Mjezybilanca spokojaca

wutora, 13. nowembera 2018 spisane wot:

Projekt Serbskeho instituta je wažny přinošk, wuwić wirtuelne archiwy sakskich­ duchownych wědomosćow.

Budyšin (JK/SN). We wobłuku spěchowanskeje iniciatiwy Sakskeho statneho ministerstwa za wědomosć a wuměłstwo (SMWK) koordinuje Sakska akademija wě­domosćow w Lipsku wot apryla 2017 hač do klětušeho oktobra sakske in­sti­tuty zwjazowacy projekt pod hesłom „Wirtuelne archiwy za duchownowědomostne slědźenje“. Projekt zapřijima sydom institutow, kotrež swobodny stat pod­pěruje. Tež Budyski Serbski institut (SI) wobdźěli so na načasnym přepytowanju móžnosćow, archiwalije kaž tež histo­riske kulturne a wědomostne do­kumenty zachować a z pomocu modernych medijow předstajić. Wot lońšeho julija maja tuž w instituće projekt pod hesłom „Centralne žórła k přeslědźenju stawi­znow Serbow w času Weimarskeje re­pu­bliki a nacionalsocializma – wirtuelnje zjimane“. Dr. Clemens Heitmann přeslědźuje w nadawku SI archiwy w Sakskej a w dalšich zwjazkowych krajach.

Wo zwiskach Serbow a Čechow

wutora, 13. nowembera 2018 spisane wot:

Praha (LW/SN). Słowjanske a čěske staty, stawizny Čěskosłowakskeje republiki a serbske naležnosće tworjachu srjedźišćo kolokwija, kotryž wotmě so minjeny kónc tydźenja w Praze. Organi­zowało bě wědomostne zarjadowanje w Serbskim seminarje na Małej stronje čěske Towarstwo přećelow Serbow (Společnost přátel Lužice, SPL) zhromadnje z Asociaciju čěskich wučerjow. Wěnowali su kolokwij 100. róčnicy zakónčenja Prěnjeje swětoweje wójny a załoženja Čěskosłowakskeje. Přitomni běchu zwjetša čěscy wučerjo stawiznow a akademikarjo.

Budyšin (SN/bn). „Zymska jězba“ je titul wosebiteje wustajeńcy twórbow Ulriki Mětškoweje, kotruž su zawčerawšim w kabineće Muzeja Budyšin wotewrili. Přehladka pokazuje cyłkownje 24 mólbow, kotrež bě wuměłča na zakładźe sławneho spěwneho cyklusa Franza Schuberta z tekstami basnika romantiki Wilhelma Müllera stworiła. Wobrazy, wšitke w měšanej technice acryla a krydy na papjercu zhotowjene, wobjednawaja temu „na našočasne wašnje, byrnjež sej zažnoromantiski raz předłohi wobchowali“, rozłoži direktor muzeja dr. Jürgen Vollbrecht a dźakowaše so Mětškowej, zo „je nam wobrazy dariła. Jako nam je poskići, smy je rady přiwzali. Wjeselimy so jara, zo móžemy je wotnětka pola nas muzealnje wobchować.“

Město lawdacije poda na to Budyski financ­ny měšćanosta dr. Robert Böhmer někotre mysle wo dobje romantiki a recitowaše baseń Josepha von Eichendorffa „Napominanje“.

Znowa rekord w Choćebuzu

póndźela, 12. nowembera 2018 spisane wot:
Lětuši 28. Choćebuski filmowy festiwal je z rekordom skónčił. Něhdźe 22 000 zajimcow je sej dohromady wjace hač 200 filmow wobhladało a zarjadowanja kołowokoło festiwala wopytało. Wčera přepodachu na Choćebuskej měšćanskej žurli myta we wysokosći cyłkownje 80 000 eurow, mjez nimi „Lubinu“ w štyrjoch hłownych ka­tegorijach. Rusko-kasachsku koprodukciju „Ajka“ wuznamjenichu jako najlěpši film a Iwana I. Twerdowskeho jako najlěpšeho režisera za jeho twórbu „Podbrosy – Jump-man“. Reimo Sagor („Võta või jäte“) z Estiskeje a Bołharka Martina Apostolova („Irina“,­ na wobrazu) staj wurjadnaj hrajerjej. Foto: Michael Helbig

Gymnaziasća na wysokim niwowje

póndźela, 12. nowembera 2018 spisane wot:

Slepo (JoS/SN). Wosebitu wuměłsku chłóšćenku dožiwichu wopytowarjo, kotřiž sobotu puć do Slepjanskeho Serbskeho kulturneho centruma namakachu. Tam wuhotowaše 1. serbska kulturna brigada nazymski koncert. Kaž jeje organizatoriska nawodnica Sylwija Rječcyna rjekny, su brigadu 25. januara 1949 załožili. Swoju klětušu 60. róčnicu chcedźa potom hódnje woswjećić. Mjeztym zo běchu zanjesene spěwy a recitacije wokřewjenje za wuši, zawjeseli so wóčko přihladowarjow nad drastu katolskich Serbowkow, kotruž běchu spěwarki chóra woblečene. Instrumentalistki porno tomu prezentowachu so w drasće ewangelskich Serbowkow wokoło Budyšina.

Budyšin (SN/bn). Etnologa dr. Robert Loren­c je wčera swoju disertaciju „Šleske metamorfozy – Etnografija powědanjow wo identiće w Zhorjelcu“ w Budyskej Smolerjec kniharni předstajił. W pjeć lět trajacym procesu bě wón pře­py­tował, kak je so po přewróće a do toho – hdyž docy­ła – skradźu hajene namrěwstwo so sa­mych jako Šlezičanow rozumjacych wobydlerjow rozwiwało a tak zakład noweho sebjewědomja tworiło.

