Folklora ma zaso hódnotu

srjeda, 06. januara 2016 spisane wot:

Jednaćelka SLA Diana Wagnerec zhladuje na prěnje połlěto w zastojnstwje

Wot 1. awgusta 2015 nawjeduje Diana Wagnerec Serbski ludowy ansambl. Cordula Ratajczakowa je so z jednaćelku po prěnich měsacach skutkowanja wo nětčišim stawje SLA rozmołwjała.

Kak derje sće so na nowym městnje na čole SLA zadźěłała?

D. Wagnerec: Njejsym wšak nowa w SLA, štož mi zadźěłanje jara wolóža. Dokelž pak mam swój bywši wobłuk předawanja předstajenjow tež hišće sama na starosći, njemóžu wšitko naraz zdokonjeć. Wjeselu so, zo změju wot 11. januara nowu sobudźěłaćerku poboku, přetož z tuteje wažneje pozicije zawěsćeja so předstajenja a z nimi dochody SLA.

Na kotre prěnje wuslědki rady zhladujeće?

23. decembra 2015 woswjeći hudźbna pedagogowka dr. Magadalene Kemlein w Drježdźanach 85. narodniny. Čłowjek njeby wěrił, zo je hižo tajku wysoku starobu docpěła, wšako – hdyž jej to strowota dowola – přeco hišće so wobdźěla z woporniwosću na seminarach, z radosću sćěhuje koncerty a popomha měrnje a skedźbliwje z dobrej radu.

Magdalene Kemlein narodźi so 1930 a wotrosće jako najmłódše dźěćo lě­karskeje a hudźbu lubowaceje swójby w Drježdźanach. Hižo w dźěćatstwje spózna, kak zamóže chorym pomhać nimo mediciny tež hudźba. Jako dwanaćelětna sydaše prawidłownje w dźěćacym sanatoriju za křidłom a spěwaše z pacientami. Tam nawukny, zo hudźba, rytmika, pohib a klawěrna improwizacija hromadźe słušeja. Wot lěta 1949 studowaše we Weimarje šulsku hudźbu, mjez druhim pola klawěrneje profesorki a prawnučki Antonína Dvořáka, knjenje Juliany Lerche. Dokelž měješe telko praktiskich nazhonjenjow, smědźeše hižo wot druheho studijneho lěta komilitonow wuwučować. Wjeršk jeje wukubłanja bě směrodajna promocija „Improwizacija w tučasnych formach a jako srědk šulskeje hudźby“.

Zły Komorow (SN/CoR). 26. zwjazkowe zetkanje „Młodźinske dźiwadłowe kluby“ je lětsa z hosćom Złokomorowskeho Noweho jewišća. Wot 19. do 24. januara předstaja tam pod hesłom „#NICHT SCHUBSEN“ šěsć wuzwolenych inscenacijow młodźinskich dźiwadłowych klubow z cyłeje Němskeje. „Hladajo na aktualne towaršnostnopolitiske połoženje chcemy młodźinje rady poselstwo sobu na puć dać – za mjezsobne wobchadźenje połneho respekta“, rozłožuje iniciatorka zetkanja a dźiwadłowa pedagogowka Noweho jewišća Mai-An Nguyen. Nimo předstajenjow čaka na něhdźe dwěsćě wobdźělnikow dźesać dźěłarničkow a třiceći rozmołwow.

Kak přińdźe lektor za wědomostnu literaturu k tomu, dźěćacu knihu „Pingufant za Pawla“ do serbšćiny přełožić? „Cyle jednore, dokelž so mi to chcyše. Mam dźěći a chcu so z nimi smjeć. Mam faible za tajke pryzlojte stawizny“, rozłožuje sobudźěłaćer LND Michał Nuk.

Wotrostł je dźensa ze swójbu w Budyšinje bydlacy we Wutołčicach. Po maturje na Budyskim Serbskim gymnaziju inkluziwnje „rjanoho časa w internaće“ a po „grawoćiwym lěće“ w ciwilnej słužbje wabješe jeho studij stawiznow do Lipska. Po šty­rjoch tydźenjach rozsudźi so přidatnje za sorabistiku. Hornjołužiske stawizny 16. lětstotka pak zaběrachu jeho dale w magisterskim dźěle, a jako jemu profesor městno stawiznarja na Lipšćanskej uniwersiće poskići, je rady přiwza. Po lěće pak zwěsći, zo akademiske žiwjenje ničo za njeho njeje: „Njejsym za wuwučowanje rodźeny. Nimo toho je mi wědomostny swět přewuski a njeběch sćerpny dosć za dlěšodobne projekty, kaž je to disertacija“, 38lětny wo sebi sudźi.

Stara chronika restawrowana

srjeda, 06. januara 2016 spisane wot:

Budyšin (SN/CoR). 28 zwjazkow ma chro­nika něhdyšeho Budyskeho měšćanosty Christiana Gottlieba Platza (1657–1727), kotrejež restawracija je mjeztym nimale zakónčena. Loni bě zwjazkowa Koordinaciska institucija za zachowanje kulturneho pismowstwa KEK Budyskemu kulturnemu archiwej spěchowanske srědki we wobjimje wjace hač 20 000 eurow připrajiła, zdźěla město Budyšin.

Podobnje, kaž pola znateje Techelloweje chroniki, jedna so wo žiwjenski skutk awtora. Hladajo na jara wobšěrne zwjazki přetrjechi Platzowa tamnu chroniku, kotraž bě so hakle loni do Budyšina wróćiła. Knihi su starše a do kože wjazane, zdźěla wjacore kilogramy ćežke a hač do 20 centimetrow tołste. 29. zwjazk je so pječa zhubił. Platz je něhdźe mjez 1690 a 1720 wo Budyskich měšćanskich stawiznach pisał, ale tež wo Hornjej Łužicy, wo šesćiměstach a wo wosobinach. Tež dalše dokumenty kaž zakonske teksty, statuty a programy su přidate. Wosebje hódne su wotpisanja dokumentow, kotrychž originale su so hižo zhubili.

