Z wudaća: pjatk, 29 nowembera 2019
pjatk, 29 nowembera 2019 13:00

Najnišu kwotu registrowali

Kamjenica (dpa/SN). Ličba bjezdźěłnych w Sakskej je so znowa pomjeńšiła, kaž regionalna­ direkcija zwjazkoweje dźě­łoweje agentury w Kamjenicy zdźěla. W nowem­brje bě cyłkownje 107 300 muži a žonow bjez dźěła. Kwota je so tuž wo 0,1procentny dypk na 5,0 znižiła. Wot zawjedźenja statistiki w lěće 1991 je to najniši staw. Přičina dalšeho pomjeńšenja su po wšěm zdaću přiběrace ličby nadawkow w nazymje.

Pola Amazon stawkuja

Berlin (dpa/SN). Přistajeni online-wikowarja Amazon dźensa, jutře a póndźelu stawkuja, informuje dźěłarnistwo ver.di. Tak wukonjeja wulki ćišć na dźěłodawarja. Wšako su runje tele dny hladajo na akcije „Black Friday“ a „Cyber Monday“ we wobchodnistwje jara wažne. Rěčnik Amazon připowědźi, zo kupcy wot stawka potrjecheni njejsu. Skazane twory budu zdypkom dodawane. Hižo wot lěta 2013 sobudźěłaćerjo stajnje zaso stawkuja, dokelž žane tarifowe zrěčenje nimaja.

Swójsku strategiju předstajił

wozjewjene w: Politika
pjatk, 29 nowembera 2019 13:00

Wobě rjanej: Serbska rěč a serbska rić

Klima, dorost a tradicije palace temy lětušeje schadźowanki byli

Kabarety tworja rjap kóždeje schadźowanki. Satirisce reflektuja studenća zjawnosć mjenje abo bóle zaběrace podawki minjeneho lěta. Wšitke přinoški tematizowachu klimu – dwójce w ekologiskim a dwójce w towaršnostnym zmysle.

Za Sorabiju Lipsk pokaza so serbska zhromadnosć předewšěm w radosći nad swjećenjom, za čož bě jej njewšědnje wulke mnóstwo jubilejow loni z přikładom. Wot jedneje fety na druhu, a chcyjo nochcyjo – takrjec jako wuraz w sociologiji tak mjenowaneje mechaniskeje solidarity – dyrbja wšitcy sobu. Serbstwo je – poselstwo to skeča – wosudne zhromadźenstwo. Tu a tam wšak so drjeboli: Symbolisce pochowachu Lipšćanscy studenća „serbsku etažu“ w Drježdźanach. Trochu abruptnje zakónčichu swój program z namołwu: „do přichoda na dorost twarić!“

wozjewjene w: Předźenak
Po cyłym swěće su ludźo dźensa namołwjeni za škit klimy demonstrować. Protestne zarjadowanje wotměchu tež w Južnej Koreji.­ Studenća w Seoulu su swój protest zwuraznili, žadajo sej wot tamnišeho knježerstwa so sylnišo za škit klimy zasadźeć. We wjac hač 500 městach Němskeje běchu demonstracije předwidźane, mjez druhim tež w Budyšinje, Zhorjelcu a Žitawje. W Zwjazkowej radźe rozjimachu dźensa klimowy paket knježerstwa, ale blokowachu jón. Nětko ma posrědkowanski wuběrk­, wobstejacy ze zastupjerjow zwjazkoweho sejma a Zwjazkoweje rady, so z naležnosću zaběrać. Foto: pa/AP/Lee Jin-Man

wozjewjene w: Politika

Prócowanja Arnošta Barta wo swójski serbski stat 1919 (1. dźěl)