Robert Lorenc dźakowaše so njeboh dr. Frankej Stübnerej, z kotrymž chcyše publikaciju swojeho wědomostneho dźěła poprawom zwoprawdźić. Nětko je je Ludowe nakładnistwo Domowina w rjedźe Spisow Serbskeho instituta wudało.

Wo knihach a kniharni (09.11.18)

pjatk, 09. nowembera 2018 spisane wot:

Wjac hač połojca ludźi hižo w nazymniku abo samo prjedy rumpodicha honi. Słu­šeće tež wy k nim?

Z aktualneje studije njedawno zhonich, zo steja na prěnim městnje hodownych přećow słódkosće, pola muži runje tak kaž pola žonow. Hladajo na hype nastupajo strowe zežiwjenje so tola trochu dźiwach. Zadźiwało pak mje njeje, zo zabě­raja knihi štwórte městno mjez hodownymi přećemi dorosćenych wobeju splahow. Za kotru knihu pak so rozsudźić?

Pogromy w kristalowej nocy

pjatk, 09. nowembera 2018 spisane wot:

W nocy na 10. nowember a slědowacy dźeń před 80 lětami dóńdźe w nacistiskej Němskej k złóstniskim nadpadam na Židow, kotrež buchu jako kristalowa nóc do stawiznow fašistiskeho terora zapi­sane. Wukrajne židowske swójby dyrbjachu 1938 Němsku wopušić, kaž Grynszpanecy do Pólskeje. Jich 17lětny syn Herschel chcyše so wjećić a zatřěli 7. nowembra 1938 němskeho diplomata Ernsta von Ratha w Parisu. Nacije po­dawk hnydom znjewužiwachu a organizowachu w nocy wot 9. na 10. nowember 1938 „rozhorjenosć němskeho ludu“. Židowske­ synagogi a wobchody buchu wurubjene a zapalene, Židow wuhnachu z domow na hasy, hdźež jich krjudowachu a wohańbichu. We wjace hač 60 městach a wsach Sakskeje nacije a dalši ludźo surowje přećiwo Židam zachadźachu. Budyscy SA-mužojo pod nawodom Arthura Domschki rozbichu 10. nowembra 1938 rano na Bohatej a w kupnicy na róžku Kamjentneje/Serbske hrjebje (nětko hotel) wokna židowskich wobchodow. Hodźinu po tym honjachu něhdźe 50 Budyskich Židow,­ jich wusměšujo a hanjejo, hodźiny po měsće. Domschke bu za to 1949 k jastwu zasudźeny. Tež z Rosenthalec fabrikantnej swójbu we Wjelećinje tak wobchadźachu.

Sakska literarna rada je serbskej basnicy Literarne myto ministerstwa za wědomosć a wuměłstwo Sakskeje připóznała. Wuto­ru, 26. winowca, ministerka dr. Eva-Maria Stange (SPD) Róži Domašcynaj wuznamjenjenje na połnje wobsadźenej žurli „Vis-à-vis“ we Wojerecach přepoda. Do toho bě so jednaćelka literarneje rady dr. Sibille Trömel ministerce za to dźakowała, zo bu cyłkowna suma myta na 10 000 eurow zwyšena, z čimž wuznamjenjenje „hódnotu a prestiž nabudźe, kajkejž jemu wotpowědujetej“. Tule wozjewjeja Serbske Nowiny dźaknu narěč lawreatki kaž tež wujimk z wobkrućenja jury.

Lubi swójbni, přećeljo a znaći, česćena knjeni ministerka, česćena jury

Wjelče šćežki a (nje)žiwjenske puće

W słowach namakaš warianty, z kotrymiž móžeš so dołho zaběrać. W słowje „žiwjenje“ na přikład tči „žiwe“ a „nje“, potajkim tež „nježiwjenje“. Zbywa prašenje: za čo so rozsudźić?

Wubědźowanje wo „Lubinu“ zahajene

srjeda, 07. nowembera 2018 spisane wot:

Choćebuski filmowy festiwal je wčera z wjacorymi předstajenjemi zaběžał. Na oficialnym wotewrjenju pokazachu dramu, za kotruž bě režiser lětsa w Canne­su hižo „Złotu palmu“ dobył.

Choćebuz (SN/bn). „Zymna wójna – šě­rinowy stopjeń lubosće“ rěka film pólskeho režisera Paweła Pawlikowskeho, z kotrymž bu wčera 28. Choćebuski filmowy festiwal (FFC) oficialnje zahajeny. Na žurli wulkeho domu tamnišeho dźiwadła powita statny sekretar brani­bor­skeho ministerstwa za hospodarstwo a energiju Hendrik Fischer (SPD) hosći a postrowi mjez druhim čestneho pre­zidenta lětušeho FFC Istvána Szabó a patrona zarjadowanja, ministerskeho prezidenta Braniborskeje dr. Dietmara Woidkeho (SPD). W narěči wón wuzběhny, zo „žadyn druhi festiwal w Braniborskej mjezy­narodnje tak njewuprudźa kaž fil­mo­wy festiwal tu w Choćebuzu. Zdobom je kruće w regionje zakótwjeny. Serbja we Łužicy so na nim runje tak wobdźěleja kaž tójšto regionalnych předewzaćow a organizacijow, kotrež k zwoprawdźenju přinošuja.“

nawěšk

nowostki LND