Hłowna němska inscenacija tuchwilneje hrajneje doby na Němsko-Serbskim ludowym dźiwadle „Einer flog über das Kuckucks­nest“ dožiwi minjeny pjatk swoju wuspěšnu premjeru. Hłownu rólu rewolucera-pacienta w błudnicy hraje Marian Bulank (srjedźa)­. Inscenował bě hru jako hósć wjelelětny hrajny nawoda NSLDź Michael Funke. Foto: SN/Maćij Bulank

Wo knihach a kniharni (15.05.15)

pjatk, 15. meje 2015 spisane wot:

Ingrid Kalensee a Brigitte Mahnkopf stej zhromadnje wudałoj knihu „Krabat und Schadowitz. Geschichte einer Spurensuche in der Lausitz“. Awtorka Ingrid Kalensee wuwučowaše na wysokej šuli za socialnu pedagogiku w Mannheimje z ćežišćom dźěćaca a młodźinska literatura. Při za­běrje z figuru Krabat nasta přeće, wjace zhonić wo nim a wo Łužicy jako njeznatej krajinje. Wot lěta 1991 sćěhowachu lětne wopyty zhromadnje z přećelku Renatu Schedler a 1997 samo přednoški. Po lěće 2005 (awtorku je boža ručka zajała) bě nadźija na wudaće swójskeje knihi wo Krabaće wotewrjena. Pomoc přińdźe wot jeje něhdyšeje koleginy Brigitty Mahnkopf. Wona přestudowa wšitke materia­lije, wupytane we wšelakich archiwach a krajach, a noticy, přehlada fota a spisa město awtorki tutu knihu. Zawěsće budu so w Kulowje, Čornym Chołmcu, Ždźarach a w druhich serbskich wsach nad wudaćom tuteje knihi z awtorkomaj a knjenju Schedler wjeselić.

Wuspěšny hudźbny jubilej

srjeda, 13. meje 2015 spisane wot:

Wojerowske 50. hudźbne dny njedźelu z wjerškom wuklinčeli

Něhdźe 600 wopytowarjow dožiwi minjenu njedźelu napjeće wočakowany a horliwje přiwzaty zakónčacy koncert z Wojerowskim sinfoniskim orchestrom tónraz pod nawodom Evy Meitner jako wjeršk hudźbnych dnjow. Koncepcija połna wariantow mustwa „Łužiskeje hale“ wokoło Carmen Hoffmann k jubilejnym dnjam bě wulki wuspěch. Dohromady 3 000 ludźi dožiwi hudźbne dny, kotrež mnohich zajimcow přiwabichu.

Lubowarjo klasiskeje hudźby dachu sej Nowu łužisku filharmoniju z twór­bami Wagnera a Straussa lubić, swjećachu na Mozartowym wječoru briliantneho wirtuozu na wiolinje Valeryja Oistracha a hódnoćachu wulke wukony 50 lět wobstejaceho Wojerowskeho sinfoniskeho orchestra.

Tež moderna měšeńca, tak mjenowany overcross, bě pódla. Klasiska, filmowa a improwizowana hudźba w powabnym dueće pišćelow a panoweje pišćałki we wulkotnej akustice Janskeje cyrkwje wostanje mnohim hišće dołho w pomjatku.

Swoju wuspěšnu premjeru jako dirigentka Wojerowskeho sionfoniskeho orchestra dožiwi minjenu njedźelu Eva Meit­ner z Lipska. Nawod ćělesa bě wo­na 1. januara z rukow Lutza Michlen­za přewzała, kiž bě orchester 52 lět dirigiował. Z njej je so Ulrike Herzger rozmołwjała.

Čehodla sće so we Wojerecach požadała?

E. Meitner: Najprjedy hladaš, hdźe je městno swobodne. Potom pytaš za orchestrom, kotryž ma ambicije a wěstu tradiciju. Woboje nańdźech we wupisanju sinfoniskeho orchestra. Tutón hižo dlěje wobsteji, a jeho dotalny repertoire je tež atraktiwny. To je mje wabiło.

Sće dźiwajo na wjelelětnu tradiciju laj­skeho orchestra přeco pod samsnym dirigentom měła ćeže, z hudźbnikami dobry poćah nawjazać?

