Angažować so njeje přeco lochko

štwórtk, 15. oktobera 2015 spisane wot:

Myto Domowiny a Čestne znamješko Domowiny zasłužbnym wosobam spožčili

Na swjatočnym zarjadowanju w Budyskim Serbskim domje je Domowina minjeny pjatk zaso ludźi wuznamjeniła, kotřiž so přikładnje za serbsku­ kulturu angažuja. Wot lěta 1959 spožčene Čestne znamješko Domowiny je wěnowane narodnemu dźěłu třěšnemu zwjazkej přisłušacych­ towarstwow, z Mytom Domowiny wuznamjenja Zwjazk Serbow wot lěta 1990 skutki narodnych prócowarjow w šěršim zmysle.

Domowina je třěšny zwjazk Serbow. Kak wulka a pisana paleta serbskeho žiwjenja a angažementa je, kotraž so w zhromadnym łužiskim domje wotměwa, wo tym dóstawaš kóžde lěto znowa čiły zaćišć, hdyž so Myto Domowiny a Čestne znamješka Domowiny spožčeja. Na žurli Budyskeho Serbskeho domu wuhladaš potom tež ludźi, kotrychž hewak w Budyšinje njezetkaš – zdźěla, dokelž su z druhich kónčin Łužicy, zdźěla pak tež, dokelž zaćichim skutkuja a dokelž so jich mjeno lědma w zjawnosći jewi.

Lětsa nimale 7 500 hosći

štwórtk, 15. oktobera 2015 spisane wot:

Dohromady 26 razow serbski žnjowy nałožk swjećili

Ličba kralownow w Delnjej Łužicy a w Braniborskej je chětro wulka. Winowa, róžowa, žnjowa, jabłukowa, rybowa, kórkowa a hišće mnohe dalše tajke kralowny móhli naličić, kotrež kóžde lěto wu­zwoleja, zo bychu wone swoje město abo swój region w zjawnosći zastupowali a prezentowali. Štóž pak hlada za někajkim wuzwolenym kralom, tón dyrbi trochu dlěje pytać. W serbskich kónčinach Delnjeje Łužicy staj młodźencaj, kotrajž mataj tajkele wysoke zastojnstwo: serbski kral w Bórkowskim hamće a superkral, najlěpši we wubědźowanju doby­ćerjow wjesnych łapanjow kokota.

Na wubědźowanjach so 220 jěcharjow wobdźěliło

„A nichtó njezapřimnje“

štwórtk, 15. oktobera 2015 spisane wot:

Wojerowska kulturna fabrika cilwinej kuraži dźěłarničku wěnowała

Diskriminacija wšědny dźeń njeje tak widźeć, přiwšěm je jara rozšěrjena. Njeje jenož na jednotliwcow wusměrjena, ale předewšěm přećiwo skupinam. Tole je projektny dźeń „Ciwilna kuraža“ Wojerowskeje kulturneje fabriki (Kufa) składnostnje Mjezynarodneho tydźenja kul­turow w Budyskim wokrjesu pod hesłom „Wšelakorosć město jednorosće“ wujewił. Wjac hač 50 šulerjow a šulerkow 11. lětnikow, kotřiž na Wojerowskim Les­singowym­ gymnaziju kurs etiki wopytuja, so na dźěłarničce wobdźěli. „Wažne je něšto tež sam emocionalnje dožiwić. Šu­lerjo měli so do skućićelow a woporow zažiwić. Woni dyrbja klišeje, předsudki a njepřećelskosće začuwać“, podšmórny sobudźěłaćerka Kufa Sabine Proksch. Ze swojej koleginu Annu Völkl bě wona projektny dźeń organizowała.

Njewšědnu instrumentalnu kombina­ciju, pozawnu z pišćelemi, tež dźensa hišće rady nałožuja.

„Inwokacije“, to rěka „wołanja“, běše hesło koncerta, kotryž wuhotowa Sakski hudźbny zwjazk minjenu sobotu w Budyskej Marje-Marćinej cyrkwi. Titul poćahuje so na twórbje, kotrejž běše jedyn z najwuznamnišich čěskich komponistow druheje połojcy 20. lětstotka, Petr Eben, w lěće krótko do tamnišeje somoćaneje rewolucije za pozawnu a pišćele za festiwal New Prague w USA spisał. W dramatiskej dobje wołaše wón w na­dźiji na swobodu patrona Čěskeje, swjateho Wjacława, wo zastupnu próstwu. Historiski choral wužiwaše hudźbnik jako temowy zakład. W Lipsku zadomjenjeny a mjezynarodnje skutkowacy pozawnist Hendrik Reichardt kaž tež organist tamnišeje Tomašoweje cyrkwje Stefan Kießling, kiž je runje tak we wukraju požadany a so tohorunja jako interpret młodeje generacije hudźbje klasiskeje moderny wurjadnje wěnuje, wědźeštaj Ebenowej kompoziciji, ale tež wšě dalše poskitki z wirtuoznosću a zdobom wě­stej elegancu připosłucharstwu zbližić.

Město Zhorjelc njeje hišće hłosakmany

štwórtk, 15. oktobera 2015 spisane wot:

Na wčerawšim posedźenju kulturneho konwenta Hornja Łužica-Delnja Šleska w Budyskim Kamjentnym domje su wažny rozsud na próstwu wokrjesa Budyšin přesunyli. Za to rozdźělichu přidatne spěchowanske srědki, tež Serbskemu ludowemu ansamblej.

