Z wudaća: septembera 2018
pjatk, 28 septembera 2018 14:00

Emocionalna diskusija w sejmje

Debata wo Łužicy zdobom poslednje posedźenje Stanisława Tilicha była

Drježdźany (SN/BŠe). Kak hewak móhł so bywši sakski ministerski prezident Stanisław Tilich lěpje ze Sakskeho kraj­neho sejma rozžohnować kaž z debatu, hdźež dźěše wo swoju domiznu Łužicu. Wčera je so krajny parlament z přichodom kónčiny a tamnišimi wobydlerjemi zaběrał. Hladajo na tuchwilne diskusije na najwšelakorišich zarjadowanjach k strukturnej změnje tema jara pali. Zapósłanc sakskeho krajneho sejma dr. Stephan Meyer (CDU) pokaza na to, zo měli najprjedy perspektiwy za brunicowej kónčinje w Sakskej wuwić, prjedy hač wo zakónčenju wudobywanja brunicy rě­či­my. Dr. Jana Pinka (Lěwica) skedźbni stajnje zaso na to, zo njeje žanych rezerwow za rekultiwěrowanje łužiskeje kónčiny a njetransparentne jednanje čěskeho kon­cerna EPH, kotremuž předewzaće Łuži­ska energija a milinarnje (LEAG) při­słu­ša. „Proces přewzaća łužiskeje bruni­coweje sparty Vattenfalla na LEAG njeje sakske knježerstwo intensiwnje dosć přewodźało“, zapósłanča Lěwicy potwjerdźa.

wozjewjene w: Politika

Budyšin. Wo hišće młodym, před 70 lětami załoženym staće Israelu je předsyda Němsko-Israelskeho towarstwa w Drježdźanach Ralf Wilhelm na zarjadowanju Serbskeje Lěwicy minjenu póndźelu w Röhrscheidtowej bašće přednošował. Referent zhladowaše zdobom na kónc 19. lětstotka, hdźež zaručichu Židam w Němskej z rajchskej wustawu z lěta 1871 runostajenje. Židowstwo bě jeničce nabožina a tak priwatna naležnosć. ­Mnozy Židźa so asimilowachu. Doba zrodźi wuběrnych židowskich wědomost­nikow, wobchodnikow a patriotow.

wozjewjene w: Politika
pjatk, 28 septembera 2018 14:00

Rybarstwo łužisku kónčinu charakterizuje

Podpěra wobhospodarjam wodźiznow wažny stołp Leaderoweho regiona Hornjołužiska hola a haty

Wot časa pomjenowanja Leaderoweho regiona Hornjołužiska hola a haty před dźesać lětami su hižo mnohe projekty zwoprawdźili. Wobłuki toho su najwšelakoriše a sahaja wot infrastruktury přez turizm hač k hospodarstwu a by­dlenjam předewšěm za młode swójby, kotrež chcychu twarsku substancu na wsy zachować a dale wužiwać. Při tym su hłowne zaměry regionalne two­rjenje, žiwjenska kwalita, kooperacija a dwurěčnosć, skrućenje zhromadnosćow a wuwiće přirody. Serbske Nowiny chcedźa so spěchowanym wjerškam přichodnje wěnować a je bliže před­stajić.

Kaž mjeno Leaderoweje kónčiny Hornjołužiska hola a haty hižo přeradźa, wodźizny region charekterizuja, štož měło so wězo tež přichodnje zachować. Přiroda dźě słuša k žiwjenskej kwaliće woby­dlerjow a zaruča zdobom wěsty dźěl ho­spodarstwa kaž rybarstwo. Njezadźiwa tuž, zo so tomu tež spěchowanski program wěnuje.