Rjadniska sotra jeho pozbudźiła

srjeda, 13. meje 2015 spisane wot:

Na wopyće pola Worklečanskeho chronista dr. Bena Wałdy

Wěm so na njeho hišće z młodych lět dopomnić, kak je z ćěłom a hłójčku we wobwodnej klasy a lize pola Traktora Ralbicy-Hórki w tehdyšim Hórčanskim stadionje jako lěwy nadběhowar kopańcu hrał. Swoje pohiby ze stilom je sej mjeztym nimale 60lětny zubny lěkar dr. Beno Wałda hač do dźensnišeho wobchował. Wón skutkuje dale młody, a kaž mi powěda, jemu dźensa blidotenis we wobłuku Worklečanskeje sportoweje jednotki Viktoria dale ćělnu čerstwosć spožča. Tole­ zmóžnja jemu čiłosć w powołanju jako zubny lěkar we Worklecach. Je pak hišće dalše polo, kotrež jemu přeco zaso duchownu cyrobu dawa: Wot lěta 1997 skutkuje wón tež oficialnje jako čestnohamtski gmejnski chronist.

Na južnej kromje Hory, hdźež so puć ze wsy do Banec z tym z Łusča křižuje, steji wot njedźele, 3. meje, pomnik ze šwedskeho zornowca. Na błudźenku dopomina čorna wopomjatna tafla na najwu­znamnišeho syna Hory, kotryž so tule na najwjetšim burskim kuble před 150 lětami narodźi. Farar Jakub Nowak-Horjanski mjenowaše so jako spisowaćel z pseudonymom Neander. Wjacore serbske knihi a dźesać dźiwadłowych hrow su z pjera měšnika, kiž bě wot 1903 do 1931 Radworskim wosadnym Bože słowo rozšěrjał. Domowinskej skupinje Łusč a Jaseńca stej pomnik zhotowić dałoj.

Praha (SN/CoR). Praske knižne wiki za­­haja so lětsa štwórtk w Přemysłowym palasće w Holešovicach. Jedynadwacety króć wuhotuje je Zwjazk čěskich knihi­kupcow a nakładnikow „Svět knihy“, a to ze stupacym wobdźělenjom ze wšeho swěta. Wot spočatka je Ludowe nakład­nistwo Domowina mjez tamnišimi stajnymi wustajerjemi. Kóždolětnje wužija wosebje čłonojo towarstwa Společnost přátel Lužice móžnosć, so na městnje wo nowostkach nakładnistwa informować. Tež Slovenská biblioteka wužije tutu składnosć a sej swój wobstatk słowjanskeje literatury z wudaćemi serbskeho nakładni­stwa wudospołnja. Wiki so njedźelu skónča. Na tradicionalnym zarjadowanju nakładnistwa čita lětsa basnik Jurij Łušćanski ze swojich serbskich a čěskich twórbow, a to pjatk w Hórnikowej łužiskoserbskej knihowni.

Loni bě Bus wuměłstwa swjatki mjez Budyšinom, Lubijom a Korzymjom po pu­ću. Lětsa je termin kónc tydźenja 27./28. junija. Čara bu mjeztym roz­šě­rjena, a tež ličba wobdźělacych so zarjad­­nišćow.

Za festiwalbóle wabić

srjeda, 13. meje 2015 spisane wot:

Budyšin (SN/CoR). Měsacaj do mjezynarodneho folklorneho festiwala „Łužica“, wotmějaceho so 9. do 12. julija w Budyšinje, Hochozy a Chrósćicach, je wčera přihotowanski wuběrk wuradźował. „Smy jara daloko lětsa při přihotowanju festiwala“, rjekny SN napřećo předsyda wuběrka Marko Kowar. Wón wuchadźa z toho, zo wšitke dźesać ansamblow z wukraja – z Mexika, Georgiskeje, Paraguayja, Estiskeje, Indiskeje, Madźarskeje, Sło­wjenskeje, Słowakskeje, Čěskeje a Pólskeje – tež přijědu a přileća. Jeničce rejwanski ansambl z Rudolstadta je wotprajił.

Doraznišo chcedźa za zahajenje festiwala w Budyšinje wabić, a to tež z tym, zo dóstanu Budyske domjacnosće direktne informacije. Přichodny tydźeń ma so kooperaciske zrěčenje ze Zaměrowym wobchadnym zwjazkom Hornja Łužica (ZVON) podpisać. Za kóždeho něšto změje Chróšćanska specialita lětsa na třoch dworach. Tak zahraje sydom folkrock-skupin, tróšku měrniša budźe čěska cymbalowa hudźba, a štóž chcył rejwać, změje wězo k tomu přiležnosć.

Motiwacija je jara wažna, chceš-li na jewišću optimalnje skutkować. Tole zwěsćichu tež hrajerjo hry „Duch w bleši“ (Flaschengeist) wčera wječor w Budyskim dźiwadle na hrodźe. Projekt je Němsko-Serbske ludowe dźiwadło zhromadnje ze Syću za fa­chowe mocy Hornja Łužica zdźěłało. W inscenaciji hrajachu bjezdźěłni młodostni a dorosćeni sobu. Foto: SN/Maćij Bulank

nawěšk

nowostki LND