To a tamne (05.12.18)

srjeda, 05. decembera 2018 spisane wot:

Sam do někajkeho busa zalězł a z nim sobu jěł je wosomlětny hólčec w badensko-württembergskim Rastattu, jako jeho mać hišće jězdźenku kupowaše. Jako so wona wobroći, bě dźěćo preč. Alarmo­wani policisća na to wšitke móžne busowe zastanišće kontrolowachu. Skónčnje namakachu­ pjeracha w Baden-Badenje. Wróćo jěć wšak móžeše pachoł z policajskim awtom.

Wo titul „Mister Germany“ wubědźuja so přichodnu sobotu w Mecklenburgsko-Předpomorskej. Na mjeztym 25. finalu wo najrjeńšeho muža Němskeje nastupi­ 16 młodych kandidatow. Požadarjo su so w swojim zwjazkowym kraju na wubědźowanjach jako „mister“ pře­sadźili. Za jubilejne zarja­dowanje bě so 1 112 zajimcow přizjewiło. Finalisća dyrbja so w Linstowje južnje Rostocka jónu we wobleku a jónu z nahim hornim ćěłom publikumej a pruwowanskej komisiji předstajić.

Wuměnjenja šoferow polěpšić

wutora, 04. decembera 2018 spisane wot:

Brüssel (dpa/SN). Wobchadni ministrojo Europskeje unije su so na naprawy dojednali, dźěłowe wuměnjenja wodźerjow nakładnych awtow zasadnje polěpšić. Za samsne dźěło na samsnym městnje měli samsnu mzdu płaćić, zdźěli awstriski wobchadny minister Norbert Hofer dźensa rano w Brüsselu. Nimo toho chcedźa šoferam přichodnje zakazać, w šoferowej kabinje přenocować. Takle chcedźa šefow wozydłowniskich předewzaćow nuzować, za nich nóclěh w hotelu skazać.

Dawki najprjedy raz njezwyša

Paris (dpa/SN). Přiwótřaceho so konflikta z protestnym hibanjom „žołtych lacow“ dla chcył francoski ministerski prezident Édouard Philippe wjele diskutowane zwyšenje dawkow na bencin a diesel wusadźić. To rozprawja francoska powěsćernja AFP, powołaca so na knježer­stwowe kruhi. Oficialne wobkrućenje dotal njepředleži. Dawki chcychu we wob­łuku ekologiskeje dawkoweje reformy klětu zwyšić. Protesty „žołtych lacow“,­ kotrež běchu k namócnosćam w Parisu wjedli, mějachu tu swój zakład.

Etat Italskeje wotpokazany

Nimale wšědnje dochadźa w Gazaskim pasmje k protestnym akcijam přećiwo Israelej. Při tym młodźi Palestinjenjo mjezu k Israelej­ nadběhuja, kaž tule při morju w sewjernym dźělu Gazaskeho pasma. Palestinjenjo mjetaja kamjenje, israelscy wojacy reaguja ze sylzopłunom a wótrotřělcami. Ći su wčera štyrjoch protestowacych zatřělili. Foto: dpa/Stringer

Zhromadne dźěło bilancowali

wutora, 04. decembera 2018 spisane wot:

Drježdźany (SN). W Sakskim krajnym sejmje w Drježdźanach stej so wčera Radźe za serbske naležnosće Sakskeje a Braniborskeje zhromadnje schadźowałoj. Prezident krajneho sejma Matthias Rößler je cyłkownje dźesać čłonow wobeju radow witał, wuzběhujo kulturnu bohatosć serbskeho ludu a prócu wo zachowanje serbskeje rěče, kotraž je we woběmaj krajomaj škitana.

Předsydaj serbskeju radow Torsten Mak a Marja Michałkowa chwaleštaj prawidłownu wuměnu hladajo na zakonske ramikowe wuměnjenja k dalewuwiću serbskeje rěče a kultury. W srjedźišću wuradźowanjow steještej trěbnosć a wukubłanje serbskorěčnych wučerjow a kubłarjow. Wšitcy běchu sej přezjedni, zo njedosaha za wučerskim dorostom jeničce na gymnazijomaj w Budyšinje a Choćebuzu pytać, ale zo měli tež fachowe gymnazije a dobrych wyšich šulerjow zapřijeć. To hodźało so ze spěchowanskimi stipendijemi podpěrać.

