„Europa trjeba europsku uniwersitu“

Freitag, 22. Juli 2016 geschrieben von:

Frankfurt n. W. (RD/SN). Zhromadnje ze zastupnikami załožerskeho časa kaž tež z hosćimi z politiki, hospodarstwa a wědomosće Braniborskeje a wuchodneje Europy su wčera w Frankfurće nad Wódru 25. róčnicu znowazałoženja Europskeje uniwersity Viadrina woswjećili. Mjez hosćimi běštaj wulkopósłanc Pólskeje w Němskej dr. Jerzy Margański a jeho słowakski kolega w zastojnstwje Peter Lizák. Viadrinu, běchu hižo lěta 1506 w měsće nad Wódru załožili a 1811 do Wrócławja přepołožili. Znowazałoženje 1991 je zasłužba angažowanych wo­bydlerjow za čas politiskeho přewróta w něhdyšej NDR.

Wědomy wučer a horliwy křesćan był

Freitag, 22. Juli 2016 geschrieben von:

Minjenu wutoru rozšěri so po Worklecach zrudźaca powěsć, zo je po dołhej, sćerpnje znjesenej chorosći wučer a wjelelětny nawoda Worklečanskeje Serbskeje wyšeje šule „Michał Hórnik“ Siegfried Baumgärtel w starobje 76 lět zemrěł.

Wón narodźi so 7. nalětnika 1940 w Ralbicach, hdźež so mać sama wo njeho a lěto staršeho bratra staraše. Pod chuduškimi poměrami wonaj skromnje wotrosćeštaj. Sprawne a pilne žiwjenske nastajenje, kotrež jeho w dźěćatstwje formowaše, je sej čas zemskeho byća zachował. Zastupiwši 1946 do šule w Ralbicach dyrbješe hižo jako šulski młodźenc w prózdninach pola burow dźěłać. 1958 je nadarjeny hólčec wuspěšnje abituru złožił. Njemóžeše studować, dokelž njebě maćeri móžno ze swojej skromnej mzdu jako póstownica jeho a hižo studowaceho materielnje zastarać. Stipendij pak bu po statnych předpisach synomaj přistajeneje zapowědźeny. Dźěłaše tuž dwě lěće w płunokombinaće Čorna Pumpa, zo by poz­dźišo na Pedagogiskim instituće w Budyšinje studować móhł.

Rěčne lěhwo w Delnjej Łužicy

Freitag, 22. Juli 2016 geschrieben von:

Bórkowy (SN/MiR). Choćebuski wotrjad Rěčneho centruma WITAJ witaše wčera na swoje lětnje lěhwo pjeć młodostnych do Bórkowskeho wjesneho šulskeho domu. Přewjeduja je mjeztym wosmy króć za zajimcow w starobje 14 do 17 lět. Hač do njedźele dožiwjeja tam šulerjo z Choćebuskeho Delnjoserbskeho kaž tež Maxa Steenbeckoweho gymnazija zabawne dny. „Rady bychmy wjace młodostnych zahorili, wšako mamy zajimawe poskitki“, rozłožuje nawoda Choćebuskeho RCW Viktor Zakar, „mamy pak trěbnu ličbu wobdźělnikow, zo móžemy projekt přewjesć. Spěchowanske srědki za nje su zaplanowane.“ Mały pozitiwny trend je porno lońšemu přiwšěm spóznajomny. To dyrbješe lěhwo cyle wupadnyć. Za nje běchu so jeničce třo zajimcy přizjewili. Přiwšěm w RCW rozmysluja, dotalny koncept změnić.

Najradšo na studij do Lipska

Donnerstag, 21. Juli 2016 geschrieben von:

