Zapósłane (28.08.18)

Dienstag, 28. August 2018 geschrieben von:

Toni Ryćer ze Šunowa piše k njedawnej róčnicy poraženja „Praskeho nalěća“:

Dźens tydźenja wopominaše čěski lud poraženje „Praskeho nalěća“ přez oku­paciju přewažnje sowjetskeho wójska 21. awgusta 1968. W němskich medijach słyšachmy a čitachmy předewšěm wo narěči čěskeho premiera Andreja Babiša w Praze a jeho wuhwizdanju přez wjet­šinu přitomnych. Dokelž njeběch sam tam, njemóžu to komentować. Wopytach pak tón dźeń swjatočnosć na Na­měsće Dr. Edvarda Beneša w Liberecu. Po narěči měšćanosty Tibora Batthyányja počesćichu zastupjerjo politiki, hospodarstwa a towaršnostneho žiwjenja te­hdy morjenych dźewjeć wobydlerjow města Libereca, połožichu wěnc a kwětki před wopomnjenskej taflu. Běchu to jara hnujace wokomiki spominanja.

Sylnosć serbskeje swójby

Montag, 27. August 2018 geschrieben von:

Žona w katolskej narodnej drasće na mopedźe typa Łastojčka – tajki wobraz na titulnej stronje časopisa „pogrom“, wudawaneho dwuměsačnje wot Towaršnosće za wohrožene ludy, budźi hnydom na prěni napohlad kedźbnosć. Wězo je wosebita dowolnosć za nošerki narodneje drasty, wzdać so na mopedźe a motorskim nahłownika, mjeztym přežita, dokelž sydnu so wone skerje za wodźidło awta. Marja Regelowa z Hatow a druhe žony pak słušachu swój čas na łužiskich dróhach do wobdźiwanych eksotkow a běchu woblubowane fotowe motiwy.

Zajimawy wid na „swój“ serbski lud w dźensnišej towaršnosći Němskeje podawa w samsnym čisle mjenowaneho časopisa žurnalist Marcel Brauman, bydlacy we Łuze pola Njeswačidła a skutkowacy w Drježdźanach. Daloko znaty bu rodźeny Hamburgčan předewšěm wužiwarjam moderneho medija internet ze swojim serbskorěčnym blogom pod pseudonymom „Piwarc“, w kotrymž wobjednawaše přez lěta kritisce a z wěstej ironiju podawki w małym serbskim swěće a zwonka njeho.

Zapósłane (22.08.18)

Mittwoch, 22. August 2018 geschrieben von:

Stani Brězan z Kopšina piše:

Wulki dźak Alfonsej Ryćerjej ze Šunowa za jeho konstruktiwny přinošk w SN ze 17. awgusta. „Tušina“, „Satkula“, „Lubata“ – njejsu to rjane mjena, kotrež so derje wurjekuja a w kotrychž čujemy hłuboki poćah serbskeho ludu k Łužicy. „Klosterwasser“, „Kleinhänchener Wasser“, „Löbauer Wasser“ – su za mnje skerje techniske pomjenowanja bjez wulkeje poezije. Wjeselu so, hdyž naše serbske pomjenowanja słyšu a čitam. Nomen est omen (Mjeno je znamjo)!

