Z wudaća: štwórtk, 16 meje 2019
štwórtk, 16 meje 2019 14:00

Zakładny zakoń hódnoćili

Berlin (dpa/SN). Tydźeń do 70. róčnicy Zakładneho zakonja su w zwjazkowym sejmje jeho wuznam za wuwiće Němskeje wuběhnyli. Předsyda frakcije CDU/CSU Ralph Brinkhaus (CDU) namołwješe přiwšěm ke kedźbliwosći. „DNA, kotraž je tutón zakoń tak wuspěšny sčiniła, dyrbimy zachować“, pominaše sej Brinkhaus, zamołwitosće Zwjazka a zwjazkowych krajow znowa rjadować. Předsydka SPD Andrea Nahles namołwi, žadanju Zakładneho zakonja wotpowědować a skónčnje po wšej Němskej jenake žiwjenske wuměnjenja wutworić.

Merkel tola do Brüssela?

Berlin (dpa/SN). Němska zwjazkowa kanclerka Angela Merkel (CDU) je ze swojimi wuprajenjemi nastupajo zamołwitosć za Europu spekulacije nastorčiła, hač nochcyła wažne zastojnstwo EU w Brüsselu přewzać. W rozmołwje z nowinarjemi wona připowědźi so přichodnje sylnišo za přichod Europy zasadźeć. „Mnozy so wo Europu starosća, tež ja. To zesylnja we mni začuće zamołwitosće, so zhromadnje z druhimi wo dóńt tuteje Europy starać.“

USA přećiwo chinskej firmje

wozjewjene w: Politika
štwórtk, 16 meje 2019 14:00

Budyšin dale kulturna stolica

Dr. Hozyna rozprawu dźěłoweho kruha za serbske naležnosće podała

Budyšin (SN/mwe). Z wjetšinu hłosow je Bu­dyska měšćanska rada wčera wobzamknyła, zo měło zarjadnistwo města pruwować, kak so „turistiski marketin­gowy koncept Budyšin“ financnje, per­sonelnje a strukturelnje zwoprawdźa. Po móžnosći měli hižo w běhu hospodarskeho lěta z naprawami započeć. Měšćansku radu dyrbjeli znajmjeńša jónu wob lěto wo stawje naprawow infor­mować. Do koncepta zapisani su Serbja, jich institucije a zarjadnišća w Budyšinje a zwon­ka města, runje tak kaž zawody a kubłanišća. Wšako mjenuje so sprjewine město kulturna stolica Serbow, a to z „dožiwjenskej serbskej kulturu“ runje tak kaž z nałožkami Serbow a nowymi poskitkami tež w susodnych krajach.

wozjewjene w: Lokalka
Při namócnosćach mjez Palestinjanami a israelskimi wojakami na mjezy mjez Gazaskim pasmom a Israelom je so wčera po palestinskich informacijach 65 ludźi zraniło. Něhdźe 10 000 Palestinjanow bě składnostnje 71. róčnicy załoženja israelskeho stata protestowało. 15. meju mjenuja tam wuhnaća a ćěkanja Palestinjanow dla „dźeń katastrofy“. Foto: dpa/Yasser Qudih

wozjewjene w: Politika
štwórtk, 16 meje 2019 14:00

Tradicionalne a moderne twarske wuměłstwo

Kachlestajer a kachlicarski mišter Šćěpan Čornak zhladuje na 25lětne wobstaće swojeje firmy

Cyle sam na so stajeny je započał. Z Trabantom-kombijom jězdźeše ně­hdy k wužiwarjam swojich posłužbow.­ „Dyrbjach so chětro hibać. Dyrbjach zwiski k ludźom, twarskim a tepjenjetwarskim­ firmam nawjazać, sej kóždy pjenježk z pilnym dźěłom zasłužić. To bě ćežki a napinacy čas“, dopomina so Konječanski rjemjeslnik Šćěpan Čornak na spočatki swojeje firmy. „Dowěru zasłužiš sej jeno z dobrym, wobstajnym a kwalitnym dźěłom.“ Před 25 lětami zwaži sej wón krok do samostatnosće. Bě to čas zazběha a euforije. Tehdy njemějachu we wsy hišće krutu telefo­nowu syć. Terminy dojednawaše sej tuž z telefonoweje chěžki abo wosobinsce na městnje. Prěnje nadawki dósta na wsach wokoło Klóšterskeje wody, w Kamjenskim, Wojerowskim, Biskopičanskim a Budyskim regionje. Krizy w twarstwje dla wot lěta 1998 do 2006 běchu to tež montažowe twarnišća po wšej Němskej a samo w Danskej. „Zdobom bě to čas špatneje płaćenskeje moralki. Druhdy dyrbjach zasakle wo swoju mzdu wojować“, Konječan powěda.

