Ćišinskeho dźěćom zbližić

Montag, 05. Oktober 2020 geschrieben von:

Wot dźensnišeho hač do štwórtka wotmě­waja so w Pančicach-Kukowje projektne dny za serbske zakładne šule na te­mu „Jakub Bart-Ćišinski“. Milenka Rječcyna je so z Katharinu Jurkowej, regio­nalnej rěčnicu za teritorij župy „Michał Hórnik“, rozmołwjała.

Z kotreje přičiny sće wospjet projekt na no­hi stajili, kotryž wěnuje so Jakubej Bartej-­Ćišinskemu?

K. Jurkowa: Loni smy tajki wuhoto­wali za šulerjow serbskich wyšich šulow, ze a zwonka našeje župy. Pozitiwny wothłós je nas pohnuł mysličku dale plesć a so z projektom požadać za wubědźowanje „Čiń sobu!“. Běchmy mjez mytowanymi, štož nas jara zwjesela. Tak móžemy na přikład zaručić šulerjam trěbny transport do Pančic-Kukowa a zaso wróćo.

Na koho so projekt lětsa měri?

K. Jurkowa: Mysleny je wón za wu­knjacych 4. lětnika kubłanišćow, kotrež su na terenje našeje župy zasydlene. Dźensa bě tu 13 šulerjow z Chrósćic, jutře­ při­jědźe 36 z Worklec a srjedu 27 z Ralbic. Štwórtk přewjedźe 20 šulerjow z Pančic-Kukowa projekt.

Z čim so šulerjo zaběraja?

Zawostajenstwo zjawnosći spřistupnić

Donnerstag, 01. Oktober 2020 geschrieben von:

Zawostajenstwo Bogumiła Šwjele (1873–1948) steji w srjedźišću noweho projekta, kotryž su dźensa w Serbskim instituće zahajili. Cordula Ratajczakowa je so z koordinatorku projekta a archiwarku instituta dr. Annett Brězanec rozmołwjala.

Poprawom sće při tym, dźenik Bogumiła Šwjele wudać. Nětko zaběraće so z dalšim projektom w zwisku z nim. Wo čo dźe?

A. Brězanec: Loni sym próstwu na Němsku slědźersku zhromadnosć (DFG) stajiła, zo bychu tam digitalizaciju zawostajenstwa Šwjele spěchowali. Smy sej dobre šansy za projekt wuličili, hewak sej tajku wulku prócu njenačiniš. Projekt eksaktnje tomu wotpowěduje, štož chcedźa woni ze spěchowanskim programom docpěć – digitalizaciju a wopisowanje žórłow z archiwa. Mamy mjeztym dobre nazhonjenja, štož infrastrukturu techniskeje digitalizacije nastupa.

Što je wosebitosć zawostajenstwa Šwjele?

Skónčnje pitna woda ze syće

Montag, 28. September 2020 geschrieben von:

W gmejnje Pančicy-Kukow kładu syć za pitnu wodu. Měrćin Weclich je so wo tym a dalšim z wjesnjanostu Markusom Kreuzom (CDU) rozmołwjał.

W Swinjarni, Jaworje a Kanecach kładu tuchwilu syć za pitnu wodu. Dalše wjeski maja sćěhować.

M. Kreuz: Wosebje w mjeńšich wsach našeje gmejny njeje w zašłosći po­trjeba za tajku syć wobstała. Tam bydlacy čerpachu pitnu wodu ze swójskich studnjow, štož njebě tež problem. Dźensa pak woda w tych studnjach wšelakich přičin dla, za kotrež wobydlerjo ničo njemóža, hižo wotpowědnu kwalitu nima, a tójšto žórłow je tež trajaceje suchoty dla wusaknyło.

Što ma gmejna z tym činić?

M. Kreuz: Gmejna přisłuša Kamjenskemu zaměrowemu zwjazkej za pitnu wodu, kotryž zastaranje gmejnow z pitnej wodu zawěsća. Přizamknjenje na cen­tralnu syć je Sakska hač do lěta 2005 pjenježnje spěchowała.

Čehodla pak po wusadźenju dźensa zaso?

Wopisuje dramatiski čas

Donnerstag, 10. September 2020 geschrieben von:

Tele dny je w LND nowa kniha Jurja ­Kocha „Gruben-Rand-Notizen“ wušła. Cordula Ratajczakowa je so ze spisowaćelom rozmołwjała.

Knježe Kocho, zakład nowostki je Waš dźenik z 1990tych lět. Kak je wón nastał?

