Z wudaća: wutora, 05 nowembera 2019
wutora, 05 nowembera 2019 13:00

Žadaja sej rozmołwy z AfD

Erfurt (dpa/SN). W zhromadnym lisće žada sej 17 funkcionarow durinskeje CDU po wólbnej poražce swojeje strony zwólniwosć k rozmołwam z AfD w swobodnym staće. W kruhach strony rozšěrjeja „apel konserwatiwnych čłonow unije w Durinskej“, kaž medije rozprawjeja. Funkcionarojo maja za njepředstajomne, zo je „nimale štwórćina wolerjow“ w Durinskej při rozmołwach wo nowym knježerstwje wuzamknjena. W lisće drje AfD z mjenom njemjenuja, přiwšěm je směr jasny. AfD bě 23,4 procenty dóstała.

Özdemir: Problemy wostanu

Berlin (dpa/SN). Politikar Zelenych Cem Özdemir je před přehnatymi wočako­wanjemi hladajo na elektroawta na dróhach Němskeje warnował. „Wobchadna změna njerěka, zo 47 milionow spalerjow fosilnych maćiznow ze 47 milio­nami elektroawtow narunamy“, rjekny předsyda wobchadneho wuběrka zwjazkoweho sejma dźensa w rańšim magacinje ZDF. „Bychmy drje mjenje wotpłunow a mjenje hary w městach měli, wobchadny infarkt pak by wostał.“ Zwjazkowe knježerstwo je wčera wobzamknyło, premiju za nakup elektroawtow zwyšić.

Chłostanja ranja wustawu

wozjewjene w: Politika
wutora, 05 nowembera 2019 13:00

Hłowne myto debitantkomaj

Serbske wobsahi na Łužiskej filmowej přehladce wuznamjenjene

Choćebuz (SN/bn). „Smy“ rěka krótkofilm, kotremuž přiznachu z 1 500 eurami dotěrowane hłowne myto 17. łužiskeje filmoweje přehladki. Produkcija młodeju serbskeju filmowčow Luizy Nawkec a Sofije Cyžec, kotrejž stej film wčera prapremjernje w nimale wupředatym Choćebuskim kinje „Weltspiegel“ pokazałoj, zaběra so na dokumentariske wašnje z prašenjom, što je serbstwo a kajku rólu hraja w tym zwisku rěč, nabožina a nałožki. „Hnujacy, awtentiski a z lochkej nohu: ‚Smy‘ zahorja z generacije přesahowacym prašenjom za serbskej identitu. Je kedźbyhódne, kak młodźina – hdyž tež na swoje wašnje – tradicije haji“, jury swój rozsud wopodstatni. Tež wosebite myto Załožby za serbski lud w hódnoće 1 000 eurow přizwolichu prapremjerje. „Źiwa žeńska“ je eksperimentalna interpretacija łužiskeje baje, zwoprawdźeneje wot wuměłče Helle Stoletzki. „Poetisce zbliža so film starej serbskej powěsći a tak k tomu pohnuwa, zmužiće nowy wid sej zwěrić“, jury podšmórny.

wozjewjene w: Kultura
Dźiwadźelnicy su wčera ze wšelakimi scenami na Berlinskim Alexanderowym naměsće swjedźenski tydźeń składnostnje 30. róčnicy powalenja Berlinskeje murje zahajili. Po wšěm měsće zwobraznjeja wuměłcy nimo toho ze wšelakimi naročnymi widejowymi instalacijemi historiske podawki přewrótoweho časa. Foto: dpa/Paul Zinken

wozjewjene w: Politika
wutora, 05 nowembera 2019 13:00

Koncertaj wuspěšnej byłoj

W Malešecach a Čornym Chołcmu serbske pěsnje zaklinčeli

Čorny Chołmc/Malešecy (UH/CRM/SN). Hnydom na dwěmaj městnomaj Hor­njeje Łužicy su zajimcy minjeny kónc tydźenja prěni raz nazymski koncert dožiwili – w Malešanskim hosćencu „Wódny muž“ zarjadowa Załožba za serbski lud tajki zaso raz po wjelelětnej přestawce a w Čornochołmčanskim Krabatowym młynje scyła prěni króć.