Kónc Prěnjeje swětoweje wójny, najwjetšeje dotalneje wójny w čłowjeskich stawiznach, bě ludam Europy spočatk noweje epochi. Po tym zo běchu na bitwišćach w Francoskej a Belgiskej poslednje kanony womjelknyli, so wobličo wuchodneje a srjedźneje Europy dospołnje změni: Přez lětstotki zrosćene mócnarstwa so w běhu tydźenjow rozpušćichu. Z procha bywšich kralestwow zběhachu so zesamostatnjene (zwjetša słowjanske) narody a załožowachu sej swoje nacionalne staty, kaž Pólsku, Ukrainu a Čěskosłowaksku.

wozjewjene w: Předźenak

Pohladnicy powědaja wo dawnych časach,­ swědča wo podawkach a ludźoch.­ Alfons Handrik wotkrywa nam swět, na kotryž smy w minjenych lětach nimale pozabyli.

Dźensa předstajena pohladnica dopomina nas na stawizny Hórkow a pokazuje na wšelke městnosće, kotrež spožčichu wsy swojorazny napohlad.

Hdyž přijědźeš z Chrósćic do bywšeje skałarskeje wsy, widźiš před sobu kaž před něhdźe dźewjeć lětdźesatkami w dole mjeztym tež nimo wšěch rjenje hladanych starych domow wjacore nowo­twary. A kaž nam něhdyši wid z Hórkow do daliny pokazuje, su tež lětsa při rjanym wjedrje hladajo do sewjera za holu zna­zdala widźeć wěže milinarnje Čorna Pumpa a dale hišće te Hamorskeje­ milinarnje.

wozjewjene w: Předźenak
pjatk, 29 nowembera 2019 13:00

Wobswětoškitne zwjazki: Nicw našim mjenje

Berlin/Madrid (dpa/SN). Hladajo na zwadu wo kónc zmilinjenja brunicy, wo wu­twar parkow wětrnikow a wo škit klimy dla pojědźe zwjazkowe knježerstwo z wida němskich wobswětoškitnych zwjazkow z prózdnymaj rukomaj na swětowu klimowu konferencu UNO. „Prózdne w tym zmysle, zo swójske klimowe zaměry, kotrež tak a tak njedosahaja, podkłasć njemóže“, rjekny šef wobswětoškitneje organizacije WWF Michael Schäfer wčera w Berlinje. Zaměr za lěto 2020, na wšě 40 procentow škódnych płunow porno lětu 1990 zalutować, „je do druheje połojcy přichodneho lětdźesatka přestorčeny“. Zaměr za lěto 2030, potom 55 procentow mjenje wustorkować, njeje ze žanymi naprawami podkładźene. Klimowa konferenca UNO započnje so póndźelu.

wozjewjene w: Politika
pjatk, 29 nowembera 2019 13:00

„Jeći nochcychu, njemóžachu čakać“

Prawiznikaj Gerda Queißerowa a Handrij Suchy zhladujetaj na swoju rólu posrědkowarja w stawku jatych 1989 w Budyšinje

Do podawkow politiskeho přewróta 1989/1990 w Budyšinje słuša zběžk jatych w jastwje, „Žołta běda“ mjenowanym. Stražnicy wuhladachu 30. nowembra 1989 wjacore namołwy k stawkej. Jeći so spjećowachu dźěło w produkciskich halach nastupić. Wobkru­ćichu stawk z njewupłaćenej mzdu. W rozmołwje z nawodu jastwa pře­po­dachu katalog žadanjow, w kotrymž wusahowaše hnydomna amnestija. Dźeń na to, 1. decembra, wu­tworichu prowizoriske swójske zastupnistwo, tak mjenowany stawkowy komitej. Połoženje pak so dale přiwótřeše.

Pomoc wotwonka bu přiwołana, wo kotruž staj so dźensa 89lětna Budyska prawiznica Gerda Queißerowa a Handrij Suchy (nětko 61), tehdy prawiznik w Lubiju, starałoj. W rozmołwje ze Serbskimi Nowinami zhladujetaj Serbowka a Serb na wichorojte dny před 30 lětami:

wozjewjene w: Předźenak
pjatk, 29 nowembera 2019 13:00

Pokiwy (29.11.19)

Wšudźe serbšćinu wuknyć?

