Dr. Herman Šleca

póndźela, 26. měrca 2018 spisane wot:
26. měrca 1948 zemrě hakle 55lětny wučer, wědomostnik, organizator serbskeho kulturneho a sportoweho žiwjenja dr. Herman Šleca. Rodźeny w Droždźiju bě šuler Krajnostawskeho seminara w Budyšinje, bu pomocny wučer w Bukecach, studowaše w Lipsku a Praze. Na Karlowej uniwersiće złoži doktorske pruwowanje słowjanskeje filologije a stawiznow. W decembru 1923 dósta jako prěni Serb w Čěskosłowakskej promociju. Swoje dźěło bě wo J. P. Jordanje spisał. W lětach 1924 do 1927 bě w Budyšinje sekretar Domowiny a jednaćel Łužiskoserbskeho sokołskeho zwjazka a wukonješe dalše funkcije. Swojeho aktiwneho dźěła dla dyrbješe Łužicu wopušćić a wučeše wot lěta 1927 do 1945 na wjesnej šuli w Großstädtelu pola Lipska. 1933 jeho z druhimi serbskimi narodowcami nachwilnje zajachu. Wo Serbski Sokoł měješe dr. Šleca wulke zasłužby: 1920 je wón w Budyšinje prěnju jednotu sobu załožił, wuwiwaše serbsku sportowu terminologiju, 1924 postara so wo přiłohu Sokołske Listy w Serbskich Nowinach, 1926 wuda Sokołski spěwnik a redigowaše Sokołske Listy jako samostatny časopis, wot 1926 do 1932 organizowaše wuprawy Sokołow do wukraja. Mikławš Krawc

Wo knihach a kniharni (23.03.18)

pjatk, 23. měrca 2018 spisane wot:

Serbski institut je w swojim Małym rjedźe wudał „Kito Lorenc – Personalna bibliografija“. Zestajer Franc Šěn je 164 stron wopřijacy zešiwk do 16 wotrězkow rja­do­wał a tež mjenowy register podał. Nowe je wuhotowanje mjeztym 28. zešiwka.

Najnowša zběrka Benedikta Dyrlich „Grüne Hasen dampfen ab – Geschichten“ je w Ludwigsburgskim nakładnistwje Pop wušła. Wosebje hnujaca je powědka „Drježdźany mojeje maćerje“.

Dieter Kalka je spisał roman „Sudička“. Serbska holca bu před wjace hač tysac lěta­mi ze słowjanskeje wsy mjez Łobjom a Solawu rubjena a do Wolina zawlečena. Po oraklu tamnišeho wyšeho měšnika je Sudička ta wuzwolena, kotraž móže słowjanske kmjeny před zahubu wuchować. Přetož jenož wona ma za to trěbnu „jednotu“. W recensijach wopisuja roman jako wuběrny, pytacy za korjenjemi słowjanskich Serbow a jich stawiznow.

Budyšin (CS/SN). We wobłuku Maćičneje akademije zbližištaj Mechtild a Wolfgang Opel minjeny štwórtk připosłucharjam w Budyskim „Wjelbiku“ z dwuhodźinskim přednoškom njewšědne žiwjenje polarneho slědźerja Jana Awgusta Měrćinka. Lěta 1817 w Hrodźišću rodźeny nałožowaše swoju maćeršćinu serbšćinu, němčinu a čěšćinu, kotraž bě prěnja rěč jeho druheho nana. Při wukubłanju na šewca w Małym Wjelkowje zezna wón Ochranowske bratrowstwo. 1844 pósłachu jeho jako misionara do Labradora. Měrćink so z Inuitami spřećeli a nawuči jich čitać, pisać, ličić a wědu wo swěće. Ale tež wón tójšto wot Inuitach nawukny, mjez druhim jich rěč a kak z kajakom kaž tež psyčimi sanjemi wobchadźeć.