Kachle a woheń jeho fascinuja

wozjewjene w: Hospodarstwo

Drježdźany (SN/MkWj). Čłonojo Rady za serbske naležnosće Sakskeje su sej na swoje wčerawše wuradźowanje statnu ministerku za wědomosć a wuměłstwo dr. Evu-Mariju Stange (SPD) přeprosyli. Z njej wuradźowachu wo stawje zdźěłanja noweho, mjeztym 2. plana knježerstwa k zachowanju serbskeje rěče a kultury. Tak sakske knježerstwo mjez druhim planuje, zahajić nowu imageowu kampanju na dobro Serbow, za čož wšak bě kóždolětnje 300 000 w etaće zaplanowanych. Při tym čłonojo rady zhonichu, zo chce ministerka Stange naćisk plana hišće w meji w kabineće wobjednawać dać. „To dźe spěšnišo, hač sym sej mysliła“, zdźěli předsydka serbskeje rady Marja Michałkowa na naprašowanje.

Zhotowjenje imageoweho projekta wšak móhło so hišće dlijić, dokelž dyrbja jón pjenježneho wobjima dla po wšej Europje wupisać. Potom ma wosebita přirada, kotruž wokomiknje zestajeja, dźěła k přihotam kampanje přewodźeć. A z tymi drje hakle po lětnjej přestawce započnu.

wozjewjene w: Politika
štwórtk, 16 meje 2019 14:00

Wo strukturnej změnje debatowali

Podstupim (dpa/SN). We wobłuku aktualneje hodźiny je so Braniborski krajny sejm dźensa ze strukturnej změnu we Łužicy­ po kóncu zmilinjenja brunicy zaběrał. Němske knježerstwo chce po­trjechenym zwjazkowym krajam 14 miliardow eurow direktneje pjenježneje podpěry za zmištrowanje strukturneje změny přewostajić. Braniborska ma z toho 3,6 miliardow eurow dóstać. Hač do doskónčneho kónca wudobywanja brunicy w lěće 2038 maja dalše miliardy ze stron Zwjazka přińć.

Braniborski ministerski prezident Dietmar Woidke (SPD) je připowědźił, zo ma w Choćebuzu nowa medicinska wyša šula nastać. Za to móhli pomocne srědki wužiwać. W plenarnej debaće rěčachu pak tež wo hospodarskich perspektiwach Łužicy a druhich kónčin. „Přichodnje dyrbjeli so nowe kaž tež hižo wobstejace politiske projekty hišće sylnišo na tym orientować, runohódne žiwjenske a dźěłowe wuměnjenja po cyłym kraju wu­tworić a zachować“, rěka w naćisku SPD, kotraž bě debatu nastorčiła.

wozjewjene w: Politika
štwórtk, 16 meje 2019 14:00

Reakcije na moped z 15 lětami

Němska wobchadna straža warnuje před nowymi rizikami

Berlin (dpa/SN). Wčerawše wobzamknjenje zwjazkoweho knježerstwa, młodostnym přichodnje zmóžnić hižo z 15 lětami z mopedom jězdźić, je rozdźělne reakcije zbudźiło. Wobchadny minister Andreas Scheuer (CSU) bě připowědźił, ze změnu zakonja wo nadróžnym wobchadźe zwjazkowym krajam zmóžnić, minimalnu starobu za wodźenje mopeda wot nětko 16 na 15 lět znižić.

We wuchodoněmskich krajach Braniborskej, Mecklenburgsko-Předpomorskej, Sakskej, Saksko-Anhaltskej a Durinskej wšak to hižo něšto lět z modelowymi pospytami wupruwuja. Testy su hač do kónca apryla 2020 planowane. Po změnje zakonja móža kraje samostatnje rozsudźić, hač nowe prawidła nałožuja.

