Dr. Beno Symank

štwórtk, 24. septembera 2015 spisane wot:
Jurist a něhdyši předsyda Maćicy Serbskeje dr. Beno Symank narodźi so před 125 lětami w Baćonju swójbje kantora, wučerja a kulturneho stawiznarja Jana Symanka. Na Žitawskim realnym gymnaziju wón 1911 maturowaše. Wot lěta 1925 skutkowaše jako sudnik na Budyskim hamtskim sudnistwje. Za nacistiski čas bě jenički sudnik w Budyšinje, kiž njebě do fašistiskeje strony NSDAP zastupił. Pomhaše wšelakim wot nacijow přesćěhanym Serbam. Wot lěta 1923 bě čłon Maćicy Serbskeje a jeje zapisowar. Pod politisce ćežkimi wuměnjenjemi přewza wón po lěće 1934 zastojnstwo předsydy Maćicy hač do 1938, doniž jemu tole jako statnemu při­stajenemu nacistiska wyšnosć njezakaza. Spočatk 1945 dyrbješe hišće do wójska. Po nawróće bě něšto měsacow přistajeny Domowiny. Wot lěta 1946 hač do renty 1955 bě dale sudnik. Jako rentnar skutkowaše hišće 20 lět w Instituće za serbski ludospyt­ jako korektor wšěch spisow a jako lektor časopisa Lětopisa. Dale je z rušćiny, jendźelšćiny a francošćiny přełožował. Dr. Symank zemrě 18. septembra 1980. M. Laduš

Njedźelu, 5. septembra, wotmě so na Lichańskim hrodźe portretowy koncert z twórbami Jana Cyža. Pod hesłom „Wot tradicije­ hač k modernje“ dožiwi něhdźe 80 wopytowarjow zajimawy, naročny­ a napjaty zarys kruchow serb­skeho komponista. Titulej zarjadowanja wotpowědnje, kotrež běše mjez druhimi zapósłanča zwjazkoweho sejma Marja Michałkowa tež składnostnje njedawnych 60. narodnin wuměłca organizo­wała, skićeše­ koncert wurjadny dohlad do dotalneho oeuvre Cyža, při čimž so rjad skerje z nowočasneho do klasiskeho plećeše.

Dohlad do zašłosće Łužicy

srjeda, 23. septembera 2015 spisane wot:

Zajimawa fotowa wustajeńca w Budyskim Serbskim instituće

Mjeno Arnošt Černik je staršej generaciji w Serbach znate, młodej drje mjenje. Rodźeny­ 1910 w Slepom studowaše wot lěta 1925 do 1930 na wučerskim semi­narje w Pólskej a skutkowaše tam hač do 1934 jako wučer. Dokelž Němska jeho diplom njepřipózna, nachwata wón abituru a stu­dowaše wot 1935 do 1940 w Berlinje a Königsbergu a zakónči studij jako diplomowy ludowy hospodar. Po wój­nje skutkowaše we wšelakich serbskich institucijach a na Domowinje, promowowaše a bě wot 1951 do 1954 wotrjadnik za planowanje a statistiku w Serbskim zarjedźe kaž tež wědomostny aspirant­ na Berlinskej Humboldtowej unwersiće. Jako sobudźěłaćer Budyskeho Instituta za serbski ludospyt wot lěta 1954 do 1958 zestaji wón w projekće „Łužiska ludo- a krajowěda“ wobydlersku stati­stiku serbskeje Łužicy. Černik zemrě 1988 w Berlinje.
Arnošt Černik

Fota móža čłowjeka putać a to nic jenož wuměłske, ale tež dokumentariske.

Nawodnica archiwa Budyskeho Serbskeho instituta dr. Annett Brězanowa je zajimawu fotowu wustajeńcu „Momenty­ – Dokumenty“ Arnošta Černikowych­ fotografijow wo Łužicy z 1950tych lět z fotoweje zběrki Serbskeho­ kulturneho archiwa koncipowała­ a zestajiła. Alfons­ Wićaz je so z dr. Brězanowej rozmołwjał­.