Mjena zaso wotkryć

Freitag, 17. August 2018 geschrieben von:
Słyšiš-li stare pomjenowanje Tušina za dźensnišu Klóštersku wodu, kotraž pluskoce podłu polow a łukow hač do Delan, je mi woprawdźe škoda, zo je so spodobne mjeno pominyło. Kak rjenje by klinčało zarjadniski zwjazk Při Tušinje abo hasa Při Tušinje. Klóšterska woda klinči skerje neutralna, mjeno Tušina mam za jónkrótniše a swojorazne. By rjenje było, by-li so wone w nowych pomjenowanjach na wsach podłu Klóšterskeje wody zaso jewiło. Tak móhli na přikład bydlenske štwórće, puće abo wjesne kluby po tajkich starych wopřijećach pomjenować. Zawěsće su tajke zhubjene mjena tež w dalšich serbskich kónčinach. W Radworju su to na přikład skały, kotrež su swojoraznje pomjenowane. Starši ludźo to hišće wědźa, młodostnych so za tajkimi mjenami kaž Winčki abo Sćapanec skałki hižo prašeć njetrjebaš. Tuž měli sej stare słowjanske korjenje zaso wotkryć, tak kaž to Alfons Ryćer ze Šunowa pisa. Ja sym na kóždy pad za to! Bianka Šeferowa

Zapósłane (17.08.18)

Freitag, 17. August 2018 geschrieben von:

Alfons Ryćer ze Šunowa rozmysluje wo serbskich pomjenowanjach, kotrež su so bohužel pominyli:

Štó znaje hišće pomjenowanje „Tušina“? Kajke pomjenowanje wužiwachu naši prjedownicy poprawom za Klóštersku wodu do časa załoženja klóštra Marijineje hwězdy 1248? Najskerje mjenowachu ju Tušina. Samo před něhdźe 100 lětami hišće běše tutón wuraz prawdźepodobnje chětro znaty. W čitance „Kwětki“ (knize za horni skhodźeńk ludowych šulow, wudatej wot Maćicy Serbskeje 1921) je w nastawku „Klóštr Ma­rijna Hwězda“ naspomnjena rěčka, „kiž ma po zastarsku rjane mjeno Tušina, nětko po klóštrje Klóštrska woda“. Tež serbsko-němski słownik Jurja Krala z lěta 1927 podawa hišće jako přełožk za pomjenowanje „Tušina“ němske „Klosterwasser“.

Škoda, zo smy w tym padźe swoje historiske słowjanske korjenje spušćili. Abo hodźa so wone ze strowym narodnym sebjewědomjom snano zaso wožiwić?

Zapósłane (14.08.18)

Dienstag, 14. August 2018 geschrieben von:

Hladajo na kritiku, zo njeměli němčinu rěčacy so w Serbskim sejmje angažować, pisa Peter Kroh z Neubranden­burga:

Štóž jendźelsce njerěči, njemóže přiwisnikow abo tež přećiwnikow brexita rozumić. Štóž rusce njerěči, njerozumi tych, kiž rusku Krim podpěruja, abo tych, kotřiž maja ju za Ukrainu. Štóž pólsce njerěči, njemóže politice strony Prawo a sprawnosć přihłosować abo ju kritizować. Štóž woměrje wo tychle sadach rozmysluje, změje to wšo za njezrozumliwe, abo?

Spisowaćel Jan Skala, kiž je w serbskej rěči (hač do dźensnišeho jimacej) basnje a němskej rěči (hač do dźensnišeho čitanjahódnej) artikle pisał, měješe nastajenje, zo su tež mjez serbšćinu njerěčacymi přećeljo, přiwisnicy a zakitowarjo „wěcy Serbow“ – ludźo, kotřiž za prawa a zajimy serbskeje narodneje mjeńšiny wojuja. Zdobom wědźeše wón wo „druhej stronce medalje“: Něchtóžkuli serbskorěčny jedna sčasami na njedobro serbskosće, na přikład ze sebjeizolowacym myslenjom a skutkowanjom abo z njetolerantnym wobchadom ze swětawotewrjenymi hinak myslacymi a začuwacymi. Ja sym jeho nahlada.