J. Koch: Poprawom njejsym wobstajny pisar dźenika. Z wulkim zajimom čitach dźeniki wulkeho humanista Victora Klemperera. Wobdźiwam, kak konsekwentnje je wón kóždy dźeń pisał a tak dramatiske wuwiće w času nacionalsocializma dokładnje dokumentował. Te­hdy sej prajach, zo by snano derje było, tajke zapiski sej dowolić w hinašim dramatiskim času, jako je so Rogow wot­bagrowanju wobarał. Rogow bě takrjec mój teren blisko Choćebuza, hdźež sym sej druhu domiznu namakał. Běch ni­male kóždy druhi dźeń w Rogowje – nic jenož jako wobkedźbowar, ale tež jako wobdźělnik spjećowanja. Z toho nasta wobšěrny dźenik, wopřijacy tohorunja priwatne swójbne kaž tež politiske na­ležnosće. Njemějach ženje wotpohlad to wozjewić. Myslach sej, zo sej jón swójbni jónu wobhladaja. Někomu sym powědał, zo tajke něšto mam, a potom je so lektor LND na mnje wobroćił.

Waš angažement ma předstawiznu.

Dajmy so klětu překwapić

Dienstag, 08. September 2020 geschrieben von:

Prěnja wustajeńca lěta w Budyskim Serbskim muzeju je nimo. Cordula Ra­taj­czakowa je so z kuratorku-sobudźěłaćerku Móniku Ošikowej rozmołwjała.

Kak spokojom sće hladajo na koronu?

M. Ošikowa: Smy jara spokojom, jutrowna wustajeńca měješe dobry wothłós. Ličba wopytowarstwa je zaso sta­bilna a samo stupaca. Smy so zahe roz­sudźili wustajeńcu podlěšić, tak zo njeje natwar podarmotny był. Po zawrjenju muzeja bě wona hakle wot spočatka meje přistupna. Škoda, zo dyrbjachu wšitke zarjadowanja wokoło jutrow wupadnyć. Wšo to wučinja poprawom najwjetši dźěl našeho wopytowarstwa, wosebje tež z wukraja. Přiwšěm móžu wuzběhnyć, zo su někotre kubłanišća přehladku we wobłuku šulskeje wučby wopytali. Tež wjace publikuma hač minjene lěta bě tu z regiona a cyłeje Němskeje.

Što je Was jako kuratorku wabiło?

Specifiski wid sej tworić

Donnerstag, 03. September 2020 geschrieben von:

Zo bychu dotalnu koronapandemiju w Budyskim wokrjesu wuhódnoćili, přewjeduje krajnoradny zarjad naprašowanje mjez jónu schorjenymi a tymi, kotrymž bě karantena postajena. Z hamtskej lěkarku dr. Janu Gärtner je so­ Axel Arlt wo tym rozmołwjał.

Knjeni dr. Gärtner, što je Was pohnuło tajke naprašowanje nastorčić?

J. Gärtner: Wuchadźišćo tči w tydźenjach napinaceho dźěła pandemije dla. Dóstachmy njesměrnje wjele informacijow wo schorjenju z kontaktow k wo­sobam, kotrež běchu w karantenje. Njewěda wo koronawirusu je w běhu časa tróšku woteběrała. Mnohe informacije buchu wědomostnje wuhódnoćene, tójšto pak hišće wuswětlene njeje. Tu chcemy něšto přinošować. Zdobom chcemy zhonić, hač móžachu potrjecheni woby­dlerjo naše dźěłowe wašnje sćěhować.

Woznamjenja to wěstu samoanalyzu?

Wažne je prašenje, štó sy

Dienstag, 01. September 2020 geschrieben von:

Hač maja łužiske krajiny po wudobywanju wuhla potencial na titul swětoweho namrěwstwa, to přepruwuja tuchwilu Serbski institut (SI), Braniborska techniska uniwersita Choćebuz (BTU) a Institute for Heritage Management (IHM). Nimo dr. Lutza Laschewskeho a dr. Fabiana Jacobsa z SI tež doktorandka Jenny Hagemannojc na projekće sobu­ skutkuje. Cordula Ratajczakowa je so z bywšej šulerku Delnjoserbskeho gymnazija Choćebuz rozmołwjała.

Što je specifiska perspektiwa SI?

J. Hagemannojc: Sprěnja widźimy šansu, z próstwu wo swětowe herbstwo diskurs wo wudobywanju brunicy do pozitiwneho změnić. Zdobom chcemy po­kazać, kajke su serbske tradicije we wu­žiwanju krajiny. Što su serbske aspekty poćaha čłowjeka ke krajinje, kotre serbske pomjenowanja wsow, městnosćow, statokow atd. su, kotre powěsće su zaměstnjene a kotra drasta je typiska. Wjeselimy so na zhromadne dźěło SI z BTU.