Salomon Bohuchwał Frencel

štwórtk, 22. měrca 2018 spisane wot:
Dźensa před 250 lětami, 22. měrca 1768, je we Wojerecach farar Salomon Bohuchwał Frencel zemrěł. Serbski ewangelski farar, spisowaćel a Wojerowski chronikar narodźi so 25. januara 1701 w Čornym Chołmcu do wuznamneje serbskeje farskeje swójby. Jako syn fararja Michała Frencla bě wón zdobom wnuk znateho fararja Michała Frencla, kiž w Budestecach skutkowaše. Po wuspěšnym zakónčenju gymnazija w Budyšinje studowaše teo­logiju we Wittenbergu. Wot lěta 1729 běše potom z fararjom w Lejnom pola Wojerec a wot 1752 skutkowaše jako diakon we Wojerecach. W lěće 1738 wuda wón serbsku nabožnu knižku a šěsć lět pozdźišo chroniku města a knjejstwa Wojerec, kotraž je hišće dźensa zakładne domizniske žórło. Město Wojerecy počesći zasłužb­neho chronista z pomjenowanjom dróhi w starym měsće na „Salomona Bohuchwała Frenclowa“. W ródnej wsy Frencla Čornym Chołmcu tohorunja na swojeho wuznamneho syna dopominaja. Tam maja wot lěta 1998 po nim pomjenowany towarstwowy dom na nawsy. Janek Wowčer

Pokład blisko Trjebina

wutora, 20. měrca 2018 spisane wot:

Archeologojo w Sakskej prěni raz sydlišćo z bronzoweje doby wotkryli

Běła Woda (AK/SN). Blisko Trjebina bě hižo w lětach 1400 do 1000 do Chrystusa, potajkim w bronzowej dobje, sydlišćo. Tak rěka wuslědk archeologow, kotřiž su jenož někotre centimetry pod lěsom rozpřestrěwaceje so Wochožanskeje jamy slědźili. „Kompaktnosć, mnohotnosć a wulkosć wučinjeja jónkrótnosć namakanki. Prěni króć smy w Sakskej tajke zwisowace sydlišćo namakali.“ To rozkładźe nawoda referata Sewjerozapadna Sakska w krajnym zarjedźe za archeologiju dr. Wolfgang Ender minjenu sobotu blisko Wochožanskeje brunicoweje jamy, hdźež su wuslědki wurywankow zjawnosći předstajili. Dźakowano financnej podpěrje koncerna Łužiska energija a milinarnje (LEAG) bě slědźenje scyła hakle móžne. Zakład toho bě třilětne zrěčenje mjez LEAG a zarjadom z lěta 2017. Po nańdźenju chinskeje wěže z časa wjercha Pücklera w lěće 2014 je to nětko druhe wurjadne wotkryće před wuhlowej jamu.

Mišterske twórby mištersce zanjesene

wutora, 20. měrca 2018 spisane wot:

Budyšin (SN/bn). Minjeny kónc tydźenja je Serbski ludowy ansambl znowa „Mišterske twórby chóroweje hudźby“ předstajił. We Wětošowskej němsko-serbskej dwójnej cyrkwi a na žurli Budyskeho Serbskeho muzeja – wobě hrajnišći běštej bohaće wopytanej – su spěwarjo pod nawodom Andreasa Pabsta swětowu literaturu wšelakich dobow předstajili. Program wopřiješe twórby z repertoira, kotrež běchu ansamblowcy hižo w rjedźe prezentowali runje tak kaž z wjacorych nowinkow. Wjerški koncerta w Budyšinje běchu dynamisce zanjeseny, wot Soyoung Kim na křidle přewodźany melodram „Struga“, kotryž bě Jan Bulank na tekst Kita Lorenca skomponował, nutrny, jenož wot muži interpretowany „Nócny spěw“ Josefa Gabriela Rhein­bergera a wospjet „Credo“ z „Božeje mšě za dwójny chór“ Franka Martina.

Bernd Alois Zimmermann

wutora, 20. měrca 2018 spisane wot:

Jedyn z najwuznamnišich komponistow druheje połojcy zašłeho lětstotka, Bernd Alois Zimmermann, by dźensa stoćiny swjećił. Narodźił bě so wón 1918 w sewjerorynsko-westfalskim Bliesheimje blisko Euskirchena swójbje železnicarja. Hromadźe z dalšimi wuznamnymi nowotarjemi na polu hudźby, kaž běchu to na přikład John Cage, Witold Lutosławski abo Isang Yun, słušeše Zimmermann do generacije komponistow, kotřiž běchu so wšitcy w dźesatych lětach minjeneho lětstotka narodźili a reprezentowachu zazběh noweje hudźby po 1945.

