Žadyn plan B za Łužicu po brunicy? – Studenća hižo za wotmołwu ...

štwórtk, 14. januara 2016
artikl hódnoćić
(0 )
Tež lochce nachileny taler specielnje za běrny, lany wolij a twaroh, kotryž je Julia Nissen naćisnyła, je wuslědk studentskeho projekta.  Foto: Julia Nissen Tež lochce nachileny taler specielnje za běrny, lany wolij a twaroh, kotryž je Julia Nissen naćisnyła, je wuslědk studentskeho projekta. Foto: Julia Nissen

Zańdźe-li brunica, zańdźe tež Łužica – w diskusijach wo aktualnych strukturnych planach zwjazkoweho hospodar­skeho ministra Sigmara Gabriela za energijowe wiki słyšiš časćišo staroznate hesło Kassandry,­ a to wot demonstrowaceho hórnika, Choćebuskeje dźěłarniskeje wjed­nicy hač k łužiskimaj ministerskimaj prezidentomaj Braniborskeje a Sakskeje. „Plan B nimamy“, praji hižo w lěću 2014 zastupjerka Choćebuskeho towarstwa Pro Łužiska brunica w telewizijnej diskusiji.

Skupina studentow wysokeje šule Ber­lin-Weißensee je we wobłuku wukubłanja na designera započała, za plan B so rozhladować. We wysokošulskim Greenlabje – laborje za trajnostne strategije designa – su zhromadnje z łužiskimi firmami, institucijemi a rjemjeslniskimi zawodami mjez Błótami a Hornjołužiskimi horami ideje za produkty za čas po brunicy wuwili. Swoje wuslědki wozjewichu­ w projektowym zwjazku „GreenDesign 3.0 – post­carbon. Design für eine zukunftsfähige Lausitz“. W brošurce radźi so zajimawy spagat: Na jednej stronje wuwabja předstajene 17 studentskich projektow přeco zaso pozitiwne začuća a lóšt, sej produkty kupić. Na tamnej­ stronje zešiwk z perspektiwy zwonkastejacych strukturne problemy Łužicy bjezkompromisnje mjenuje. Njeje tuž jenož pisany marketingowy srědk, ale zdobom pospyt, perspektiwy přesunyć a so znowa za łužiskimi poměrami prašeć.

A tak wopisuje na prěnich stronach mjez druhim regionalny wuwiwar Martin Kuder tuchwilne połoženje. Wón rysuje negatiwne nastajenje młodostnych Łužicy napřećo: „Sylny tobak bě tež, hdyž smy młodostnych nastupajo Łužicu narěčeli. ‚Wšitko hłupe, dokoławokoło jenož dźěry w krajinje, ničo so njestawa, jenož preč wottud‘, to bě jich wobraz. Krajinu, kotraž je na swoje wašnje powabliwa, bohatu serbsku kulturu woni njewidźa – tež lokalne firmy nic. Prašeš-li so šulerjow, ći 90 procentow praji, zo chcedźa preč. Na prašenje ‚čehodla?‘ měni 60 procentow, zo njeje tu dźěła. Hdyž so jich prašeš, kotre firmy znaja, mjenuja snano dwaj, tři zawody we wsy. Na gymnazijach njeznaje nimale nichtó lokalne přede­wzaća, kotrychž wudźěłki su mjezynarodnje prašane. Wo tajkich pozitiwnych aspektach Łužicy so njerěči.“ Podobne wobkedźbowanja mějachu tež mjezynarodni studenća. Při tym skićeše so dorostowym designeram při dokładnišim pohladnjenju wobdźiwajomna lokalna tradicija produktow. Wone su zdźěla hłuboko we łužiskich kulturnych stawiznach zakorjenjene a trjebaja jenož wěsty njezaměnliwy raz. Što chce designer wjace?

Ke korjenjam so nawróćejo naćisnychu studowacy někotre prototypy za rjane wudźěłki: piknikowe přikrywy, sandale a stólčki z přirodnych włoknin, transparentne kachle za sušenje, chlěbowe horncy z hliny a łyka (Bast).

Serbski kulturny wliw je přeco zaso wobstatk projektow – najjasnišo widźimy to pola konsekwentnje dwurěčnych na­ćiskow za etikety Drjowkowskeje Kircherec piwarnje. Etikety so w swojim wuhotowanju na aktualne marki wulkoměšćanskeho napojoweho sektora poćahuja a přihotuja firmu wušiknje na dotal njewotkryte wiki. Serbšćinu njetrjebamy při tym jenož jako eksotiski marketingowy srědk wobhladować. Wona móže tež sebjewědome znamjo identity wšudźe tam być, hdźež Kircherec piwo poskićeja. Čehodla nic tohorunja­ w Choćebuzu, Ber­linje a Lipsku?

Indirektna wotmołwa brošurki na prašenje za planom B je: Plan B dawno mamy a smy po nim žiwi. Plan B je Łužica. Brošurka nochce a njemóže ze swojimi małymi studentskimi projektowymi naćiskami strukturne wužadanja regiona rozrisać. Pokazuje pak na šarmantne a posylnjowace wašnje, zo ma tale krajina wjace resursow a potencialow, hač jenož brunicowe jamy a milinarnje wobhospodarjeć. Robert Lorenc

wozjewjene w: Kultura
Prošu přizjewće so, chceće-li komentar podać

nawěšk

SERBSKE NOWINY podpěruja:

Novi Sad – kulturna stolica Europy

nowostki LND