Kak nawjazuje projekt na Wašu disertaciju?

Cyła politika je rěčna politika

Montag, 31. August 2020 geschrieben von:

Rěčna politika je mjeztym tež tema w serbskich institucijach. Cordula Ratajczakowa je so z předsydu Domowiny Dawidom Statnikom wo rěčnej politice třěšneho zwjazka Serbow rozmołwjała.

Maće eksplicitnu rěčnu politiku za serbske institucije za trěbnu?

D. Statnik: Mam konsekwentne serbowanje wšědnje na dźěle a w cyłym žiwjenju serbskich institucijow za wažne. K tomu słuša, zo so my jako maćeršćinarjo lěto­ a bóle wukmanjamy a zo je kóždy, kotre­hož dźěłowe městno so ze „serb­skimi pjenjezami“ financuje, znajmjeńša zaměr­nje serbsce wuknjacy. Při tym mamy jemu poboku być. Hač dyrbiš to hišće pod hesłom „rěčna politika“ eksaktnje kodifi­kować, měła kóžda institucija za sebje rozsudźić. Zasadnje sym tomu tež w třěšnym zwjazku wotewrjeny, by-li sej to ludźo žadali. Smy po sebjezrozumjenju narodna organizacija, a najbytostniše znamjo serbskeho naroda je jeho rěč. Wosebje rěče dla běchmy w stawiznach pře­sćěhani, a spěchowanje rěče steji w srjedźišću aktualneje statneje politiki Serbow nastupajo. Móhli potajkim rjec: Cyła politika Domowiny je zdobom rěčna politika. 

„Nětko nas chutnje bjeru“

Donnerstag, 27. August 2020 geschrieben von:

Mjeztym třeći festiwal šesćiměstow „Přińć a woteńć“ je so minjenu sobotu zakónčił. Cordula Ratajczakowa je so z iniciatorom a 1. předsydu festiwala Hansom Narvu rozmołwjała.

Kak wupada Waš facit festiwala?

H. Narva: Principielnje móžeš rjec, zo ludźo festiwal jara derje přiwzachu. Mam začuće, zo nas nětko w mjeztym třećej festiwalnej sezonje chutnje bjeru, zo njejsmy hižo žana jednodnjowska muška, ale zo ludźo spóznaja, zo serioznje a do přichoda so orientujo w Hornjej Łužicy dźěłamy. Tež kooperacije su so zesylnili, smy je tež rozšěrili. Mějachmy najebać koronakrizu wjace króć wupředate koncerty. Pandemije dla su městna wobmjezowane byli, njebě žadyn koncert z wjace hač 80 přihladowarjemi. To je wězo k wěstemu pomjeńšenju poskitka wjedło.

Kak hladaće na kwalitu lětušeho festiwala?

W ćežkim času sej pomhać

Montag, 24. August 2020 geschrieben von:

Nowa Radworska wjesnjanostka Ma­delei­ne Rentsch (Wolerske zjednoćenstwo Minakałscy „Přećeljo domizny“) je nětko­ hižo sto dnjow w zastojnstwje. Měrćin Weclich je so z 43lětnej komunalnej politikarku rozmołwjał.

Kak bě so Wam po wólbach 9. februara hač do dźensnišeho zešło?

M. Rentsch: Sto dnjow běchu jara spěšnje nimo. Móžu na čas zhladować, kotryž bě pozitiwny a negatiwny. Wězo mam koronu mjenować – za wšitkich ćežki čas. Dyrbjachmy so ze sobudźěłaćerjemi w najkrótšim času namakać a spěšne rozsudy tworić. Myslu sej, zo smy to derje zmištrowali. Z čimž ličiła njejsym, bě problem z hortowymi městnami. Tež to zmištrowachmy a móžemy z nowym šulskim lětom 14 falowacych městnow poskićić.

Wšón spočatk je ćežki, tež za Was?

M. Rentsch: Spočatne wužadanja, z kotrymiž ličiła njejsym, móžachmy rozrisać: wizije, kotrež takle maš, a wosebje wólbne slubjenja. To wšak wšo swój čas traje, ale prěni krok smy činili. To rěka­, zo wutworichmy na přikład wot mje planowanu dźěłowu skupinu „šula a hort“. Prěni termin zeńdźenja bě 1. ju­lija a přichodny je spočatk septembra.

Sće so na gmejnje derje zadźěłała?

Anzeige