SWW załožili

srjeda, 06. januara 2016 spisane wot:
Dźensa před 70 lětami bu na Radworskim hrodźe Serbski wučerski wustaw (SWW) załoženy, kotryž njebě jenož prěnje serbske kubłanišćo pedagogow, ale zdobom prěnje za nowowučerjow w sowjetskim wobsadniskim pasmje. Michał Nawka bě jeho prěni direktor. 170 serbskich a 112 němskich nowowučerjow w prěnim lěće wukubłachu. Hač do lěta 1950 zabsolwowa 700 Serbow SWW. Do toho studowachu jednotliwcy na němskich wučerskich seminarach kaž w Budyšinje, Bolesławiecu a Starej Darbnje. 1952 přećahnyštej SWW a runje załoženy Serbski pedagogiski institut do Małeho Wjelkowa, a započachu tež pěstowarki za serbske­ a dwurěčne kónčiny wukub­łać. 1959 přesydli so kubłanišćo do Budyšina a bu 1972 po Korli Janaku pomje­nowany. Po 45 lětach wuspěšneho skutkowanja SWW 1991 zawrěchu. Po Nawce běchu Jan Lajnert, prof. dr. Kurt Pětř, dr. Rudi Šejnfeld a dr. Hubert Šenk direktorojo kubłanišća. Hač do lěta 1986 zakónči 2 346 wučerjow a 1 178 pěstowarkow swój studij, z nich wjace hač 1 500 serbskorěčnych. Manfred Laduš

Na Budyskim Marijinym pohrjebnišću bu dźensa zasłužbny kulturnik, Maćicar, lawreat Statneho myta Ćišinskeho a Myta Domowiny Jan Handrik pochowany. Wulka ličba přewodźerjow, mjez nimi syn Křesćan, dźowka Borbora a jednaćel Domowiny Bjarnat Cyž, so z njeboćičkim rozžohnowachu. Spěwarki a spěwarjo chórow Budyšin, Lipa a Delany zaspěwachu njeboćičkemu do rowa­. Jan Handrik bě 31. decembra zemrěł. Do pohrjeba swjećeše tachantski farar Wito Sćapan w Serbskej cyrkwi rekwiem,­ kotryž stej chóraj Lipa­ a Budyšin z kěrlušemi wobrubiłoj.

Jan Handrik narodźi so 10. februara 1924 swójbje małoratarja a braški Jurja Handrika we Worklecach. Wón nawukny powołanje ćěsle, bě komandant dobrowólneje brigady „Alojs Andricki“ Serbskeje młodźiny, kotraž pomhaše w lěću 1948 při twarje awtodróhi Beograd–Zagreb. Jan Handrik bu jako „udarnik“ (aktiwist) wuznamjenjeny. Sta so z nowowučerjom a pozdźišo z wučerjom serbšćiny a sta­wiznow. Šulerjow kubłaše wón k lubosći k serbstwu, bě wot lěta 1950 direktor Budyskeje­ Serbskeje šule a wot 1953 Šule Ćišinskeho w Pančicach-Kukowje.

Tež serbske dźiwadło z rekordom

póndźela, 04. januara 2016 spisane wot:

Budyske Němsko-Serbske ludowe dźiwadło je nastupajo minjene lěto přewšo spokojom. Hnydom wjacore rekordy hladajo na ličby wopytowarjow kaž tež předstajenjow wujewja bilanca 2015.

Čitajće w nowym rozhledźe (30.12.15)

srjeda, 30. decembera 2015 spisane wot:

Na spočatku noweho, 66. lětnika, tak kaž so spočatk noweho lěta słuša, chce re­dakcija Rozhlada nowe wobsahi w kulturnym časopisu zawjesć. W januaru zahajimy rubrice „Serbske žiwjenje w ...“ a „Postrow serbski ze zańdźenosće“. Prěnja nowa rubrika měła dohlad do tu­časneho žiwjenja Serbow we wulkoměstach zwonka Łužicy poskićeć. Dalši zajimcy, kotřiž chcyli čitarjam swoje žiwjenje w dalinje předstajić, móža so rady w redakciji přizjewić­. Druha rubrika, kotruž wuhotujemy w kooperaciji z dr. Annett Brěza­nowej z Budyskeho Serbskeho kulturneho archiwa, wjedźe čitarjow do zańdźenosće přez zdźělenki, kotrež su znate serbske wosobiny pósłali. W prěnim dźělu tejele rubriki předstajimy pohlad­nicy, poćahowace so na załoženje Domowiny.

Zo ma hornjoserbska Wikipedija hižo wjace hač 10 000 přinoškow, smy njedawno w našich medijach słyšeli a čitali. Tola tónraz podawa Julian Nyča dokładniši wobraz wo skutkowanju awtorow, wo fungowanju a wo woznamje hornjoserbskeje wersije swobodneje encyklopedije Wikipedia.

Chce wulki spagat zmištrować

srjeda, 30. decembera 2015 spisane wot:

Wot 1. januara 2016 změje serbski kulturny časopis Rozhlad nowu šefredaktorku: Worklečanku Saru Mičkec. „Wjeselu so na tónle nadawk. Je wšak to jara wabjacy a wužadacy wobłuk serbskeje publicistiki, kotryž na mnje čaka“, wona rozłožuje.

nawěšk

SERBSKE NOWINY podpěruja:

Novi Sad – kulturna stolica Europy

nowostki LND