Před tydźenjemi hakle je Juliana Wawrikec z Jaseńcy na Budyskim Serbskim gymnaziju abituru złožiła. Móhła sej tuž poslednje šulske prózdniny porjadnje popřeć. Tola to hibićiwa młodostna nje­trjeba. „Namołwa Rěčneho centruma WITAJ­ je mje wabiła so wo prózdninske dźěło w jednej pěstowarni prócować, hdźež so z dźěćimi we Witaj-skupinje serbskorěčnje zaběraja“, 19lětna wopodstatnja. Spěšnje bu rozsudźene, zo póńdźe wona do dźěćaceho dnjoweho přebywanišća „Kraj palčikow“ w Rakecach. Mjeztym je tam dwě njedźeli dźěłała, so z dźěćimi zaběrała a sej z nimi hrajkała. Při tym běše kubłarce z dobrej pomocu. Wšako je Juliana cyły čas ze swojimi „palčikami“ serbsce rěčała. To wšak njebě scyła lochko, wšako dźěći rěč doma lědma nałožuja. Na jednym boku bě Jasčanka wuwučowaca, na tamnym je sama wjele nawuknyła. „Najwažnišo je, maš-li z dźěćimi činić, zo měr wobchowaš“, Juliana rozłožuje, „wšako chce kóžde dźěćo něšto druhe. A tak će chětro wužaduje, wšitkim přećam wotpowědować.“

Alternatiwu nańć

Donnerstag, 21. Juli 2016 geschrieben von:
Pućowanske wačoki su spakowane a steja hižo před bydlenskimi durjemi. 54 dźěći a młodostnych čaka njesćerpnje na wot­jězd do Wodowych Hendrichec. Zańdźene lěta měješe Serbske šulske towarstwo za swoje rěčne lěhwo zwjetša něhdźe 30 přizjewjenjow. Lětsa je jich tójšto wjac. Što je přičina tajkeho wulkeho zajima? Lěhwo ma mjez dźěćimi a młodostnymi dobre mjeno. Wužadanje to za tych, kotřiž so wo nje staraja, wšojedne, kelko jich je. Předsydstwo SŠT je tuž hižo wjackróć wo tym rozmyslowało, dalše, mjezynarodne lěhwo zarjadować. Wšitko za to rěči, wšako su zajimy starobnych skupin rozdźělne. Ideju zwoprawdźić pak njeje lochko. Towarstwu pobrachuja personalne a financne kapacity, dalše lěhwo přihotować a přewjesć. Škoda!­ Jeli ličba zajimcow dale rozrosće, měła so alternatiwa nańć. Hewak někotři potom snano na swojich wačokach sedźo wostanu. Milenka Rječcyna

Žiwjenje a tworjenje spisowaćela sej zbližili

Donnerstag, 21. Juli 2016 geschrieben von:

Šulerjo Serbskeje wyšeje šule „Dr. Marja Grólmusec“ Radwor po­dachu so posledni tydźeń minjeneho šulskeho lěta na puć, zo bychu sej wosobinu Jurja Brězana zbližili. Na wosebitym projektnym dnju zaběrachu so z jeho wosobinu, njewšědnosćemi a twórbami.

Hižo w hodźinach serbšćiny zeznajomichu so šulerjo ze žiwjenjom a skutkowanjom spisowaćela składnostnje jeho po­smjertnych narodnin. Dźěći 5. a 6. lětnika dojědźechu sej direktnje do Hornjeho Hajnka, hdźež jim sobudźěłaćerjo Rěčneho centruma WITAJ na zajimawe a kreatiwne wašnje žiwjenje spisowaćela a jeho wokolinu zbližichu. Hrajo, čitajo, paslo a pućujo zhonichu woni zajimawostki z jeho wšědneho dnja. Wosebje spodobaše so jim rallye wokoło Brězanoweho domu. Šulerjo 7. do 9. lětnika zetkachu so samsny dźeń w Budyšinje na žurli Serbskeho domu. Tu bě start a cil nimale štyrihodźinskeje měšćanskeje rallye.

Sprjewine město jako centrum Serbow zeznali

Młodźi filmowcy a stary Njepila

Donnerstag, 21. Juli 2016 geschrieben von:

