Z wudaća: póndźela, 08 julija 2019
póndźela, 08 julija 2019 14:00

Konserwatiwni dobyli

Athen (dpa/SN). Grjekski ministerski prezident Alexis Tsipras dyrbi hić. Wolerjo kraja su so při wólbach parlamenta jasnje za konserwatiwnu stronu Nea Dimokratia rozsudźili. Strona z předsydu Kyriakosom Mitsotakisom na čole je sej wčera 39,7 procentow hłosow zdobyła a změje w parlamenće z 300 zapósłancani přichodnje wjetšinu 154 mandatow. Lěwicarska strona Syriza Tsiprasa docpě 31,5 procentow. Mitsotakisa chcychu hišće dźensa spřisahać.

Migranća kraj docpěli

Valletta (dpa/SN). Cyłkownje 65 migrantow na němskej wuchowanskej łódźi „Alan Kurdi“ je po informacijach wójska kupu Malta docpěło. Patruljowy čołm bě jich z wuchowanskeje łódźe přewzał. Migrantow chcedźa ručež móžno na druhe europskeje kraje rozdźělić. Do toho bě knježerstwo we Valletta intensiwnje z komisiju Europskeje unije a z němskim knježerstwom jednało. Pomocna łódź z ćěkancami bě dny dołho po morju błudźiła, dokelž njesmědźeše do přistawa.

Prawicarjow wobkedźbować

wozjewjene w: Politika
póndźela, 08 julija 2019 14:00

Zhromadny són dźělili

Prěni raz Myto Mjezynarodneho folklorneho festiwala „Łužica“ spožčene

Chrósćicy (SN/CoR/bn/MWj). Z nowym rekordom dohromady 22 000 wopyto­warjow je so wčera XIII. mjezynarodny folklorny festiwal „Łužica 2019“ zakónčił. Wjace hač 1 000 sobuskutkowacych – mjez nimi 700 wuměłcow z dohromady 15 krajow – je wot štwórtka hač do wčerawšeho w Budyšinje, Hochozy a Chrósćicach hudźbno-spěwno-rejwanske programy wuhotowało. Předsyda Domowina Dawid Statnik a předsyda přihotowanskeho wuběrka festiwala Marko Ko­war staj wšitkim sobuskutkowacym wuměłcam z tu- a wukraja kaž tež jich přewodźerjam, pomocnikam, organizatoram, hosćićelam, mějićelam statokow, dalšim podpěraćelam a pomocnikam wutrobny dźak wuprajiłoj.

wozjewjene w: Kultura
póndźela, 08 julija 2019 14:00

Weil kritizuje Saksku a Bayersku

Hannover (dpa/SN). Delnjosakski ministerski prezident Stephan Weil (SPD) je nastajenje Bayerskeje a Sakskeje při pytanju za kmanym kónčnym składźišćom za atomowe wotpadki kritizował. Bě to wuspěch minjeneje legislaturneje doby, zo dojednaja so wšitcy zhromadnje na „běłu zemjepisnu kartu“ bjez dočasnych posudkow za městnom, rjekny Weil powěsćerni dpa. To je narodny nadawk, kotremuž njesměł so nichtó wuwinyć. „Tohodla je mi absolutnje njezrozumliwe, zo so jednotliwe kraje wočiwidnje z tutej zasadu rozžohnuja, na přikład Bayerska a Sakska. Tak to njepoběhnje.“

Poprawom bě Němska kónčne składźišćo w delnjosakskim Gorlebenje planowała. Po lětdźesatki trajacych protestach bě Zwjazk 2017 nowy proces pytanja zahajił. Zaměr je, hač do lěta 2031 kmane składźišćo namakać. Atomowe wotpadki měli so hłuboko pod zemju w bywšich podkopkach składować. Geologisce přińdu formacije kaž sel, hlina abo kristaliny kamjeń kaž zornowc do prašenja. Prěnje wuslědki maja klětu předležeć.

wozjewjene w: Politika
póndźela, 08 julija 2019 14:00

Iniciatiwa załožena

Regensburg (B/SN). Pomocnej organi­zaciji Sea Eye a Sea Watch stej iniciatiwu „Cyrkej wuchowuje“ załožiłoj. Wonej chcetej so tak němskej cyrkwi za podpěru při wuchowanju ćěkancow na morju dźakować a angažement widźomny činić. Cyłkownje je Sea Eye lětsa 190 000 eurow wot cyrkwje dóstała. „Bjez njeje njebychu žane wuchowanske akcije móžne byli“, wuzběhny předsyda organizacije Gorden Isler. Bychu-li europske knježerstwa čłowjeske prawa runje tak chutnje brali kaž cyrkej poselstwo biblije, njebychmy trěbni byli.“ Křesćanske cyrkwje w Němskej su wažny partner pomocnymaj organizacijomaj. Ewangelska cyrkej na přikład je pytanske lětadło „Moonbird“ ze 100 000 eurami podpěrała.