wozjewjene w: Kultura
wutora, 05 nowembera 2019 13:00

Doma dwójce podleželi

Wolejbul, wobwodna klasa žonow-wuchodna Sakska

1. Schönbachske VV  5  14 : 5  12

2. VV Žitawa 09 II  4  12 : 2  11

3. VV Žitawa 09 III  3  9 : 0  9

4. MSV Budyšin 04 III  5  7 : 9  6

5. MB Wojerecy II  4  5 : 10  4

6. HZ Pančicy-Worklecy II  3  3 : 6  3

7. Viktoria Worklecy  4  3 : 9  3

8. Nysa Wolejs  4  0 : 12  0


Po prěnim wuspěchu w cuzbje slědo­waše nětko doma wostrózbjacy hrajny dźeń za Pančičansko-Workle­čanske wolej­bulistki. Bě to­ wužadacy nadawk za nje, wšako nastupichu přećiwo načolnymaj cyłkomaj wobwodneje klasy.

HZ Pančicy-Worklecy II – Schönbachske VV 0:3 (22:25, 18:25, 20:25)

Najprjedy hrajachu hwězdźički-micki pře­ćiwo holcam a žonam Schönbach­skeho VV, kotrež běchu sej zašłu sezonu w klasy wokrjesa Zhorjelc prěnje městno wubědźili. W nowej hrajnej dobje hraja wone nětko we wobwodnej klasy-wuchodna Sakska wo dypki.

wozjewjene w: Sport
wutora, 05 nowembera 2019 13:00

Generalny sekretar UNO: Preč wot wuhla!

Bangkok (dpa/SN). Generalny sekretar UNO António Guterres swět namołwja, so klimoweje krizy dla energije z wuhla wzdać. „Sym so jara za polěpšenja na polu podróšenja wuhlikoweho dioksida zasadźał, zo bychmy zaručili, zo hač do lěta 2020 žane nowe wuhlowe milinarnje njenastanu“, rjekny Guterres na wjerškowym zetkanju statnych a knježerstwowych šefow juhowuchodoaziskeho zjednoćenstwa statow Asean předwčerawšim, njedźelu, w Bangkoku. Staty njesměli dalše biliony dolarow dawkowych srědkow wudawać, zo bychu fosilne palne maćizny potuńšili, měnješe wón hladajo na změnu klimy. Ta zawinuje dalše sylne wichory, tropiske chorosće a konflikty.

Wosebje Guterresa znjeměrnja, zo w někotrych dźělach swěta nowe milinarnje twarja, kotrež wobswět dale za­njerodźeja, kaž na wuchodźe, juhu a ju­howuchodźe Azije. Zdobom dyrbjeli indus­trijne kraje wuwićowym krajam pomhać, wustork klimje škodźacych maćiznow­ pomjeńšić. Za to su konkretne naprawy trěbne.

wozjewjene w: Politika

Trjebin (AK/SN). Wopomjatny kamjeń z informaciskej tafličku njedaloko Trjebinskeje (Trebendorf) rododendronoweje doliny hódnoći nětko bywšeho wjelelětneho rewěroweho lěsnika Fritza Nowuscha. To podšmórny wjesnjanosta Waldemar Locke (CDU) na zašłym posedźenju gmejnskeje rady Trjebin.

wozjewjene w: Lokalka
wutora, 05 nowembera 2019 13:00

Nazhonjenja sej wuměnjeli

Berlin (SN). Składnostnje 20. róčnicy wob­staća Europskeje charty regionalnych a mjeńšinowych rěčow je mjeńšinowy sekretariat pola zwjazkoweho nutřkowneho ministerstwa w zwjazkowej stolicy politisko-kulturny wječor zarjadował. Pod hesłom „Młodźi ludźo w Berlinje“ mějachu zastupnicy wšitkich awtochtonych mjeńšin w Němskej składnosć projekty předstajić, w kotrychž so ze swojej kulturu a rěču rozestajeja. Přeprošeni běchu tež politikarjo, z kotrymiž móžachu młodostni a młodźi dorosćeni wo swojich přećach a žadanjach na politiku dis­kutować, zo bychu so regionalne a mjeńšinowe rěče zachowali a dale wuwili.