wozjewjene w: Hospodarstwo
pjatk, 28 septembera 2018 14:00

W Droždźijskej Šwicy sonić

Čłonojo domizniskeho towarstwa hotuja so na běrnowy swjedźeń

Městačko Wóspork z něhdźe tysac wobydlerjemi leži 16 kilometrow wuchodnje Budyšina. Wobmjezowane wot Malešec na sewjeru, města Lubija na juhowuchodźe, Buke­čanskeje gmejny na juhozapadźe a Kubšic na zapadźe. Wósporkej přisłušeja tež znate serbske wsy kaž Njechorń, Hrodźišćo, Wuježk, Worcyn a Droždźij. Wjesne tafle drje su dwurěčne, ale serbsce w tutej kónčinje lědma hišće něchtó rěči.

wozjewjene w: Předźenak

Dźěćatstwo w narańšej ewangelskej kónčinje mjez Bukecami a Lubijom kónc 19. lětstotka wopisuje 1962 zemrěty Richard Zahrodnik. Originalny němskorěčny tekst ze swójbneho archiwa staj jeho prawnučk Friedhard Krawc a Arnd Zoba-Bukečanski zeserbšćiłoj.

Jedne wudaće nowin wotewzać a roznošować žadaše sej dwaj dnjej z tójšto nałoženej mocu a wunjese 25 fenkow. Sym pak kedźbliwy był: Přewzach jedyn Lubijski roznošowanski wobłuk přidatnje, kotryž bě njespušćomnosće dotalneje roznošowarki dla swobodny. W Lubiju stejachu domske pódla sebje w rynku, a pjenjezy běchu chětře zasłužene. Dóstach nětko dwójce 25 fenkow, to bě wjeselo. Lubijscy čitarjo dawachu nowinskemu hólcej k hodźom wjetša pjenježny dar, rozeznawacy so mjez třomi fenkami a jednej hriwnu (dwójce).

wozjewjene w: Předźenak
pjatk, 28 septembera 2018 14:00

Kuriozity – dalmaciske

Swoje wobkedźbowanja po puću w Chorwatskej napisał Křesćan Krawc (1)

Na mjechkej ławce wozydła za pjeć wosobow sedźo jědu sobu do južneho dźěla Chorwatskeje, do Dubrovnika a dale samo hač do čornohórskeho Kotora. Ja mam swój problem z tymi 250 PSami před sobu a z tym za mnu jěducym jednoswójbnym domom, caravan mjenowanym. Caravan je bydlenski wóz, tak steji w interneće. Čas žiwjenja pućuju pod hesłom „Z najmjenje srědkami najwjace dožiwjenjow!“. Jako swójba smy tak po tehdy zakazanych ukrainskich Karpatach pućowali, z nachribjetnikami a małym stanom, štyri kilogramy ćežkim, a so rano w hórskej rěčce myli. K nam su chodźili ze susodnych wsow a nam twaroh, šmałc a chlěb nosyli … Město nachribjetnika nětk sydom a poł metra dołhi a dwaj a poł metra šěroki dom na kolesomaj z lěharnju, kuchnju, blidom a wotdźělom samo z hajzlom a dušu – to njeda we mni zahoritosć schadźeć. Nochcu pak młodym hordosć a wjeselo skazyć. Ja jědu sobu – mój jědźemoj sobu, dźěd a wowka –, ­tónraz bjez žurnalistiskeho zawjazka. Mamoj so wočerstwić! Štož nochcych wěrić: Tónle bjezkónčny asfaltowy pas je za mnje poněčim zajimawy.

wozjewjene w: Předźenak
pjatk, 28 septembera 2018 14:00

Róčnica wuchowanja swěta

Lětsa je tomu 35 lět, zo bě w zjawnym žiwjenju přeco hišće skerje njeznaty podpołkownik ze swojim postupowanjom stawizny swěta na drje rozsudne wašnje wobwliwował. Dnja 26. septembra 1983 je tehdy 44lětny oficěr sowjetskeje powětroweje wobory Stanislaw Jewgrafowič Petrow najskerje třećej swětowej wójnje zadźěwał.

wozjewjene w: Předźenak
pjatk, 28 septembera 2018 14:00

Pokiwy (28.09.18)

W piwarni zaso swjeća

Kulow. 27. raz změni so Kulowska piwarnja wot dźensnišeho hač do njedźele na swjedźenišćo. Po dźensnišich rejach z kapału Božemje Cryers přizamknje so jutře popołdnju wulki piwarski wjacebój towarstwow. K wječornym rejam zahudźi kapała nAund. Njedźelu přeproša na rańše piwko z dujerskej kapału, popołdnju na kofej a tykanc.

