Wuměna jemu na wutrobje leži

srjeda, 24. junija 2020 spisane wot:

Hubert Kokla je wot lěta 1991 aktiwny čłon Černobylskeho towarstwa. Hač do lě­ta 2009 je wón z mandźelskej Luciju­ a dalšimi w Pančicach-Kukowje dokładnje 565 dźěćom a 55 dorosćenym z Běłoruskeje hač do štyri tydźenje trajace wočerstwjenje zmóžnił. Měrćin Weclich je so ze 84lětnym rozmołwjał.

Što Wam tutón čas woznamjenja?

H. Kokla: Smój z mandźelskej wuměnu jara aktiwnje a z cyłej wutrobu pěstowałoj. Z pomocnym transportom sym jědnaće razow sam w nuklearnje poće­ženej kónčinje w Černobylu był. Jedyn transport wobsteješe samo z 15 nakładnych awtow.

Kajka je pomocna situacija dźensa?

H. Kokla: Ći, kotřiž su na spočatku jara­ aktiwni byli, su dawno starši a jich dźěći dorosćene. Mnozy młodostni maja dźensa cyle hinaše zajimy, pućuja radšo po swěće. Tuž je kontakt powšitkownje popušćił.

Kaž wěm, Wam wuměnu pěstować jara na wutrobje leži.

H. Kokla: Zo wuměna hižo tak in­tensiwna kaž w 90tych lětach njebudźe, je so hižo dawno wotbłyšćowało. Wšako je dźeń a wjace starosćow z financami, a cyłu wěc móžeš jeno z darami zaručić, dó­sta­nješ pak lědma podpěry.

A što sej přejeće?

Nowe koncepty nastali

póndźela, 22. junija 2020 spisane wot:

Biskopičanska syć dźěćaceho a młodźinskeho dźěła je mnohim dorosćacym jara wažny domicil. Měrćin Weclich je so­ z teamowym šefom zarjadnišća Andreasom Mikusom rozmołwjał.

Kak sće dźěławosć syće w minjenych tydźenjach zawěsćili?

A. Mikus: Smy organizatorisce wjele změnili a wjacore zarjadowanja na nazymu přepołožili. Přewjedźechmy pak tež někotre widejowe šaltowanja. Nachwatachmy wšelke koncepty, a naš dom smy dokładnje wurjedźili. Smy tu a tam tež něšto renowěrowali. Někotři kolegojo su dru­hdźe wupomhali, dalši wostachu nadhodźin dla doma. Njetrjebachmy niko­ho do krótkodźěła słać. Z nowymi wolóženjemi nětko znowa započnjemy, a chcemy so w našim wšědnym dźěle poněčim zaso k normaliće nawróćić.

Běchu so nowe puće wudali?

A. Mikus: Zdźěla su nowe přemyslowanja a koncepty nastali a smy hladajo na digitalne dźěło tójšto přiwuknyli, přiwuknyć dyrbjeli.

Što je z planowanymi terminami pře­wje­dźenja dyrdomdejskeho campa při Němskopazličanskim wulkohaće?

Domiznu spóznawać

štwórtk, 18. junija 2020 spisane wot:

Matineja „Moja dróha“ bě jedne z prěnich zarjadowanjow, kotrež su zajimcam zmóžnili kulturu po dlěšej přestawce wosobinsce a žiwje dožiwić. ­Katrin Demczenko je so z Martinom Schmidtom, předsydu hudźbno-literarny program organizowaceho Wojerowskeho wuměłstwoweho towarstwa, ­rozmołwjała.

Knježe Schmidto, što bě nastork za matineju?

M. Schmidt: Wuměłstwowe towarstwo a komponist Jan Cyž, bračistka Waltraut Elise Elvers a 1. wiolinist Sewjeroněmskeje filharmonije Malte Hübner su hižo wjele lět wusko zwjazani. Cyž je hižo loni kruch na tekst Brigitty Reimann skomponował. Jako wo tym zhonichmy, smy koncept matineje zhromadnje wuwili.

Što sće sej ze zhudźbnjenja tekstow Brigitty Reimann wočakował?

