Serbskej filmowej premjerje

póndźela, 14. nowembera 2016 spisane wot:

Mytowanje w Choćebuskej měšćanskej hali sobotu bě wjeršk wčera zakónčeneho 26. filmoweho festiwala Choćebuz. Štyri „Lubiny“ a dohromady 80 000 eurow su dobyćerjam přepodali. Hłowne myto najlěpšeho hrajneho filma spožčichu Ivanej I. Tverdovskemu za rusko-francosko-němsku produkciju „Zoologiya“.

Připóznata wuměłska wosobina był

póndźela, 14. nowembera 2016 spisane wot:

Lipsk/Budyšin (SN). W nocy na minjenu sobotu je w Lipsku dźiwadźelnik Beno Šram zemrěł. 92lětny bě wusko ze stawi­znami serbskeho dźiwadła splećeny. 1924 w Kamjenej pola Radworja rodźeny započa po Druhej swětowej wójnje jako lajski dźiwadźelnik skutkować, pozdźišo hraješe w lěće 1948 załoženym Serbskim ludowym dźiwadle a studowaše na Lipšćanskej dźiwadłowej wysokej šuli. 1952 zapoda wón z komilitonomaj koncepciju zjednoćenja Budyskeho měšćanskeho dźiwadła ze Serbskim ludowym dźiwa­dłom. Wona wopřiješe tež studijo za wukubłanje serbskich dźiwadźelnikow. Pře- ćelow w Serbach sej z namjetom sčinił njeje, kaž sam praješe. Po studiju přińdźe do Budyšina, bórze běchu druhe jewišća, kaž Berlin, Lipsk a Gera jeho doma.

Poradźena sedma delnjołužiska literarna kermuša

póndźela, 14. nowembera 2016 spisane wot:

Na 22. literarnu kermušu bě Ludowe nakładnistwo Domowina wčera popołdnju do Drjenowskeho hosćenca „Hóntwjerski dwór“ jako wjeršk lětušeje čitanskeje turneje přeprosyło. Bě to sedmy raz, zo wotmě so zarjadowanje w Delnjej Łužicy.

Drjenow (HLo/SN). Nic jenož z Delnjeje a Hornjeje Łužicy, ale tež z Berlina, Złeho Komorowa a samo z Finskeje su lubowarjo serbskeje literatury wčera do Drjenowa přišli. Dohromady bě tam něhdźe 60 ludźi wšeje staroby. Najmłódši wopytowar bě třilětne dźěćo.

Krasne popołdnjo dožiwili

póndźela, 14. nowembera 2016 spisane wot:

Bukecy (SN/at). Bukečanska wjesna hospoda wabi Serbow z narańšich wsow Budyskeho wokrjesa přez lětdźesatki na nazymske koncerty. Tomu bě tež wčera tak. Mnozy su přichwatali, zo bychu Serbski wjesny ansambl Wudwor a Přezpólnych widźeli a słyšeli. Znowa su krasne popoł­dnjo dožiwili. Škoda, zo sedźachu jenož přewažnje starše lětniki za blidami.

Nowa kniha Geralda Großy z fotografijemi wo Łužicy steješe w srjedźišću čitanja wčera wječor w Budyskej Smolerjec kniharni. Wudał bě ju jeho kolega Jürgen Maćij.

Budyšin (CS/SN). Tři lěta Jürgen Maćij trjebaše, prjedy hač je z wulkeje ličby negatiwow najbóle wuprajace čorno-běłe fotografije wuzwolił. To bě za Geralda Großu zdźěla překwapjace, nimo toho njezwučene režiju wuběra wobrazow ze swójskeje ruki dać.

Dźěło Jürgena Maćija pak hodźi so jara radźene mjenować. Po wobhladanju wobrazow bě wón najprjedy 600 wubrał, doniž njezwosta jich skónčnje sto, kotrež su nětko do knihi zapřijate. Fotografije rysuja žiwjenski puć lěta 1942 rodźeneho fotografa, kiž pochadźa z Kumwałdskeje dynastije tkalcow. Nan bě lěto po narodźe Geralda we wójnje padnył.

Festiwal z tójšto filmami wo Serbach

pjatk, 11. nowembera 2016 spisane wot:

Choćebuz (HA/SN). Hižo prěnje tři dny je 26. mjezynarodny festiwal wuchodo­europskeho filma w Choćebuzu, na kotrymž pokazuja hač do njedźele 200 přinoškow z 45 krajow, wjele wopytowarjow přiwabił. To płaći tež za tón w rjedźe „Heimat/Domizna“, w kotrymž předstaja dohromady 14 filmow, hłownje ze serbskej tematiku. Tuchwilu steja serbska rěč kaž tež zašłosć a přitomnosć w srjedźišću přinoškow. Takle bě to tež srjedu a štwórtk, jako sej něhdźe 150 wopytowarjow tajke wo stawiznach a aktualnym połoženju Serbow wobhlada. Widźeć běchu­ tež filmy wo serbskej folklornej skupinje Sprjewjan, wo zwiskach mjez Serbami a Słowakami na kulturnym polu a wo Frycu Rochu. Wosebje wjele zajima a kedźbnosće stej produkciji ze Šwicarskeje a Norwegskeje zbudźiłoj. W filmje „Echo“ rysujetej młodej reži­serce aktualne połoženje reteromanšćiny w Šwicarskej. W dalšim „Der Mann, der 75 Sprachen sprach“ předstajeja dokumenta­risce a z pomocu animacijow ži­wjenje a skutkowanje Jura Surowina, kiž je tohorunja delnjoserbsce rěčał. W diskusiji namjetowachu, tónle pask po wšej Łu­žicy pokazać, wosebje w šulach.