Premjera noweho programa

Budyšin. Z prěnjej premjeru w nowej hrajnej dobje Serbski ludowy ansambl swój publikum jutře, sobotu, we 18 hodź. na žurlu SLA přeproša, štyri wšelake kwasy­ zeznać. W jewišćowym programje Naša Hanka w wěncu steji – Kwasne parlički, pod hudźbnym nawodom Judith Kubicec kwasuja rejwarjo, spěwarjo a hudźbnicy ansambla ze spěšnymi rejemi a jimacymi zynkami. Nimo Blunjowskeho, Slepjanskeho a Delnjoserbskeho kwasa pokaza ansambl tohorunja katolski kwas. W programje přinjesu wuměłcy twórby znatych serbskich komponistow kaž Detlefa Kobjele, Korle Awgusta Kocora a Jana Pawoła Nagela na jewišćo.

Ryby na kupje

wozjewjene w: Pokiwy
pjatk, 28 septembera 2018 14:00

Mnohe lěty šmórnyli

Berlin (dpa/SN). Stawk pilotow a přewodźerjow lětadłow irskeho předewzaća Ryanair je dźensa tež lětanišćo Berlin-Schönefeld je trjechił. Tak dyrbjachu tam 52 wot cyłkownje 92 lětow šmórnyć. Najwjace pasažěrow je so do toho informowali, tak zo njeje hižo k wulkim haćenjam dóšło. Dźěłarnistwa w šěsć europskich krajach su personal předewzaća namołwjeli dźensa njedźěłać. W Němskej wobdźěleja so piloća zjednoćenstwa Cockpit a w dźěłarnistwje verdi organizowani přewodźerjo lětadłow.

Maas Turkowsku namołwjał

Berlin (dpa/SN). Před oficialnym statnym aktom w zwisku wopyta turkowskeho prezidenta Recepa Tayyipa Erdoğana je Zwjazkowy wonkowny minister Heiko Maas (SPD) Turkowsku namołwjał, wo swobodźe měnjenjow a nowinarstwa kaž tež prawniskostatnosću rozmyslować. Zwjazkowy prezident Frank-Walter Steinmeier je Erdoğana dźensa w Berlinje witał. Mjeztym wužiwa mnoho ludźi w stolicy Němskeje składnosć, přećiwo turkowskemu knježerstwu protestować.

Sej wosebitu komisiju žadał

wozjewjene w: Politika
pjatk, 28 septembera 2018 14:00

Wo změnje diskutowali

Berlin (dpa/SN). Zwjazkowy sejm je dźensa wo planowanej změnje Zakładneho zakonja wuradźował. Zaměr je, zo ma Zwjazk komunam hladajo na kubłansku infrastrukturu a twara zapłaćomnych bydlenjow pomhać. Tuž měli so předpisy wustawy změnić, zo móhł so Zwjazk na kóštach wobdźělić. Plenum zwjazkoweho sejma je dźensa prěni raz wo naćisku zakonja wuradźował. CDU, CSU a SPD su so hižo w koaliciskim zrěčenju na to dojednali, Zakładny zakoń změnić. Wosebje hladajo na podpěru wutwara digitalneje infrastruktury na šulach w komunach klaca. Klětu měli tuž pjeć miliardow eurow za polěpšenje wuměnjenjow němskich kubłanišćow k dispoziciji stajić. Za změnu wustawy měli dwě třećinje zapósłancow sejma přihłosować.

wozjewjene w: Politika

nawěšk

nowostki LND