Zaso w domiznje

Freitag, 10. August 2018 geschrieben von:

„Młodym wuměłcam poskićam skakadło“, tak citowaše Silvia Stengel kónc pražnika w dźeniku Sächsische Zeitung dirigentku Judith Kubicec, kotraž je 1. žnjenca intendantstwo Serbskeho ludoweho ansambla w Budyšinje nastupiła. „Orchester tu hižo (zaso) je. Spěwarjo a rejwarjo su hišće w lěćnej přestawce a započnu srjedź awgusta. Potom zwołaja zawodnu zhromadźiznu, na kotrejž so Judith Kubicec oficialnje předstaji“, rěka w přinošku SZ. Rodźena Budyšanka wšak je mnohim ansamblowcam dawno znata. Minjene tydźenje je sej mnohe předstajenja ansambla wobhladała. Bě pak přez lěta jeno sporadisce w měsće, w teksće dale rěka.

Awtorka nalistuje tež njewšědne sta­cije wukubłanja a powołanskeho dźěła rodźeneje Serbowki: studij dirigata chóra a orchestra we Weimaru, Parisu a Lon­donje, po tym skutkowanje w Kasselu, prěnja kapałna mišterka w Choćebuzu a Schwerinje, doniž njebu lěta 2013 za dirigentku Baden-Badenskeje filharmonije powołana. Nětko wróći so do domizny.

Njeje pak do Zhorjelca šła, ale faworizowaše jeničku serbsku kulturnu insti­tuciju w Budyšinje.

Błóta zachować, kajkež su

Montag, 06. August 2018 geschrieben von:

Němski časopis LandInForm zaběra so ze žiwjenjom we wjesnych kónčinach. W aktualnym wudaću wěnuje so dr. Nico Heitepriem z biosferoweho rezerwata Błóta temje „kak Błóta zachować“. Wón skedźbnja na to, zo njehodźa so za Błóta typiske włóžne łuki hižo rentabelnje wob­hospodarjeć. Wjace hač 1 500 hektarow něhdyšich włóžnych łukow ludźo hižo­ njewužiwaja, dokelž syno wjace njepředawaja, a jako pica skotej njeje wone zasadnje wužiwajomne. Slěd toho je, zo roz­šěrjeja so kerki a lěsy, kotrež bjeru krajinje typiski charakter połwotewrjenosće. Kaž błótowski přirodoškitar k tomu měni, njeje mnohim přeco hišće jas­ne,­ zo so Błóta we wulkim stilu z kulturneje krajiny rozžohnuja, kotraž je zańdźene tři generacije přewodźała.

Zapósłane (03.08.18)

Freitag, 03. August 2018 geschrieben von:

We wobłuku serije „dwórnišća“ na 4. stronje SN wupraja so Julian Nyča z Budy­šina k 11. pokročowanju:

Stwy přewětrjeća wjele pić

Freitag, 03. August 2018 geschrieben von:

Smalace słónco, njepřestajna horcota a trajaca suchota su skerje typiske južnoeuropske zjawy. Kak wobchadźeja ­ludźo z lětušim ekstremnym lěćom? Smy so wobhonili.

Michaela Hrjehorjowa, přistajena Rěčneho centruma WITAJ w Budyšinje: Na dźěle mam wentilator stejo, kotryž so wobstajnje wjerći. Rumnosć je dosć wulka, tak zo ćopłotu wutraju. Warju sej tež čaj, kotryž po radźe fachowcow ćopły w małych lunkach piju. Po dźěle nětko wšědnje z kolesom na Budyski spjaty jězor kupać jědu. Při tym wužiwam chłódkojte pućiki. A přenocuju na balkonje pod hołym njebjom.

Grit Henčlowa, nawodnica Budyskeje pěstowarnje „Jan Radyserb-Wjela“: Dźiwam na to, zo dosć piju. Do mjezwoča sej tež rady wodu pryskam. Na dźěle w pěstowarni skazam za kubłarki lód abo smoothieje, kotrež sej w přestawce popřewamy. Dźěći móža so cyły dźeń na napitkach posłužować. Poskićamy jim brěčku, wodu a čaj. Wonka smy rano, tam tež snědamy. Dźěći móža so w bazenku kupać a z hadźicu wodu pryskać. Dopołdnja pak dźemy nutř.

Anzeige