M. Schmidt: Mam tajkele wobdźěłanje za wosebitu składnosć, zjawnosći nam­rěw­stwo Wojerowskeje spisowaćelki na nowe wašnje prezentować. Přede­wšěm młodźina měła so intensiwnišo z maći­znu zaběrać a Wojerecy jako swoju – tež dušinu – domiznu spóznawać.

Kotre teksty sće wuzwolili, a kak sće rozsudźili, štó je recituje?

Pod titulom „kóstkaty slěd“ wotewru přichodnu sobotu w Lipšćanskej galeriji­ b2 wustajeńcu tam bydlaceje wuměłče Karoline Schneider. Cordula Ratajczakowa je so z rodźenej Budyšanku rozmołwjała.

Pod serbskim titulom w Lipsku za wustajeńcu wabić njeje runjewon z wašnjom. Čehodla sće so za to rozsudźiła?

Jeno za potrjebu komunow

štwórtk, 04. junija 2020 spisane wot:

Što maja wobkedźbować, chcedźa-li sej komuny přełožowansku techniku wupožčić? Wo tym je Axel Arlt z Francisku Grajcarekec a Janom Kralom ze serwisoweho běrowa serbšćinu porěčał.

Běchu słuchatka za přełožowanje hižo raz wupožčene?

J. Kral: Dotal hišće nic, mamy pak prěnje­ naprašowanja. Na přikład chce sej je gmejnski radźićel Alfons Ryćer za gmejnsku radu Ralbicy-Róžant wupožčić, zo bychu­ techniku na posedźenju wupruwowali. Dalši zajim je ze stron Serbskeho sejma, kotremuž pak bohužel pomhać njemóžemy. Słuchatka su jeno za komunalnu potrjebu.

Kak měli komuny postupować, chcedźa-li nowu techniku wužiwać?

J. Kral: Smój wšitkim gmejnam zdźě­liłoj, zo je technika tu we Wojerecach přistup­na. Chcedźa-li ju wužiwać, njech zapodadźa namaj próstwu z terminom a trěbne mnóstwo słuchatkow. Leži-li městnosć na našim puću, jim techniku rady dowjezemoj. Abo wone ju pola nas za wěstu kawciju dóstanu.

Kelko kawcija wučinja?

J. Kral: To je małke zawěsćenje a nje­rěka, zo nimamy dowěru. Dźe wo to, gmejny tróšku k disciplinje kubłać. Wšako je technika přewšo čućiwa a naročna.

Na přichod wusměrjene

srjeda, 03. junija 2020 spisane wot:

Město Wojerecy je so wuspěšnje na wšo­zwjazkowym wubědźowanju „Komu­nalna ćopłotna změna“, wobdźěliło, ke kotremuž běštej agentura za wob­nowjomne energije kaž tež Fraunhoferski institut za energijowe hospodarstwo a energijowe systemy namołwjałoj a do přichoda sahace ideje pytałoj. Nětko su Wojerecy modelowe město. Kotre ideje a šansy móhli so z toho wuwić, za tym je so Andreas Kirsch­ke wyšeho měšćanosty Stefana Skory (CDU) prašał.

Město Wojerecy je modelowa komuna. Kak sće powěsć na wědomje brał?

S. Skora: Sym hordy, naše požadanje je mjez třomi najlěpšimi. Po cyłej Němskej bě so nimale 50 komunow na wubědźowanju wobdźěliło. Wojerecy žněja tak wjele kedźbnosće fachowych nowin.

Z kotrym konceptom je so město požadało, a štó je na nim dźěłał?

Za zakońhišće do lěća

srjeda, 27. meje 2020 spisane wot:

Předwčerawšim wotmě so we wuběrku za hospodarstwo a energiju zwjazkoweho sejma słyšenje nastupajo zakoń wo zakónčenju wudobywanja wuhla. Zapósłanc dr. Klaus-Peter Schulze (CDU) z Grodka bě tam jako jedyn zastupjer Łužicy přitomny. Bianka Šeferowa je so z nim rozmołwjała.

Sće z naćiskom zakonja wo kóncu zmilinjenja wuhla zakładnje spokojom?

