Z wudaća: srjeda, 21 awgusta 2019
srjeda, 21 awgusta 2019 14:00

Solidarny přinošk wotstronja

Berlin (dpa/SN). Zwjazkowe knježerstwo je dźensa wobzamknyło, solidarny přinošk za najwjetši dźěl ludnosće wotstronić. Po planach financneho ministra Olafa Scholza (SPD) ma soli-připłatk za 90 procentow ludźi wot lěta 2021 wotpadnyć, dalši dźěl ma jón wotpowědnje dochodam jenož hišće podźělnje płaćić. Unija ma wulke wobmyslenja a chcyła soli dospołnje šmórnyć.

Conte wotstupi

Rom (dpa/SN). Populistiska alianca prawicarskeje Legi a hibanja Pjeć hwězdow w Italskej je na kóncu. Njestronski ministerski prezident Giuseppe Conte je wčera swój wotstup zapodał. Statny prezident Sergio Mattarella ma nětko rozsudźić, kak ma w knježerstwowej krizy dale hić. Do toho bě Conte w parlamenće z nutřkownym ministrom Mattejom Salvinijom wotličił. Tón žada sej bórzomne nowowólby, zo móhł dotalne dobre wuslědki naprašowanjow wuzbytkować.

Trump wopyt Danskeje wotprajił

wozjewjene w: Politika

Krajny sejm je 3. julija Druhi plan naprawow Sakskeho statneho knježerstwa k pozbudźowanju a wožiwjenju nałožowanja serbskeje rěče wobzamknył. Kak chceće ze swojej stronu k zwoprawdźenju plana přinošować, kotre nadawki sće sej w naležnosći dali?

Katja Meier Zwjazk 90/ZeleniRico ­Gebhardt ­Lěwica

Martin ­Dulig ­

SPD

Holger ­Zastrow FDP

Michael Kretsch­mer

CDU

Jörg Urban AfD

Swobodni wolerjo w Sakskej podpěruja swójske prócowanja, kaž projekt Witaj, serbskorěčnu wučbu a dźěławosć Serbskeho instituta. Pozitiwnje smy tež studiju SMiLE před něšto měsacami na wědomje brali. Prawa bě něhdy kročel, hibanju awtochtonych ludow Europy so přizamknyć – w Europje su wone ludy sedmina wobydlerstwa.

Fota: z wólbneho materiala kandidatow

wozjewjene w: Politika
srjeda, 21 awgusta 2019 14:00

Chór DSG w Berlinjeso předstajił

Berlin (SN/JaW). Pod nawodom Geralda Schöna je so minjenu njedźelu tež chór Choćebuskeho Delnjoserbskeho gymnazija (DSG) na dnju wotewrjenych duri w zwjazkowym ministerstwje za nutřkowne, twarstwo a domiznu předstajił a za Serbow wabił. To zdźěla Berlinski mjeńšinowy sekretariat. Zhromadnje ze zastupnikami sekretariata za delnjoněmčinu a Dźěłoweho zjednoćenstwa za němske mjeńšiny informowachu sobudźěłaćerjo běrowa mnohich zajimcow wo štyrjoch připóznatych narodnych mjeńšinach w Němskej, wo Frizach, Danach­ w Němskej, Sintach a Romach kaž tež wo Serbach. Serbow zastupowachu sobudźěłaćerce mjeńšinoweho běrowa Judit Šołćina a Madlenka Kowarjec kaž tež nawodnica Choćebuskeje Lodki Milena Stockowa.

wozjewjene w: Politika
srjeda, 21 awgusta 2019 14:00

Što pisanske stwy wšitko přeradźeja ...

Wustajeńca fotografikarja Jürgena Maćija w Kamjencu

Wćipnota ćěrješe mje kónc junija do Kamjenca. Připowědźene běchu „Městnosće pisanja – Łužiscy spisowaćeljo“ (SN tehdy rozprawjachu). A wězo wabješe tež nazhonjenje z mnoho dotalnych foto-wustajeńcow Jürgena Maćija: Z nich woteń­dźeš přeco spokojny a zadźiwany z dokładnych, wěrnych pohladow, kotrež ći fotografikar skići.

