Połsta lět kormja w Róžeńće broilery – połsta lět wuwića w ...

pjatk, 24. apryla 2015
artikl hódnoćić
(0 )
Dosć městna mějachu broilery hišće we wosomdźesatych lětach. Na wobrazu widźeć je tež tehdy wužiwana picowanska technika. Foto: Maćij Bulank Dosć městna mějachu broilery hišće we wosomdźesatych lětach. Na wobrazu widźeć je tež tehdy wužiwana picowanska technika. Foto: Maćij Bulank

Spočatk 1960tych lět bě w NDR k zastaranju ludnosće nastało žadanje za spěšnje a na jednore wašnje produkowanym mjasom. Jednu z móžnosćow skićeše kormjenje pjerizny. Pěskečanske pro­dru­stwo bě so hižo wusměriło na plaho­wanje kokošow. Tak běchu zakłady date, so zwažić na kormjenje broilerow.

1964 rozsudźi so předsydstwo prodrustwa, na ležownosći w Róžeńće, hdźež dotal kokoše plahowachu, kurjency wužiwać za kormjenje broilerow. Bórze wšak bě jasne, zo kapacita njedosaha a zo je potrjeba wo wjele wjetša, hač to městne móžnosće dowolichu. Tak natwarichu za kormjenje honačikow wulku halu a hižo lěto pozdźišo dalšu.

W Róžeńće kormjachu nětko broilery, zběrachu při tym nazhonjenja a běchu wuspěšni.

Pěskečanskemu prodrustwu bu na zakładźe dobreje a stabilneje produkcije nadawk daty, so dale na kormjenje broilerow wusměrić. Hač do lěta 1984 natwarichu sej w swójskej režiji sydom modernych kormjenskich halow w rozměru dwanaće króć 88 metrow. Lětnje móžachu tak w Róžeńće hač do 600 000 broilerow kormić. 25 króć tam hale z něhdźe 20 000 ćipkami pjelnjachu, kotrež je po sydom tydźenjach kormjenja z přerěznej wahu něhdźe 1,8 kilogramow do směra rězarnje wopušćichu. W Drježdźanskim wobwodźe mějachu tehdy tři rězarnje za pjeriznu­, a to w Coswigu, Schlaurothu pola Zhorjelca a Rosenthalu w Sakskej Šwicy. Ćipki za kormjenje pochadźachu z Konjerjec (Kunnerwitz) pola Zhorjelca. Kormjenski wotběh, transport a rězanje broilerow je wobwodny zawod pjeriznoweho hospodarstwa w Riesy za wšitkich kor­mjerjow wobwoda centralnje rjadował.

W Róžeńće staraše so cyłkownje 22 přistajenych wo swoje honačiki, wosomnaćo w produkciji a štyrjo w tepjerni. Pěske­čanske prodrustwo bě najwjetši producent broilerow Drježdźanskeho wobwoda. Na kóncu NDR produkowachu jich tam lětnje 920 tonow.

We wosomdźesatych lětach kopjachu so problemy w produkciji. Pobracho­wacych surowiznow, wosebje hubjenych žitnych žnjow dla, žadachu sej statne orga­ny, přetrjebu picy pomjeńšić a wunošk kormjenja polěpšić. Hromadźe ze Še­šowskim młynom, kotryž měšanu picu za broilery zhotowješe, pytachu za móžno­sćemi, hubjenu pšeńcu ze składow na awtodróze blisko Budyšina na dobro broilerow zasadźić.

Přez cyłe lěta, wosebje po reformje agrarnych płaćiznow 1984, zawěsći kormjenje broilerow Pěskečanskemu prodrustwu dobre dochody a wulki dobytk, z kotrymž tež Nukničanske prodrustwo a Chróšćansku Sorabiju podpěrachu. Čłonam Pěskečanskeho prodrustwa wobradźichu broilery spomóžne časy, zasłužba bě dobra a přistajenym kormjernje płaćachu časćišo premije. Dźěło tam bě jara požadane, wuwabi pak mjez ko­legami w prodrustwje a kooperaciji tež zawisć a škaranja.

Dokelž běchu politikarjo kraja spóznali, zo kormjenje broilerow derje k zasta­ranju ludnosće přinošuje, sej woni wobstajnje žadachu produkciju zwyšić. Njezadźiwa tuž, zo dóstachu w Róžeńće zwjetša spočatk druheho połlěta nadawk, přidatnje 20 do 30 tonow broilerow kormić, bjez přidatneje picy a lědma wjac ćipkami. Róžeńčenjo běchu stajnje sobu prědku w socialistiskim wubědźowanju a tak tež njezadźiwa, zo wuznamjenichu Róžeńčanskich kormjerjow 1988 z rjadom „kolektiw socialistiskeho dźěła“. Lěto pozdźišo hižo wšitko na kónc socialistiskeho systema pokazowaše. Pica­ za broilery bě dźeń a špatniša.

Lěta 1990 zaćahny w Róžeńće wične hospodarstwo, z nim pak tež krótko­dźěło a časy bjez produkcije. Struktury w pjeriznowym hospodarstwje Drježdźanskeho wobwoda běchu rozbite a so jenož pomału na wične hospodarstwo wuwiwachu. 1991 rozsudźichu kormjenje honačikow dale wjesć. Zo změje to pod wičnohospodarskimi wuměnjenjemi šansu, běchu sej zamołwići a zapadni poradźowarjo při přestrukturowanju ratarstw­a wěsći. Jedyn z hórkich rozsudow bě, Róžeńčansku kormjernju jenož hišće z pjeć ludźimi wobhospodarjeć. W dwěmaj halomaj zatwarichu na probu nowu zapadnu techniku za picowanje a zastaranje z wodu. Počasu činjachu to we wšěch halach.

System kormjenja so dospołnje změni. Wične hospodarstwo sej žadaše, sydom halow runočasnje pjelnić a hona­čiki nimale runočasnje k rězu dać. To dźěše jeno z kmanym partnerom, štož bě zawod ALFRA w Mockrehna pola Tor­gauwa. Tón dodawaše ćipki a rězaše wukormjene broilery, nětko kormne honačiki mjenowane. Tež kapacita produkcije so rozšěri, stopnjujo so lětnje hač na 1 600 tonow. Dźensa kormja honačiki jenož hišće w pjeć halach. Po krótkej přestawce spočatk lěta chce agrarne wikowanske drustwo ze Salzfurtkapelle kormjernju po informacijach z Mockrehny bórze dale wjesć. Za to pytaja noweho nawodu.
Jan Kral

wozjewjene w: Předźenak
Prošu přizjewće so, chceće-li komentar podać

nawěšk

SERBSKE NOWINY podpěruja:

Novi Sad – kulturna stolica Europy

nowostki LND