Hižo prěni nadawk dóstał

štwórtk, 15. oktobera 2015 spisane wot:
Twórby pólskeho, hižo wjacekróć wuznamjenjeneho wuměłskeho rězbarja Ryszarda Zająca (nal.) su nětko w Budyskej Serbskej kulturnej informaciji widźeć. Kowar Jurij Wjesela z Ralbic (napr.) je na wčerawše wotewrjenje přichwatał, zo by w Jelenjej Górje rodźenemu wuměłcej, kiž ma w Baršću dźěłarnju, nadawk dał. Konkretny namjet, kak ma swjaty Jurij wupadać, budźi tež zajim Chrystofa Wowčerka. Ryszard Zając bě mjez druhim znatu drjewjanu cyrkej „Wang“ w Karpaczu wobnowił. Foto: M. Bulank

Josef Maštálko

štwórtk, 15. oktobera 2015 spisane wot:
14. oktobra 1950 zemrě w Českej Lípje 74lětny wulki přećel našeho ludu Josef Maštálko. Wón bě sej wulke zasłužby wo ćělne a duchowne wukubłanje serbskich dźěći a młodostnych zdobył. 1920, dwě lěće­ po załoženju Čěskosłowakskeje re­publiki, zarjadowa w Bělé pod Bezdězom prěnje prózdninske lěhwo za hólcow a holcy. Tehdy bě w městačku wučer a zastupowacy měšćanosta, lěhwo zarjadowa w nadawku čěskeho Sokoła (bě městostarosta Fügneroweje župy). Poł lěta po kóncu Druheje swětoweje wójny, 30. nowembra 1945, witaše Maštálko prěnich 30 młodych Serbow na nowy Serbski realny gymnazij. Tehdy wukonješe hižo funkciju šulskeho inspektora. W lěće 1924 wuda 32stronsku brošurku „Lužičtí Srbové“, w lěće 1947 postara so wo wobdźěłane wudaće. Do časopisa Bezděz, kotrehož redaktor bě, pisaše hač do zakaza přez nacijow w lěće 1938 často wo Łužicy. W Českej Lípje bě 1930 kurs serbskeje rěče za wučerjow přewjedł, a Michał Nawka tam wuwučowaše. Hač do swojeje smjerće je Maštálko často w Serbach přebywał. Mikławš Krawc

Serbscy komponisćaznowa sylnje zastupjeni

srjeda, 14. oktobera 2015 spisane wot:

Intendant Choćebuskeje hudźbneje nazymy Bernd Weinreich

Foto:  Sabine Weinreich

Wot 1. oktobra hač do 19. nowembra wotměwa so lětuša mjeztym hižo 42. Choćebuska hudźbna nazyma. Alfons­ Wićaz je so z intendantom tohole tradicionalneho hudźbneho festiwala, Choćebuskim komponistom Berndom Weinreichom, rozmołwjał.

42. Choćebuska hudźbna nazyma – njeje tole za Was hižo wěsta rutina?

B. Weinreich: Wězo wukonjamy za wěste zarjadowanja, kotrež so kóžde lěto wotměwaja, stajnje zaso samsne přihoty. Ale to rozsudne při tym je, zo zaklinča na nich­ přeco z druhimi wobsadkami nowe twórby. Wosebje mje zwjesela, zo komponisća a interpreća derje sobu dźěłaja, tak zo móžemy tež komplikowane nadawki kóždolětnje předstajeć.

Štó su ći komponisća, kotřiž Was w při­hotach wosebje podpěruja?

„Płachta“, trawna płachta, słušeše w lětach 1925 do 1945 w Slepjanskej wosa­dźe k wšědnemu dnjej w domjacnosći, na dworje a w holi. Wona słužeše jako rubiško, wačok, šórcuch abo samo jako kryw za rěblowany wozyčk. Do trawneje płachty běchu žony něhdy ze serpom čerstwu trawu žnjeli. Do njeje zběrachu tež hable abo zela. W njej nošachu dźěłansku drastu, napoje abo twory na wiki. Z jeje pomocu tež běrny sadźachu. Młode maćerje wužiwachu ju samo jako kolebawku. „Trawna płachta bě ludźom kaž druha koža na ćěle. Móžachu ju po potrjebje prědku, zady abo na boku wjazać“, piše Juliana Kaulfürstowa w předsłowje 105stronskeje knihi „Pła­chta pełna hulicowańkow. Slěpjańska serbšćina w słowje a pismje“ z dwěmaj CDjomaj. 2. oktobra je wona wudźěłk – projekt župy „Jakub Lorenc-Zalěski“ – w Serbskim kulturnym centrumje (SKC) Slepo předstajiła. Wjac hač sto hosći bě přišło. Towarstwo Kólesko zawjeseli přitomnych z pěsnjemi kaž „Som Serbow cerska gólica“, „Slěpe jena rjana wjeska“, „Mužakowski góli“ a „Dyž kwětki rosće“.

Swoju wědu rady dale dawa

srjeda, 14. oktobera 2015 spisane wot:

Strowe zežiwjenje je Ćišćance Katrin Ludwig runje tak wažne kaž jeje mandźelskemu Dirkej Lohr-Ludwigej. Tohodla sej tež sama kisykał dźěła. Na Ćišćanskim statoku swoju wědu rady na ludowych swjedźenjach dale dawa a tam zhromadnje z mandźelskim tež předstaja, kak su ně­hdy kisykał teptali.

nawěšk

nowostki LND