NATO da Ruskej „poslednju šansu“

wutora, 04. decembera 2018 spisane wot:

Brüssel (dpa/SN). Ruska ma „poslednju šansu“ dóstać, ranjenje wotbrónjenskeho zrěčenja INF – štož NATO jej wumjetuje – tola hišće skorigować a so nowych atomarnych raketow srjedźneje distancy wzdać. Wonkowni ministrojo aliancy chcychu so na swojim dźensnišim zetkanju w Brüsselu na zhromadnu poziciju dojednać, zo Ruska ze swojimi nowymi raketami zrěčenje rani, kotrež tajke rakety poprawom zakazuje. Konsekwency pak chcedźa hakle wobzamknyć, dyrbjała-li Ruska namołwu ignorować a rakety spěšnje njezniči. Tak zdźěli to powěsćernja dpa do zetkanja po informacijach wobdźělnikow.

Njedyrbjała-li Moskwa ke kompromisam zwólniwa być, móhli USA zrěčenje z lěta 1987 wupowědźić a zaso nowe rakety wuwiwać, powołujo so na politisku podpěru čłonskich statow NATO. Te wšak běchu USA dotal pohonjeli zrěčenje dodźeržeć, zo njeby k nowemu atomarnemu napřemobrónjenju dóšło.

Ruska tukanja wotpokazuje, skedźbnjejo na to, zo USA same zrěčenje ranja.

Brunicowym kónčinam pomhać

wutora, 04. decembera 2018 spisane wot:

Krajny zjězd CDU wotměty – třo kandidaća za předsydu CDU so předstajili

Lipsk (dpa/SN). Sakska CDU měri so z ćežišćemi kubłanje, spěšny internet a wu­twar šulow na wólbne lěto 2019. Za tute centralne nadawki w swobodnym staće chce krajne knježerstwo wjace hač tři miliardy­ eurow nałožić. To je krajny šef CDU a sakski ministerski prezident Michael Kretschmer na krajnym zjězdźe strony minjenu sobotu w Lipsku připowědźił. Nimo toho chcedźa hospodarsku móc kraja zesylnić. „Njeměli so prašeć, kak chcemy žiwi być, ale wot čeho chcemy žiwi być“, wón wuzběhny.

Kretschmer zakitowaše naprawu krajneho knježerstwa, po 28 lětach wučerjam w Sakskej zaso status zastojnika spožčić. „Tych, kotrychž wukubłujemy, dyrbimy tež pohnuć, zo w našim kraju wostanu.“ Čołowe znamki (Kopfnoten) chce sakska CDU dale wobchować. Nimo toho chce spěšny internet we wjesnych kónčinach kaž tohorunja program za wu­twar šulow a pěstowarnjow zwoprawdźić. „Powěsće, zo so sta ludźi podarmo wo městno w pěstowarnjach prócuja, je dospołnje njeakceptabelne połoženje“, Kretschmer potwjerdźi.

Dale sćerpnosć měć

wutora, 04. decembera 2018 spisane wot:
Wosom lět dołho je trało, a 520 milionow eurow cyłkownje běchu za to nałožili. Nětko móža sobujěducy moderny a spěšny zwisk RB64 mjez Zhorjelcom a Wojerecami zaso wužiwać. Cyłkownje 55 kilometrow dołhu dwukolijowu čaru su wčera oficialnje přepodali; a kaž ministerski prezident Michael Kretschmer zwurazni, ma wona jako měznik nadregionalny wu­znam. Tajki pak ma tež zwisk mjez Zhorjelcom a Drježdźanami! W sakskej stolicy dźě su mnohe industrijne předewzaća zaměstnjene. Bjezdwěla maja ze Siemensom a Bombardierom tajkej tež w Zhorjelcu. Přiwšěm njeje zwisk přeco hišće elektrifikowany. Hladajo na twarski čas a wobjim inwesticijow, kotrež su trěbne (hlej nowu čaru RB64), drje budźemy na to hišće dołho čakać dyrbjeć. Potrjecheni měli tuž dale sćerpnosć měć a so nadźijeć, zo ju tež industrijne předewzaća maja. Za Łužicu jako hospodarski region je to prosće prajene blamaža. Bianka Šeferowa