1999 bě Europska charta regionalnych a mjeńšinowych rěčow płaćiwosće nabyła. Z njej maja Danojo w Južnej Schleswigskej, Frizojo, němscy Sintojo a Romojo, Łužiscy Serbja kaž tež wužiwarjo delnjoněmčiny wosebity škit. Politiski wječor bě wjeršk štyri dny trajaceho zetka­nja mjeńšin, kotryž mjeńšinowy sekretariat organizuje. W srjedźišću stejitej wuměna nazhonjenjow a mjezsobne zeznaće.

wozjewjene w: Politika
wutora, 05 nowembera 2019 13:00

Wot bratrow we wěrje wuknyć

Korle Awgusta Kocorowy „Serbski rekwiem“ zaklinči njedźelu, 10. nazym­nika, w 16 hodź. w Ketličanskej cyrkwi, skutkowanišću něhdyšeho tamnišeho kantora a serbskeho narodneho komponista. Z widom na to je so Axel Arlt z Elisabeth Süßmitt, fararku Ketličansko-Nosačanskeje wosady, rozmołwjał.

Što Wam to woznamjenja, zo so 1894 na­sta­ta twórba do Ketlic wróći?

E. Süßmitt: Kocor bě 36 lět kantor naše­je wosady. Rekwiem dokónči wón 1894, hižo na wuměnku. Móhła sej předstajić, zo hladaše Kocor nastupajo předstajenje na swoju cyrkej, w kotrejž bě tak dołho skutkował. Wjeselimy so, zo „Serbski rekwiem“ nětko tu přednjesu.

Kak daloko sće so do wosadnych serbskich stawiznow hižo zanurić móhła?

E. Süßmitt: Ze serbskeho pozadka, kotryž­ tale wosada ma, dźensa mało začuwam. Na starej Nosačanskej cyrkwinskej šuli čitaš napis „Pas moje Jehnjata“. Tam sym znajmjeńša na serbsku rěč storčiła. Sama pochadźam z Drježdźan a mějach do tohole farskeho městna jenož mało kontakta ze serbstwom. K ordinaciji lěta 2011 je mi Bukečanski farar Thomas Haehnchen wězo hnydom serbski Wótčenaš darił.

wozjewjene w: Rozmołwa
wutora, 05 nowembera 2019 13:00

Njetrjebamy so hordźić

Zo sej nětko samo generalny sekretar UNO António Guterres zjawnje žada so wuhla jako nošerja energije wzdać, je znamjo, zo je problematika takrjec nětko tež najwyšu runinu Zjednoćenych narodow (UNO) docpěła. Fachowcy su sej wěsći, zo njemóže čłowjestwo při wobchadźenju z fosil­nymi palnymi maćiznami tak dale činić kaž dotal. Indiska stolica New Delhi je tele dny najlěpši přikład, dokal móže agresiwne žedźenje za materielnym derjeměćom wjesć. Tam je powětr tak zanjerodźeny, zo njemóžeš jón hižo zadychać. Zdobom wěmy, zo po wšěm swěće nowe wuhlowe milinarnje twarja. Njewěrju, zo so napominanja nawody UNO tuž wulce wuskutkuja. Němska chce wšemu swětej z přikładom być a swoje wuhlowe milinarnje za 20 lět zawrěć. Njetrjebamy pak so scyła hordźić. Hač do dźensnišeho njemóže nam nichtó rjec, zwotkel budźemy po lěće 2038 milinu brać a što budźe wona potom płaćić. Paruju koncept! Marko Wjeńka

wozjewjene w: Politika

nawěšk

SERBSKE NOWINY podpěruja:

Novi Sad – kulturna stolica Europy

nowostki LND