Budyšin. Serbske powěsće z whats­app pósłać – z porjadnymi serbskimi pismi­kami. Po wšěm swěće serbšćinu wuknyć móc? Móžnosćow je nadosć, wužadanjow pak tež. Ale hdźe stejimy jako Serbja w swěće spěšneho techniskeho postupa? A kak móžemy njedostatki přewinyć? Z tymi prašenjemi zaběraja so jutře wot 10 hodź. w Budyskim hotelu Residence na „konferency wo digitalnej strategiji“.

Smjerdźečenjo swjeća jubilej

Chrósćicy. Składnostnje 55lětneho jubi­leja Serbskeje rejwanskeje skupiny Smjerdźaca su lubowarjo serbskich ludowych a dalšich rejow kaž tež hudźbneho přewoda folklorneje skupiny Sprjewjan jutře, sobotu, w 19.30 hodź. do Chróšćanskeje „Jednoty“ na jubilejne zarjadowanje přeprošeni. Zastup při wječornej kasy płaći 15 eurow.

Róža Domašcyna čita

wozjewjene w: Pokiwy

Budyšin (SN/CoR). Nimale 30 zajimcow přiwabi wčera druhi dźěl awtobiografije Benedikta Dyrlicha „Doma we wućekach 2“ do Budyskeje Smolerjec kniharnje. W njej rysuje awtor w třoch kapitlach mězniki a etapy po politiskim přewróće a podawa tak zdobom zarys najmłódšich serbskich stawiznow – wězo z wosobinskeje perspektiwy. „Wěm, zo kniha tež disku­sije zbudźa. Wšitko pak sym ze swojeho wida napisał. Mam pluralitu měnjenjow za wažnu, a w tym zmysle chcu tež k dialogej přinošować“, Dyrlich praješe.

Nimale 400 stron wopřijaca kniha na­sta­ na zakładźe zapiskow, listow a pojednanjow. „Po prěnjej rozmołwje wo projekće drje bě jasne, zo je tójšto maćizny. Zo pak budźe to tajki marathon, to tehdy njewědźachmy. Sym dźakowny, zo sym tutón marathon sobu běžeć směł“, rje­kny lektor Pětr Thiemann w swojich zawodnych słowach. Dyrlich dźakowaše so jemu kaž tež swojej mandźelskej Monice a prof. dr. Dietrichej Šołće, zo su z dobrej radu projekt přewodźeli.

wozjewjene w: Kultura
pjatk, 29 nowembera 2019 13:00

Błóta jako městnosć numinozneho

W srjedźišću tradicionalneho zjawneho přednoška we wobłuku schadźenja wědomostneje přirady Serbskeho instituta steješe srjedu wječor w Budyskim Serbskim domje „błótowska kriminalka“. Dr. Susanne Hozyna rozkładźe na přikładźe filma „Sturmnacht“, kajku wažnu rólu w nim to numinozne hraje.

Budyšin (SN/CoR). Z dźakom prof. dr. Konradej Köstlinej a prof. dr. Winfriedej Müllerej za jeju wjelelětny angažement we wědomostnej přiradźe je wčera direktor Serbskeho instituta dr. Hauke Bartels zjawne, de facto pak interne zarjado­wanje oficialnje zahajił. „Waš dobroćiwy kritiski přewod ma wurjadny wuznam za stejnišćo instituta tež w zjawnosći“, so Bartels jimaj dźakowaše.

wozjewjene w: Kultura

nawěšk

SERBSKE NOWINY podpěruja:

Novi Sad – kulturna stolica Europy

  • Serbska lajska dźiwadłowa skupina Šunow-Konjecy je swoju nowu komediju "Ludźo njedźiwaće so" 9. nowembra prapremjernje w Šunowskej Fabrikskej hospodźe předstajiła. tule namakaće někotre impresije z inscenacije. 

Tohorunja tón kónc tydźenja su w Ketl

nowostki LND