To a tamne (04.12.18)

wutora, 04. decembera 2018 spisane wot:

Planowana změna zakonja je nawal na danske stawnistwa zawinowała. Gmejny maja telko naprašowanjow, zo dyrbja tójšto porow z wukraja wotpokazać. Danska je mjez wukrajnikami wosebje woblubowana, dokelž tam njepruwuja, hač njeje mandźelstwo snano jenož alibi, zo móhli so wukrajnicy do EU dóstać. To chcedźa nětko změnić. Wot klětušeho ma centralny zarjad – a nic kaž dotal gmejny – papjery požadarjow pruwować. Nimo toho zwyša popłatk za stawnisku ceremoniju.

Za wjace hač 300 pyšenych hodownych štomow na statoku su swójbje w delnjosakskim Rintelnje rekordne wopismo přepodali. Swójba Jeromin dyrbi hižo w septembru započeć štomy pyšić, zo by k hodam hotowa była. Lětsa steji w domje na bywšim burskim statoku 316 jědlow. Za nje trjebaja wjace hač 300 swěčkowych rje­ćazow a 42 000 kulow.

Starosća so zawrjenja šulow dla

póndźela, 03. decembera 2018 spisane wot:

SSF a SSW žadatej sej alternatiwne namjety

Flensburg (SN/JaW). Štyrjom šulam mjeńšiny Danow w Němskej hrozy za­wrjenje. Wo tym informuja Berlinski mjeńšinowy sekretariat, Južnoschleswigske wolerske zjednoćenstwo (SSW) a kulturny třěšny zwjazk danskeje mjeńšiny w Južnoschleswigskej Sydslesvigsk Forening (SSF). Jako přičinu situacije mjenuje nošer šulow, Danske šulske towarstwo Dansk Skoleforening for Sydslesvig, kóšty. Konkretnišo so k tomu njewupraja.

Předewšěm mjez staršimi wuwabjeja plany Danskeho šulskeho towarstwa, wone štyri kubłanišća zawrěć, sylnu kritiku. Wšako njejsu kubłanišća za dansku mjeńšinu jeno z pedagogiskeho wida wažne, ale su zdobom kulturnje a socialnje jara hódne. „Nimo toho maja za zachowanje a rozrost mjeńšiny centralny a eksistencielny wuznam“, pisa mjeńšinowy sekretariat w nowinskej zdźělence.

Chcedźa nowy pomnik stajić

póndźela, 03. decembera 2018 spisane wot:

Lipsk (B/SN). Město Lipsk je mjezynarodne wubědźowanje za nowy měšćanski pomnik Luthera-Melanchthona wupisało. Stary běchu za čas Druheje swětoweje wójny za produkciju brónjow zeškrěli. Namjety za nowy pomnik hodźa so hač do 9. januara 2019 zapodać.

Z „Hodowneho domu“ čitała

Lipsk (B/SN). Renoměrowana awtorka Zsuzsa Bánk je 29. nowembra w Lipsku ze swojeje runje wušłeje knihi „Hodowny dom“ čitała. W njej dźe wo to, zo dwě přećelce w kofejowni dźěłatej a so jako maćeri wo swoje dźěći staratej. Jedyn són pak njespušćitej: rozpadany kónctydźenski domčk w Odenskim lěsu saněrować a w nim hody swjećić. Je to křesćanska stawiznička wo přećelstwje a wo zmužitosći, žiwjenje do rukow wzać.

Namołwja k zamołwitosći

nawěšk

nowostki LND