Dokładne a wěrne pohlady do wuwića w našej towaršnosći

Dopominam so na přikład na „Krajiny města“ 2013 w Połčničanskim Rietschelowym domje abo na „Agrarne krajiny“ 2015 w Budyskim Serbskim muzeju. W pomjatku wostali su mi „Zetkanja na mjezach“, w Carnym Gozdźe (Schwarzheide) lěta 2014, hdźež bě wuměłc w městach z wobeju stronow Nysy njewšědne kućiki zapopadnył, skedźbnjejo na realne wuwića w našej towaršnosći. Znate su jeho zwobraznjenja gigantisce a hrožo skutkowacych krajin wuhlowych jamow abo fascinacija turbinow Hamorskeje milinarnje.

wozjewjene w: Kultura
srjeda, 21 awgusta 2019 14:00

Maas namołwja k dialogej

Moskwa/Berlin (dpa/SN). Do swojeho wotlěta do Moskwy je zwjazkowy wonkowny minister Heiko Maas wšitkich wobdźělenych ke konstruktiwnym prócowanjam wo měr na wuchodźe Ukrainy namołwjał. „W prašenju přiměra, rozwjazanja wojerskich jednotkow a hladajo na zwoprawdźenje Minšćanskeho zrěčenja nadźijam so skónčnje zaso swětła na wobzoru“, rjekny politikar SPD dźensa do wotlěta medijam. „Nětko dyrbja wšitke wobdźělene strony zwólniwosć k dialogej a k jednanju pokazać, hewak budu w tutym konflikće dale ludźo mrěć“, Maas w tym zwisku zwurazni.

Na wuchodźe Ukrainy wojuja wot lěta 2014 proruscy separatisća a ukrainske knježerstwowe jednotki přećiwo sebi. Němska a Francoska spytatej hižo pjeć lět we wobłuku tak mjenowaneho Normandijoweho formata mjez Ukrainu a Ruskej posrědkować. Z nastupom noweho ukrainskeho prezidenta Wolodimira Zelenskeho w zastojnstwje kónc meje maja nadźiju, zo so w tčacy wostatym konflikće zaso něšto hiba.

wozjewjene w: Politika
srjeda, 21 awgusta 2019 14:00

Pjenjezy za serbske knihi

Spěchowanske srědki za Hórnikowu knihownju w Praze přepodali

Praha (SN/MkWj). „Něšto cyle wosebite“, „njewšědny podawk“, „wurjadny wo­komik w mojim žiwjenju“ – z tajkimi hódnoćenjemi njejsu wčera popołdnju w Praze lutowali. W tamnišim Serbskim seminarje móžeše sakski statny minister za zwjazkowe a europske naležnosće a šef statneje kenclije Oliver Schenk předsydźe Domowiny Dawidej Statnikej symboliski šek 80 000 eurow přepodać, zo móhli wot wulkeje wody wobškodźenu Hórnikowu knihownju restawrować. Na zarjadowanju wobdźělichu so tež zastupowacy minister čěskeho kulturneho ministerstwa Vlastislav Ouroda a zastupnikaj čěskeho senata.

wozjewjene w: Politika
srjeda, 21 awgusta 2019 14:00

Akt susodneje pomocy

Zachować serbsku rěč wopřijima druhdy tež wobłuki, na kotrež w prěnim wokomiku snano njemyslimy. Jedyn tajki je ćišćane bohatstwo Hórnikoweje knihownje, zaměstnjeneje w Praskim Serbskim seminarje. Sćěhi katastrofalneje wulkeje wody lěta 2002 přeco hišće tomu zadźěwaja, zo je tehdy wobškodźeny knižny wobstatk sławneho zarjadnišća wužiwarjam w restawrowanej formje znowa k dispoziciji. Hdyž je Sakska Domowinje jako mějićelce Hórnikoweje knihownje wčera spěchowanske srědki 80 000 eurow přewostajiła, je to dalši kamušk w jeje podpěranskim mozaiku na dobro našeje maćeršćiny. Dokelž­ swobodny stat w Serbskim seminarje tež swój kontaktny běrow w Praze wudźeržuje, mam wčera na městnje wot statneho ministra Olivera Schenka přepodaty šek zdobom za akt susodneje pomocy. Symješko saksko-serbsko-čěskeje zhroma­dnosće, kotrež bě Stanisław Tilich swój čas jako ministerski prezident wusył, dale schadźa. Axel Arlt