Po šulskim času studowaše Zimmermann wot lěta 1937 spočatnje pedagogiku w Bonnje a pokročowašse 1938 ze studijom mjez druhim hudźbneje wědomosće a kompozicije na Kölnskej uniwersiće resp. Wysokej šuli za hudźbu. 1940 dyrbješe do wójska, z kotrehož pak jeho chorosće dla 1942 pušćichu. 1947 wón potom swój wysokošulski studij skónči.

Wiki ze serbskej nuansu

póndźela, 19. měrca 2018 spisane wot:

Lipšćanske knižne wiki běchu wospjet wjele zajimcow přiwabili. Wustajeny poskitk wobsahowaše nimale wšitke wobłuki ćišćanych materialijow. Tež serbska Łužica bě prezentna.

Lipsk (jž/SN/bn). Lětuše Lipšćanske knižne wiki, kotrež so wčera zakónčichu, je wjace hač 271 000 ludźi wopytało. To je porno lońšemu rekordej něhdźe pjeć procentow mjenje. Hłowna přičina bě drje kónc tydźenja zadobywaca so zyma – sobotu bě zjawny wobchad nimale dospołnje zastajeny.

Ze serbskeho wida najwažnišej programowej dypkaj wikow běštej knižna premjera historiskeho romana „Sudička“, kotryž je w nakładnistwje Salomo wušoł – z njeho čitaše awtor Dieter Kalka njedźelu wujimki –, a čitanje Benedikta Dyrlicha. Tradicionelnje bě tež Ludowe nakładnistwo Domowina ze swójskim stejnišćom prezentne. Zajim na poskitku bě po słowach jednaćelki LND Marki Maćijoweje dosć dobry. Wosebje monografija Waltera Koschmala „Basnik – Kito Lorenc – wo­srjedźa“ wukopa so jako wosebity magnet.

Terminy jara požadane

póndźela, 19. měrca 2018 spisane wot:
Tež Serbja běchu na Lipšćanskich knižnych wikach zastupjeni. Benedikt Dyrlich (POP) tam njedźelu čitaše. W hali 3 na stejnišću D200 je, kaž hižo mnohe lěta, Ludowe nakładnistwo Domowina swoje wudźěłki wustajało. Čitanje serbskich awtorow LND pak so stajnje njeradźi. Je cyle jednorje přewjele požadanjow na terminy a městnosće. Derje tuž, zo je LND namakało městno zwonka wustajenišća, a to pjatk za Lipšćanskim Serbskim blidom, hdźež čitaše Lubina Hajduk-Vejkovićova ze swojeje aktualneje kriminalki „Módre buny“. Spontane čitanja, tež zwonka programa „Lipsk čita“, su stajnje móžne a witane. Přiwšěm by rjenje było, bychmy-li móhli, snano hižo klětu, dožiwić awtora LND z nowostku direktnje na wikach. Bjezdwěla by to mnohim, wosebje serbskim šulskim rjadownjam a tak přichodnym čitarjam serbskeje literatury přidatny powabk był, zaměrnje do Lipska jěć. Milenka Rječcyna

Jutrowne jejka we wulkej zymje

póndźela, 19. měrca 2018 spisane wot:

Pjata póstna njedźela je hižo tójšto lět rezerwowana za Slepjanske jutrowne wiki. Najebać lódzymne temperatury je tójšto ludźi do Serbskeho kulturneho centruma (SKC) přišło.

Slepo (JoS/SN). Wopytowarjo 21. serbskich jutrownych wikow w Slepjanskim Serbskim kulturnym centrumje dožiwja prěni raz „jutry w krasnej zymskej krajinje“. Takle witaše nawodnica SKC Sylwija Panošina sobotu hosći, kotřiž běchu na- jebać sněh a wětřik do Slepoho přišli. Zymne wjedro so wězo wotpowědnje wuskutkowaše. Wikowarjo sadu a zeleniny běchu wšitcy wotprajili, nalětnje kwětki a rostliny za zahrodu kónc tydźenja to­horunja žane předawać njemóžachu. ­Wichor je sněženki přez prózdne předawanišća na dworje SKC wěł.

nawěšk

nowostki LND