Wo knihach a kniharni (11.11.16)

pjatk, 11. nowembera 2016 spisane wot:

20. mjezynarodne knižne wiki w Krakowje su hižo zaso zašłe. Z wulkej ličbu eksponatow je so Ludowe nakładnistwo Domowina druhi raz na nich wobdźěliło. Mjez cyłkownje 700 wustajerjemi z 25 krajow prezentowachmy na našim stejnišću najnowši a zajimawy poskitk. Wjac hač 68 000 wopytowarjow su organizatorojo na wšitkich štyrjoch dnjach wikow zličili.

W srjedźišću wustajenišća LND steješe kniha Herberta Nowaka „Pisaŕ běch wót młodych lět“ a cejdejka z originalnymi přinoškami. Dale je kniha prof. Dietricha Šołty „Jurij Brězan, Leben und Werk“ mjez pólskimi zajimcami wulku chwalbu žnjała. Biblioteka Śląska z Katowic kaž tež priwatnicy sej knize kupichu.

Tón abo tamny bě nas hižo loni na wikach wopytał a chcyše nětko dalše knihi. Tak bě zajim za Spisy Mata Kosyka kaž tež za Serbski kulturny leksikon dale wulki. Při tym dyrbi so wobkedźbować, zo su knihi za pólskich kupcow poměrnje drohe. Najebać to su sej mnozy předewšěm wučbnicy a słowniki za nawuknjenje delnjoserbšćiny kupili. Hudźbne zynkonošaki, hač hodowne abo chórowe spěwanje, běchu tohorunja požadane.

Wo swěće słowow a znamjenjow

štwórtk, 10. nowembera 2016 spisane wot:

Wustajeńca „Rěč“ w Drježdźanskim hygienowym muzeju tež Serbow zapřijima

Tež hdyž njehodźi so jenož mjez Serbami z Delnjeje a Hornjeje Łužicy wo tym diskutować, hač je rěč najwažniši kriterij serbskeje identity – zo je naša rěč wohrožena, w tym su sej zawěsće wšitcy přezjedni. Tak steji serbšćina – w modusu hrožaceje njeeksistency – přiwšěm w srjedźišću wšoserbskeho narodneho naratiwa jako žro kolektiwneje předstawy wo sebje samych.

Wo rěčnych domiznach

„Měr je jeno přestawka mjez wójnomaj“

štwórtk, 10. nowembera 2016 spisane wot:

Mysle wo Europje při čitanju najnowšeho romana „Narodna dróha“ (w originalu „Narodní třída“) Jaroslava Rudiša

Na spočatku teksta njech steji citat awtora z dosłowa němskeho wudaća z lěta 2015: „Chcych napisać knihu wo nas Čechach, kotřiž smy mjez sobu žiwi a mamy wulki strach před cuzym a před cuzymi. Je něhdźe sto lět trało, prjedy hač dóńdźechmy tam, hdźež dźensa stejimy. Wot Rakusko-Wuherskeje běchmy so 1918 dźělili, 1938 přińdźechu nacije, kotřiž su Židow skóncowali. Tych mnohich Němcow, kotřiž w Čěskosłowakskej by­dlachu, su po skónčenju wójny wuhnali. Krótko po přewróće smy so ze Słowakami rozžohnowali. Chcych napisać knihu wo absurdnej samoće, w kotrejž smy dźensa žiwi – wosrjedź Europy.“

Kniha jako časowy dokument

štwórtk, 10. nowembera 2016 spisane wot:

Drježdźany (CRM/SN). „Jako je Pětr Wjeńka spočatk lěta 1987 do Zapadneje Němskeje wupućował, spjelni so jemu són“, piše w dosłowje zběrki „Wjelki jědu“ wudawaćel dr. Timo Meškank. Studowany informatikar měješe dwaj konikaj: z kolesom pućować a pisać. Słušeše pak k mnohim předewšěm młodym ludźom, kotřiž widźachu so přez NDRski system w swojim wosobinskim wuwiću zamjezowani. Zběrka krótkeje prozy nadarjeneho literata móžeše hakle 25 lět po jeho tragiskej smjerći wuńć. Wón znjezboži, jako bě do Alpow z kolesom po puću.

nawěšk

SERBSKE NOWINY podpěruja:

Novi Sad – kulturna stolica Europy

nowostki LND