Awtomobilowy klub ADAC plany, minimalnu starobu za wodźenje mopeda znižić, zasadnje wita. Rěčnica kluba rjekny, zo hodźała so tak mobilita młodostnych předewšěm we wjesnych kónčinach polěpšić. Z wida ADAC pak by lěpje było cyłoněmske rjadowanje namakać, zo njeby k „njepřewidnej šmjatańcy“ mjez krajemi dóšło.

wozjewjene w: Politika
štwórtk, 16 meje 2019 14:00

Statusowy symbol był

Hižo 15lětny/lětna z mopedom jězdźić bě do towaršnostneho přewróta na wuchodźe Němskeje nimale samozrozumliwe. Štóž je dźensa starši hač 45 lět, wě so derje na to dopominać. Moped wužiwać směć rěkaše njewotwisniši być a stajnje na šulski bus pokazany njebyć. Bjezdwěla bě jězdźenje z najmjeńšej formu motorizowaneho wozydła zdobom statusowy symbol. Zo hłownje we wuchodnych zwjazkowych krajach hišće hač do klětušeho apryla testuja,­ hač 15lětni mopedisća rosćacym narokam nadróžneho wobchada wotpowěduja, pokazuje na to, tele za čas NDR spomóžne rjadowanje tež w zwjazkowej republice zakótwić chcyć. Předwidźana procedura, zo zwjazkowe kraje wo zniženje staroby za wodźenje mopeda wo lěto rozsudźa, je prawa a konsekwentna. Sakski minister za wobchad Martin Dulig je minjene dny hižo podpěru připowědźił. Dźiwajo na dale a husćiši wobchad pak runje tak rozumju, hdyž starši młodostnych nowosć njewitaja. Axel Arlt

wozjewjene w: Politika

Běła Woda (AK/SN). Strukturna změna we Łužicy poradźi so jeno z pomocu najwšelakorišich iniciatiwow a akterow z domizny. Při tym měli tež dodźerženje klimoškitnych zaměrow wobkedźbować. Nimo wobchadnych naprawow měli kubłanje, kultura, přiroda a swójske iniciatiwy wobydlerjow zapřijeć. To je wuslědk wčerawšeje fachoweje rozmołwy w Běłowodźanskim sociokulturnym centrumje. Frakcija Lěwicy Sakskeho krajneho sejma bě na zarjadowanje přeprosyła. Wobydlerjo, měšćanscy a wokrjesni radźićeljo, wyši­ měšćanosta Běłeje Wody Torsten Pötzsch (Klartext) a zastupjerjo towarstwow a iniciatiwow su přišli.

wozjewjene w: Politika
štwórtk, 16 meje 2019 14:00

Ideje wotwonka zapřijate

Dźiwadłowy festiwal „Witajće druhdźe“ z wabjacymi inscenacijemi

Budyšin (SN/MiR). Inscenacija dźiwadłoweje hry „Tři sotry“ po Antonje Čechowje změje dźensa wječor w Budyskim Dźiwadle na hrodźe premjeru. Hač do poslednjeho wokomika je režiserka Bronwyn Tweddle, skutkowaca w transkul­turnym dźěle dźiwadźelenja Budyskeho Thespis-centruma, z hrajerjemi na dramje dźěłała. Do hry su mnozy akterojo zapřijeći, wot młodostneho hač k staršemu protagonistej. Mjez nimi su domoródni a ludźo, kotřiž su sem přićahnyli. „Wšitcy su lajkojo, a róle su wšelako wulke. Tak hodźa so runje zajimcy bjez profesionelneho hrajerskeho pozadka derje zasadźeć“, wona zwuraznja. „Anton Čechow lubkuje w swojej dramje ze starobu swojich figurow spožča jim najwšelakoriše formy wuprajenja.“ Měsacy dołho je Bronwyn Tweddle z hrajerjemi zaměrnje za premjeru zwučowała. Inscenacija njeje po originalu zdźěłana. Ta je akteram skerje zakład. „Hladajo na festiwal ,Witajće druhdźe‘, w kotrehož wobłuku kruch pokazamy, zdźěłachmy tekst, wusměrjacy so na aktualne wuwiće Budyšina.

wozjewjene w: Kultura

nawěšk

SERBSKE NOWINY podpěruja:

Novi Sad – kulturna stolica Europy

nowostki LND