Žada sej posłušnosć

Vatikan (B/SN). Bamž žada sej wot swojich diplomatow loyalnosć. Woni nimaja jeho zachribjetnje kritizować, so w blogach zwuraznić abo so do skupin zwjazać, kotrež so cyrkwi spřećiwjeja. To rje­kny swjaty wótc na posedźenju z nawodami pósłanstwow a stajnym wobkedźbowarjam Swjateho stoła.

Křesćenjo Nigera w straše

wozjewjene w: Cyrkej a swět
póndźela, 08 julija 2019 14:00

Wulke rozdźěle mjez regionami

Berlin (dpa/SN). Wot zwjazkoweho knježerstwa zasadźena komisija k přepytowanju žiwjenskich wobstejnosćow su po informacijach medijow hoberske rozdźěle mjez jednotliwymi regionami Němskeje zwěsćiła. „Wulke přećiwki wobsteja w regionalnych dochodach, dźěłowych móžnosćach, při wobchadnym a mobilnoškričkowym přiwjazanju a při zakładnym zastaranju ludźi“, rěka w kónčnej rozprawje knježerstwoweje komisije „Runohódne­ žiwjenske wobstejnosće“, kaž medije rozprawjeja.

Po samsnych žórłach chcyło knježerstwo na zakładźe rozprawy strukturnu a spěchowansku politiku znowa wusměrić. Wona njesměła hižo dlěje na wuchod a zapad orientowana, ale skerje po „potrěbnosćach“ skutkowna być. K tomu słuša tež zawjazk knježerstwa, runohódnosć žiwjenskich wuměnjenjow jako „směrnicu wšeho politiskeho skutkowanja“ wobhladować. Zwjazkowe knježerstwo bě komisiju w juliju 2018 zasadźiło. Zajutřišim, srjedu, chcedźa wuslědki přepytowanja w Berlinje oficialnje předstajić.

wozjewjene w: Politika
póndźela, 08 julija 2019 14:00

Prožym hłuboko pačeny

Cyrkwinski dźěłowy kruh we wot wotbagrowanja wohroženej wsy był

Prožym (AK/SN). W zwisku z rozšěrjenjom brunicoweje jamy Wjelcej-juh hrozy Prožymej wotbagrowanje. Tak by 800 ludźi, mjez nimi 250 křesćanow, swoju domiznu zhubiło. „Tež naša cyrkej by po­trjechena była. Lětsa je wona runje sto lět stara“, praji Hans-Christoph Schütt, wot lěta 2010 farar ewangelskeje wulkowosady Wjelcej, Prožym, Lěska, Maliń (Greifenhain), Nowe Wiki (Neupetershain) a Rašyn (Ressen) z 1 075 wosadnymi. Kedźbliwje jemu wobdźělnicy krajneho kruha za dźěło muži připosłuchaja. Cyłkownje 21 křesćanow z Berlina, Podstupima, Frankfurta nad Wódru a Choćebuza je pódla. W Prožymskej cyrkwi prašeja so woni za njewěstosću mjez ludźimi we wsy. Wobhonjeja so wo młodźinje a zhonja wo hłubokej pačenosći ludźi. Prožym je jedna ze stacijow na jich dwudnjowskej jězbje tydźenja po Łužicy. Při tym zaběraja so ze skónčenjom zmilinjenja brunicy a ze strukturnej změnu.

wozjewjene w: Politika
póndźela, 08 julija 2019 14:00

Tež Hornich Serbow wabili

Hochoza (SN/MiR). Na třoch statokach, pola Wojtojc, Ungerojc a Lobeźic na hórskim hrodźiku su pjatk wječor hač do połnocy hóstne a hosćićelske skupiny swoje programy předstajili. Na hłownym jewišću před Hochožanskej cyrkwju witaše Ana Holzschuhowa wulku syłu přihladowarjow. Dźěći Hochožanskeje pěstowarnje a horta překwapichu ze serbskim programom wosebje něhdyšeho wjesnjanostu Fryca Wojta. Jemu dźakowachu so direktorka Picnjanskeho hamta Elvira Hölzner a tamniši měšćanosta Jörg Krakow za njesprócniwy angažement za wjes a horliwe šěrjenje delnjoserbskeje rěče a kultury. Krajny rada wokrjesa Sprjewja-Nysa Harald Altekrüger (CDU) rjekny: „Sym hordy na to, zo Hochoza na iniciatiwu Wojta kóžde druhe lěto festiwal wuhotuje.“ Zapósłanc zwjazkoweho sejma Ulrich Freese (SPD) rjekny: „Tónle swjatk je kulturne bohatstwo a kluč k mjezsobnemu dorozumjenju. Sym sej wěsty, zo tež přichodnje Zwjazk, Braniborska a Sakska Serbam financne srědki přewostaja.“