Što je Was pohnuło Arnošta Černikowe fota w institutnym domje prezentować?

A. Brězanowa: Fota Černika tworja wobmjezowany wobstatk, časowje kaž tež po wobjimje. Tohodla so wone jako cyłk za wustajeńcu tak derje hodźa. Z mjenom Černik mamy w fotowym archiwje instituta takrjec wjetšu dataju. W tym zmysle njejsmy za přehladku žadyn wotpowědny wobsahowy přistup trjebali, ale mamy přez dataju formelny přistup.

Što za Was Černik scyła w slědźenju serbskeje ludowědy woznamjenja?

Alfonsa Wićaza počesćili

srjeda, 23. septembera 2015 spisane wot:

24. julija je městopředsyda Zwjazka serbskich wuměłcow a bywši zastupjer šefredaktora SN Alfons Wićaz 70. narodniny swjećił. Z čitansko-spěwnohudźbnym zarjadowanjom je jeho wčera nimale 30 čłonow ZSW w Budyskim hosćencu „Senfstube“ počesćiło.

Budyšin (SN/CoR). „Chcemy z Alfonsom Wićazom zhromadnje swjećić“, zahaji předsyda ZSW István Kobjela wčěrawši wječor. A zo bě tón runje tak dostojny kaž zabawny, zaleži tež na wosobje narodninarja, kaž dr. Měrćin Wałda w swojej gratulaciji zwěsći.

K lóštnej naledźe přinošowachu tež spisowaćelej Beno Budar a Křesćan Krawc, prof. dr. Klaws Thielmann, prof. dr. Dietrich Šołta, wjelelětny žurnalist-kolega Manfred Laduš kaž tež mandźelska jubilara Wórša Wićazowa, kotřiž čitachu ze swójskich abo Wićazowych tekstow. Wobraz, kotryž woni wo Alfonsu Wićazu rysowachu, móže so widźeć dać: nowinar z ćěłom a dušu, sensibelny wobkedźbowar, organizator, mostytwarc (nic jenož k słowjanskim susodam), politiski wojowar, energijepołny aktiwist z přeco nowymi idejemi. Wjacori přitomni přejachu sej wčera wječor zběrku Wićazowych tekstow w knižnej formje.

Koch z wulkotnym čitanjom zahorił

srjeda, 23. septembera 2015 spisane wot:

Choćebuz (SN). Nimale 70 ludźi je wčera do Choćebuskeje měšćanskeje a regionalneje biblioteki přišło, zo bychu tam premjeru nowostki w rjedźe Ludoweho nakładnistwa Domowina Die sorbische Bibliothek dožiwili. Mjeztym hižo dźesaty zwjazk rjadu z titulom „Der Kirsch­baum“ je wěnowany Jurjej Kochej.

Dr. Jan Cyž

wutora, 22. septembera 2015 spisane wot:
Před 30 lětami zemrě dr. Jan Cyž, prěni serbski krajny rada a nachwilny předsyda Domowiny po jeje wožiwjenju. Wón narodźi so 13. januara 1898 swójbje Žuričanskeho ratarja. Po maturiće, studiju prawa a promociji w Praze bě dr. Cyž wot lěta 1926 přistajeny Serbskeje ludoweje banki a wot 1934 hač do zakaza w awgusće 1937 mějićel ćišćernje a wudawaćel Serbskich Nowin. Nacije jeho wospjet zajachu, naposledk 1944. Při bombardowanju Drježdźan ćekny wón z jastwa a chowaše so we Łužicy, tak w Kulowje. W meji 1945 wobstara dowolnosć sowjetskeje administracije za skutkowanje Domowiny a bu wot njeje jako Budyski krajny rada zasadźeny. Po wotsadźenju 1955 dźěłaše jako lektor a nawoda Ćišćernje Nowa Doba. Za swój žiwjenski skutk dósta dr. Cyž 1964 Statne myto Ćišinskeho. Z jeho pjera su w LND wudate awtobiografiske knihi „Ćernje na puću do swobody“, „W klamje ječibjela“ a „Hdyž so młody na puć podaš“ kaž tež mjez druhim serbski a němski spis wo wuswobodźenju Łužicy a žiwjenski wobraz „Jan Arnošt Smoler“ wo dźědźe jeho­ mandźelskeje. Manfred Laduš