Kak drje běchu ludźo před 250 lětami žiwi? Někotři šulerjo su so z tym njedawno zaběrali, a to na medijowym campje w Rownom. Tam na Njepilic statoku je wosom šulerjow film wjerćało. Rownjanscy Serbja jim powědachu, zo bě Hanzo Njepila bur a je wo swojim žiwjenju pilnje do knižkow pisał. Maya Stöberec z Běłeje Wody je sej za filmowanje runje tak rady Slepjansku drastu woblekła kaž jeje šulska towarška Milena Pudec. Wobě wuknjetej na Slepjanskej wyšej šuli. „Njepila je mudra hłójčka był. Wón je sej sam čitać a pisać nawučił“, měni Maya. „A my smy tu wjele słowow zeznali, kotrež běchu nam dotal cyle cuze“, praji Milena. Malyn a Wayan Wićazec a Julian Tomašk, kotřiž su z Budyskeje kónčiny, su ze wšěmi serbsce rěčeli. Wšako to tež doma tak činja. Dźesaćlětna Wayan powěda: „Znaju statok Njepile, dokelž sym tu hižo na dworowym swjedźenju była. Mje zajimuje, kak je wón wotrostł, što je wšitko dožiwił a kak je na to přišoł wšitko napisać.“

FSJ dale požadany

Mittwoch, 20. Juli 2016 geschrieben von:

Biskopicy/Budyšin (SN/MiR). Serbske šulske towarstwo poskića młodostnym wospjet składnosć, we wobłuku dobrowólneho socialneho lěta (FSJ) nazhonjenja w dźěle z dźěćimi zběrać. Dotal stej so dwě zajimči přizjewiłoj. Wot septembra chce we Wotrowskim dnjowym přebywanišću „Dźěćacy raj“ lětuša maturantka Budyskeho Serbskeho gymnazija Viktoria Zahrodnikec skutkować a w Malešanskim domje „K wódnemu mužej“ wotchadnica Budyskeje Serbskeje wyšeje šule Sigrid Ederec. „Wjacori młodostni, kotřiž su dotal w tymle wobłuku w našich zarjadnišćach skutkowali, su so po swojim zasadźenju rozsudźili, so z kubłarku abo wučerku resp. kubłarjom abo wučerjom stać“, praji předsydka SŠT Ludmila Budarjowa. „Tak zawěsćeja sej powołanski přichod. Wšako rosće runje ze zniženjom personalneho kluča při zastaranju dźěći potrjeba kubłarskeho dorosta. Smy tuž minjene šulske lěto wosebje na Serbskim gymnaziju zajimcow za FSJ wabili.“

Serbšćina je wulke wobohaćenje

Montag, 18. Juli 2016 geschrieben von:

Łaz (AK/SN). Handrij Zejler by so zwjeselił. Serbski ludowy spěw „Hanka, budź wjesoła“ zaklinča njedźelu prěni króć z přewodom pišćelow Charlott Hörenz we Łazowskej cyrkwi. Přičina toho bě wopyt 17 wobdźělnikow mjezynarodneho ferialneho kursa, kotryž organizuje Budyski Serbski institut. Wobhladali su sej woni nimo cyrkwje tež Dom Zejlerja a Smo­lerja, kotryž jim čłonojo Spěchowanskeho towarstwa pokazachu, kaž tohorunja pomnik a row Zejlerja we wsy. Čłonojo towarstwa witachu jich z chlěbom a selu. Andreas Miersch, Monika Aust a Rosemarie Kloß, wobě we Łazowskej narodnej drasće, zwjeselichu hosći ze serbskimi pěsnjemi. Łaz bě poslednja stacija wčerawšeje wuprawy kursistow. W Malešecach rozestajachu so woni dopołdnja z Handrija Zejlerjowej pěsnju „Lubka lilija“. Zajimawu stawiznu wokoło twórby zbliži jim wjelelětny sobudźěłaćer instituta dr. Franc Šěn. W Slepom pobychu w Serbskim kulturnym centrumje a w Rownom na Njepilic statoku.

Dale a wěsćišo wustupuje

Mittwoch, 13. Juli 2016 geschrieben von:

Hižo jako šulerka Serbskeho gymnazija Budyšin je so Hanka Šołćic za cuze rěče zajimowała. 22lětna Prawočanka poda so tuž po maturje do Mainza na Johannesa Gutenbergowu uniwersitu, zo by tónle swój zajim sćěhowała. W Germersheimje studuje wona dźensa přełožowanje za rušćinu, portugalšćinu a arabšćinu. Studijny směr rěka „Rěč, kultura a translacija“. Z čim chce so po studiju stać, to Hanka hišće njewě. Wě pak, zo ma mnohostronske móžnosće, swoje kmanosće nałožować. „Ručež wěm, z čim chcu so stać, to tež přeradźu.“

Anzeige