawiznički w rymowanej formje! Basnje-powědki njejsu jenož pryzlojte. Wone na lóštne­ wašnje wědu posrědkuja.

Angažuje so za stawizny, rěč a kulturu

Freitag, 19. Juni 2015 geschrieben von:

Pola kuratorki Christiny Kliemoweje w Choćebuskim Serbskim muzeju

Na wulkim blidźe rozpołožene leža wšelake materialije, tež wobrazy serbskeho molerja Jana Buka. Cyła dźěłowa rumnosć z kamorami, natykanymi z kašćikami, z plakatami na sćěnje a z wulkim regalom – dźělčka wobrazoweho archiwa – wuprudźa wěstu hektisku atmosferu. Jenož wobraz delnjoserbskeho prócowarja Mata Kosyka na jednej sćěnje wisajo spožča ći wokomik wodychnjenja a dopomnjeća. „Haj na njón rady hladam. Česću sej skutkowanje Mata Kosyka na dobro delnjoserbskeje literatury. Wón je mi takrjec z přikładom“, praji 53lětna kuratorka Choćebuskeho Serbskeho muzeja Christina Kliemowa. W swojej dźěłowej stwě přihotuje wona runje přehladku wo tworjenju molerja Jana Buka. „Naš muzej je tele wobrazy pola njeho w Njebjelčicach z pomocu Domowiny nakupił a někotre sej wupožčił. Chcemy Jana Buka a jeho wuměłske skutkowanje paralelnje k wustajeńcy ,Satkula‘ Karla Vouka stajić a jeho tak počesćić.“

Mje trapi zrudoba

Freitag, 19. Juni 2015 geschrieben von:

Beno Budar

Dźens so w Lwowje pochowa

našej´ rěče lubowar,

ju pěstowa a dale da

studentam Ukrainy

naš profesor Motornyj.

Za nas je to zrudoba,

zo tajki pilny prócowar

zakónči skutk žiwjenski.

Njech dale jeho šulerjo

su naši serbscy přećeljo …

(8. junija 2015)

Připóznaty slawist a literarny stawiznar Wolodymyr A. Motornyj bě dołholětny nawoda katedry slawistiki na Narodnej uniwersiće „Iwan Franko“ we Lwowje. Mnohe lěta wěnowaše so wón serbsko-ukrainskim kulturnym stykam. Swojim studentam je zaměrnje zakładne znajomosće serbskeje rěče a kultury posrědkował. Wón kaž tež jeho kolegojo a studenća su rady we Łužicy přebywali. Často přewodźach jeho na rozmołwy kaž z dr. Měrćinom Völkelom, Kitom Lorencom a prof. Pawołom Nowotnym, kotrehož bě na poslednim přebytku we Łužicy wo­pytał.

Rozmołwa z redaktorku almanacha „Podstupimske pśinoski k Sorabistice“

Hižo někotre lěta wuchadźa almanach „Podstupimske pśinoski k Sorabistice“, kotryž wudawataj dr. Madlena Norbergowa a prof. dr. Peter Kosta. Delnjoserbowka z Choćebuza je zdobom čestnohamtska hłowna redaktorka. Alfons Wićaz je so z njej rozmołwjał.

Waš almanach njeje serbskej zjawnosći w Hornjej Łužicy hišće tak znaty. Hdy bu wón prěni króć wudaty?

M. Norbergowa: Smój jón z prof. dr. Peterom Kostu załožiłoj, jako smój zdobom załožiłoj na Podstupimskej uniwersiće dalokostudij delnjoserbšćiny. To bě 1989. Pozdźišo so rozsudźichmoj, něšto trajneho we wobłuku uniwersity wuwiwać. Podstupimska bě wšak w Braniborskej jenička sorabistiku podpěrowaca uniwersita. Tak nasta tež ideja, wědomostnu seriju załožić. Pomjenowachmoj ju „Podstupimske pśinoski k Sorabistice“ a chcychmoj na to pokazać, zo so tuta uniwersita wo sorabistiku stara. Dalokostudij drje wjace njeje, ale naša serija dale wobsteji. Uniwersita a jeje nakładnistwo ju jara podpěrujetej.

Anzeige