Kamjenc a Serbja

póndźela, 21. septembera 2015 spisane wot:

Kamjenc (aha/SN). Do swjedźenskeho tydźenja składnostnje 450. róčnicy wobstaća cyrkwje swj. Hany stej tamnišej stawizniske towarstwo a cyrkwinsko-twarske towarstwo zapřijałoj přednošk serbskeho superintendenta Jana­ Malinka. Minjeny pjatk přednošowaše wón w Kamjenskej Haninej cyrkwi wo skutkowanju ewangelskich Serbow w Lessingowym měsće. Mjez 60 zajimcami běchu tež wjacori Serbja.

„Witam was wutrobnje na přednošk ze zajimawym pozadkom. Hač do lěta 1928 běchu tu serbske kemše swjećili“, zahaji Malink serbsce swój přednošk, kotryž swědčeše wo intensiwnym slědźenju a zaběrje z archiwnym materialom. Wobswětlejo čas do reformacije, tehdy bě pjećina wobydlerjow Kamjenca hišće serbska, pokaza Malink na wuslědk reformacije, kotraž měješe 1527 w Kamjencu swoje spočatki. Po tym zo bě 1536 posledni Kamjenski katolski duchowny zemrěł, załožichu tam před 450 lětami, 1565 serbsku ewangelsku wosadu. Do njeje słušachu hišće 1691 tehdy nimale ryzy serbske wsy kaž Njedźichow, Běła, Jěžow, Bambruch a Křidoł.

Rozprawy w serbskich nowinach su bohaty pokład

póndźela, 21. septembera 2015 spisane wot:

Budyšink (SN/at). Teksty z Tydźenskich Nowin, ze Serbskich Nowin abo z pjera ludowych awtorow móža dźensnišeho čitarja nade wšo wokřewjeć. To je premjera knihi „Mjez Křičom a Lubatu – Zwischen Lutherberg und Löbauer Wasser“ minjeny pjatk w Budyšinku přeswědčiwje pokazała. Bukečan Marko Grojlich je so po wuspěchu prěnjeje tajkeje zestajeneje čitanki w serbskej a němskej rěči „Pod Čornobohom – Unterm Czorneboh“ nětko šěsć ewangelskim wosadam w kónčinje wokoło Malešec mjez pahórčinu a holu přiwobroćił. „Při dźěle na tutej knize sym husćišo na dweju swojeju wulkeju dźědow myslił“, přiznawa Grojlich w dosłowje. Zaběra z materialom bě jemu nawrót do wsow, zwotkelž jeho staršej pochadźataj, a do swójskeho powołanskeho započatka.

K wosomdźesaćinam sam sebje wobdarił

pjatk, 18. septembera 2015 spisane wot:

Budyšin (SN/at). Je něšto njezwučeneho, hdyž sej jubilar-narodninar k wosomdźesaćinam sam najrjeńši dar wobradźi. To pak dožiwichu wopytowarjo knižneje premjery wčera wječor w Budyskej Smolerjec kniharni. Dźeń po srjedownych 80. narodninach předstaji tam wjelelětny lektor w Ludowym nakładnistwje Domowina Jurij J. Šołta swoju knihu „Horje a dele po Serbach“, kotruž bě sam wudał. Handrij Bjeńš je ju po předstawach awtora-wudawaćela wuhotował. Mjez hosćimi-gratulantami běchu wčera swójbni kaž tež bywši kolegojo z nakładnistwa.

nawěšk

nowostki LND