K.-P. Schulze: Słyšenje ma prěnjorjadnje zaměr, zo maja wšitke zwjazki a zastupjerjo potrjechenych składnosć, wo wuslědkach so wobhonić a prašenja stajeć. Jako zastupjer wobswětoweho wuběrka mějach wězo hinaši wid na temu a sym so wosebje na temu wotpadki koncentrował. Wjele ludźi scyła njewě, zo je łužiske milinarnje sobu předźěłuja.

Su so Waše prašenja dosahajcy rozrisali?

Wjac hač jeničce dźěłarnja

srjeda, 27. meje 2020 spisane wot:

Dom Bethesda we Wojerecach wužiwaja zajimcy wšitkich generacijow. Jedne ćežišćo jeho skutkowanja je, starać so wo młodostnych a młodych dorosćenych. Silke Richter je so z projektowej nawodnicu a socialnej pedagogowku Doreen Zschiesche rozmołwjała.

Mnozy młodostni sej mysla, zo sće jeničce skupina za sebjepomoc. Diakonija swj. Měrćina pak ma zawěrno dalše poskitki.

D. Zschiesche: Haj, wona w Budyskim a Zhorjelskim wokrjesu jara wjele poskitkow zeskutkownja. We Wojerowskim domje Bethesda mamy nimo kontaktneho městna za sebjepomoc poradźowarnju za wotwisnych. Dalše poradźowarnje su za staršich, dźěći a młodostnych kaž tež za młodźinske socialne dźěło w formje „wotewrjeneje młodźinskeje dźěłarnje“. Tónle poskitk bu 1992 po njeměrach specielnje za prawicarsce orientowanych a k namocy zwólniwych młodostnych wu­tworjeny. Wot toho časa bu wotpowědnje spěchowanskim móžnosćam a potrjebam stajnje zaso změnjeny. Młodźinska dźěłarnja wobsteji mjeztym dźewjeć lět.

Wo koho so we wotewrjenej młodźinskej dźěłarni staraće, što wobdźělnicy wuknu?

Smy zhromadnje rozsudźili

póndźela, 25. meje 2020 spisane wot:

Dźensa tydźenja su so zastupnicy ­sak­skeho kultusoweho ministerstwa zhromanje ze zastupjerjemi Serbow w Drježdźanach na to dojednali, ­na serbskimaj wyšimaj šulomaj ­we Worklecach a Ralbicach w nowym šulskim lěće 2020/2021 stajnje dwě ­rjadowni w 5. lětniku wutworić. Što je rozsud statnych instancow wobwliwowało a hač je wučba dale zaručena, ­wo tym je so Janek Wowčer ze sakskim kultusowym ministrom Christianom Piwarzom (CDU) rozmołwjał.

Knježe ministro Piwarzo, do wuradźowanja ze serbskimi zastupnikami minjenu póndźelu w Drježdźanskim kultusowym ministerstwje sće we wotmołwnym lisće potrjechenym Ralbičanskim staršim hišće wariantu tři rjadownje w nowym šulskim lěće w 5. lětniku wu­tworić – dwě we Worklecach a jednu w Ralbicach – zastupował a faworizował. Što je Was k tomu pohnuło skónčnje tola hinak rozsudźić? Bě to snano list Ralbičanskich staršich, kotryž je předsydka Serbskeho šulskeho towarstwa Ludmila Budarjowa na wuradźowanju předčitała?

Tójšto nowych starych spěwow

štwórtk, 14. meje 2020 spisane wot:

Ludowe nakładnistwo Domowina ­je njedawno druhi nakład spěwnika „Dolna Łužyca spiwa“ wudało. Bosćan Nawka je so ze zestajerjom zběrki ­Gregorom Kliemom rozmołwjał.

Knježe Kliemo, čehodla bě druhi nakład trěbny?

G. Kliem: Cyle jednorje: Kniha je so jako­ přewšo woblubowana wopokazała, runje mjez młodźinu w Delnjej Łužicy. Dokelž bě dospołnje rozebrana, je LND wo druhim nakładźe rozmyslowało a so mje woprašało, hač nochcył original wobdźěłać a rozšěrjeny spěwnik zestajeć. Sym nadawk rady přiwzał.

Po kotrych kriterijach sće nowe spěwy wuzwolił?

nawěšk

SERBSKE NOWINY podpěruja:

Novi Sad – kulturna stolica Europy

nowostki LND