wozjewjene w: Politika

Tule předstajace so wosoby prócuja so za demokratiske strony wo direktny mandat we wólbnym wokrjesu 56, Budyšin 5 – mjez druhim Budyšin, Wóspork, Dobruša-Huska, Wulka Dubrawa, Bukecy, Kubšicy a Malešecy

1Měła Sakska serbsku rěč w zjawnosći sylnišo spěchować a hdyž haj, z čim na přikład?

2Kak hódnoćiće tuchwilne wuwiće nastupajo strukturnu změnu we Łužicy?

3Kak stejiće k planowanemu kón­cej zmilinjenja brunicy w Němskej a specielnje we Łužicy?

4W Braniborskej su wučbu serbšći­ny na šulach ewaluěrowali. Měli to tež w Sakskej činić na čo měli při tym dźiwać?

wozjewjene w: Politika
srjeda, 21 awgusta 2019 14:00

Marko Šiman, CDU

1Wažne je, zo sami dopóznajemy, kak drohotne je našu maćeršćinu zachować. Swobodny stat Sakska ma šulsku wučbu z wjetšej ličbu wučerjow zaručić. Trjebamy dale podpěru za nałožowanje rěče w medijach. Wažne su zdobom nowe impulsy za Witaj-koncept. Trjebamy nuznje serbsku rěčnu šulu za wučerjow, kubłarjow a pozdźišo tež za dalšich zajimcow.

2Myslu sej, zo su Serbja do diskusije wo naprawach derje zapřijeći. Nětko budźe wažne mocy za jich zwoprawdźenje nałožić. Za trěbne tohorunja mam, hospodarske naroki a nadawki k zdźer­ženju našeho ludu, kaž na přikład Centrum za rewitalizaciju serbskeje rěče, spěšnje zwoprawdźić. Tež wutwar infrastruktury je za Łužicu jara wažny krok w strukturnej změnje.

3Mi je wažne wotbagrowanje našeje domizny skónčić. Trjebamy jasne signale za nowe dźěłowe městna. Přichodne lěta ma we Łužicy 10 000 nowych industrijnych dźěłowych městnow nastać, štož dyrbi zwjazkowe knježerstwo zaručić. Při wšěch naprawach za škit klimy­, kotrež budu w přichodźe trěbne, pak njesměmy milinu podróšić a to ludnosći nabrěmjenić.

wozjewjene w: Politika
srjeda, 21 awgusta 2019 14:00

Hajko Kozel, Lěwica

1Na kóždy pad, to wuchadźa hižo z wustawy. Nimo toho je UNESCO serb­šćinu jako wohroženu rěč zastopnjowała. Ze spě­chowanjom w zjawnosći stupa jeje prestiž, a młoda serbska generacija spó­znawa, zo njeje to jenož rěč „za doma a zahrodku“. Zdobom spóznawa němskorěčne woby­dlerstwo, zo leži perspektiwa Łužicy w serbsko-němskej runoprawosći. Dobry srědk je institucionelna serbska rěčna šula!

2Za Serbow bě strukturna změna spočatnje nadźijepołna: Někotre ćeže, zwisowace z hórnistwom, su w dokumentach naličene. Naše projekty su tež wobstatk wot Sakskeje a Braniborskeje zapodatych lisćin. Diskusiju, wobmjezować spěchowanje na „krute stejnišćowe faktory“, mamy z ofensiwu wo narunanje za přez hórnistwo zničene rěčne a kulturne rumy wotwobarać.

wozjewjene w: Politika

nawěšk

nowostki LND