wozjewjene w: Kultura
póndźela, 08 julija 2019 14:00

Kilankec statok prěni raz pódla

Z programom serbskich a mjezynarodnych skupin na šěsć burskich statokach kaž tež na přidatnym jewišću wosrjedź wsy dožiwi Mjezynarodny folklorny festiwal „Łužica 2019“ sobotu wječor a w nocy na njedźelu swój wjeršk. Při tym tež trochu dešća njemyleše. Předewšěm młodźi hudźbnicy zdźěla spontanje na puću zapiskachu, a ludźo k tomu rejwachu.

To běše poradźena premjera na Kilankec statoku. Na jewišću wotměnjachu so mjezynarodne ćělesa z pokazkami najwšelakorišich koloritow. Zazběh bě wjele lubjacy. Hosćo skupiny BAFOPAZ z Boliwiskeje zamóchu publikum hnydom zahorić. Sewjeromakedonskski­ cyłk Akud Mirce Azev ze Skopja a lóštni rejwarjo a spěwarjo z pólskeho Bolesławieca su pisanosć folklory na swoje typiske wašnje podšmórnyli. Přijomny bě tež zawod do programa Stareje lubosće z Choćebuza. Bě zajimawe dožiwić, kak zamóže so němski cyłk do serbskeje folklory zamyslić a ju na přeswědčiwe wašnje prezentować. Naročna a lóštna moderacija Heleny Bětnarjec a Boženy Bjaršec staraše so wo prawy přewod po programje.

wozjewjene w: Kultura
póndźela, 08 julija 2019 14:00

Zapozdźenje naledźe nješkodźało

Zapal a zahoritosć postaještej wječor na Kralec statoku, hdźež předstajištej so tež Serbski rozhłós a Wuhladko. Nimo hosći z Peruwa stej so němska skupina Thea Maass a słowakski folklorny cyłk Bobáňovci předstajiłoj, drje z něšto zapozdźenjom, štož pak přitomni sportowsce přijachu. Wšako čakachu mnozy na hižo dlěje připowědźenu překwapjenku. A ju je intendantka sćelaka MDR prof. dr. Karola Wille wozjewiła.

„Wot 1. januara 2020 poskitk serbskeho rozhłosa rozšěrimy“, prof. Wille připowědźi a žněješe za to připóznaće a přiklesk. Rozhłós wusyła potom wotydźenja hač do dźewjećich a sobotu hač do dźesaćich. „Dźěłamy na konceptach, z kotrymiž chcemy wam hišće bliši być“, wuswětli intendantka na prašenje moderatora wječora Jakuba Wowčerja.

wozjewjene w: Kultura
póndźela, 08 julija 2019 14:00

Poradźene premjery

Z programom „Naša duša“ wotewrě Serbski ludowy ansambl na farskim dworjefestiwalny wječor na statokach. Přewšo šarmantnje wjedźeše Diana Měrćinkowa tam prěni króć po programje. Dwór bě přez wšě hodźiny nadměru derje wopytany. Prěni króć njeje hosćićelski Wu­dworski folklorny ansambl program zahajił, ale orchester z pólskeho městačka Leśnica. Jako wustupichu na to Wudworčenjo zhromadnje z Přezpólnymi a ze skupinu hercow, knježeštej wulke wjeselo a wćipnosć. Wšako steješe dorostowa skupina prěni króć na jewišću. Wulki přiklesk zasłužichu sej nazhonićiši rejwarjo z premjernymaj poskitkomaj „Słowakska reja“ a „Domchowanka“, w choreografiji Kornela Kolembusa a Jana Kozelnickeho. Wosebje čerstwa bě moderacija Aquiny Žurec – za nju bě to premjera – a Fabiana Kaulfürsta. Milenka Rječcyna

wozjewjene w: Kultura

nawěšk

SERBSKE NOWINY podpěruja:

Novi Sad – kulturna stolica Europy

nowostki LND