Z wudaća: štwórtk, 09 januara 2020

štwórtk, 09 januara 2020 13:00

Nowe sankcije – žana wójna

Washington (dpa/SN). Najebać iranski wjećbowy nadpad na ameriskej zepěranišći w Iraku je bjezposrědni strach wójny na Bliskim wuchodźe najprjedy raz z blida. Prezident USA Donald Trump je w swojej narěči narodej drje nowe hospodarske sankcije připowědźił, ale žane dalše wojerske akcije. Trump rjekny, zo njebuchu při raketowych nadpadach ani Američenjo ani Irakčenjo morjeni. Načinjene škody wostachu „minimalne“.

Namołwjeja k protestam

Paris (dpa/SN). Francoske dźěłarnistwa su k nowym masowym protestam přećiwo planowanej rentowej reformje namołwjeli. Najwjetši demonstraciski ćah wočakowachu dźensa w stolicy Parisu. Wosebje raznje wustupowacy zwjazk CGT bě zhromadnje z druhimi dźěłarnistwami hižo w decembru po zwrěšćenych jednanjach z knježerstwom k tomu namołwjało. Je to štwórty wulki protestny dźeń we hłownym měsće, po tym zo su stawk před měsacom zahajili.

Ratifikuja zakoń wo brexiće

wozjewjene w: Politika
štwórtk, 09 januara 2020 13:00

Wjesne kino prosće činić

Projekt Filmoweho kluba Güstrow chce tež serbske filmy zapřijeć

Güstrow (SN/CoR). Štóž na wsy bydli a sej rady kinowe filmy wobhladuje, ma do města jězdźić – poprawom. Iniciatiwa z Mecklenburgsko-Předpomorskeje hižo něšto lět na tym dźěła, zo so to změni. Kwalitatiwne hrajne filmy na wsy po­ka­zać a widźeć móc je hłowny zaměr projekta „Wjesne kino prosće činić“, kotryž je 1990 załožene towarstwo Fil­mowy klub Güstrow zahajiło. Wjace hač 150 hrajnišćow – wjesne korčmy, młodźinske kluby, gmejnske zetkanišća, socialne a kulturne towarstwa atd. – so mjeztym wobdźěla, najwjace w najsewjernišim kraju republiki. A projekt so dźeń a bóle roz­šěrja, nam najbliše a zdobom najnowše wobdźělace so towarstwo je Kultur.Werkstatt B26 w Lubiju. Zajim je tak wulki, zo wutworichu internetnu platformu z datowej banku, kotruž spěchuje Kulturna załožba Zwjazka z fondsom za nowe kraje, tak zo organizacija nimale awtomatisce wotběži.

wozjewjene w: Kultura
Sobudźěłaćerka lětanskeho předewzaća Ukraine International Airlines staja na mjezynarodnym Kijewskim lětanišću Boryspil swěčki před portrety dźewjeć čłonow wobsadki pasažěrskeje mašiny Boeing 737, kotraž bě wčera po wotlěće z iranskeje stolicy Teherana znjezbožiła. Nichtó ze 176 ludźi w lětadle njeje přežiwił. Foto: picture alliance

wozjewjene w: Politika
štwórtk, 09 januara 2020 13:00

Wšitke přeća sej spjelnić njemóhli

Na Serbskej zakładnej šuli Budyšin maja tójšto młodych wučerjow

Budyska Serbska zakładna šula je kruty wobstatk Serbskeho šulskeho a zetkawanskeho centruma. Mjez třomi kubłanišćemi, zakładnej a wyšej šulu kaž tež gymnazijom, wobsteja dobre zwiski. Tak znajmjeńša posudźuje to nawodnica zakładneje šule Annette Natušowa.

Praktikuja inkluziju

wozjewjene w: Kubłanje
štwórtk, 09 januara 2020 13:00

W Mužakowje škitny płót natwarjeny

Mužakow (SN). Na mjezy mjez Sakskej a Pólskej su po 4,5 kilometrow dołhim wotrězku škitny płót přećiwo dźiwim swinjam natwarili, zo bychu dalšemu rozšěrjenju afriskeje swinjaceje mrětwy zadźěwali. Płót wot braniborskeje krajneje mjezy hač k spočatkej wobhrodźenja Hrabje Pückleroweho parka su wčera dotwarili, kaž zamołwići zdźěleja. Wón steji podłu pobrjóžneho puća. Wot swobodneho stata kupjeny płót wopřijima elektriske saki, kotrež maja dźiwje swinje wotwobarać, a wonjate komponenty, kiž maja zwěrjata wottrašić.

wozjewjene w: Politika
štwórtk, 09 januara 2020 13:00

Přičina njezboža dale njejasna

Kijew/Teheran (dpa/SN). Po znjezboženju ukrainskeho pasažěrskeho lětadła w Iranje z wjace hač 170 smjertnymi woporami pytaja dale za přičinu. Po informacijach ukrainskeho prezidenta Wolodimira Zelenskeho chcychu specialisća z Kijewa hišće dźensa k městnu njezboža lećeć, zo bychu při identifikaciji pasažěrow Boeing 737 pytali a ćěła Ukrainjanow do jich domizny přewjezli. Na wukaz prezidenta Zelenskeho je ukrainske statne rěčnistwo přepytowanja katastrofy zahajiło.

Mašina předewzaća Ukraine International Airlines bě wčera krótko po wotlěće z iranskeje stolicy Teherana z 2 400 metrow wysokosće na polo njedaloko lětanišća zrazyła. Wona bě po puću do ukrainskeje stolicy Kijewa. Nichtó ze 176 ludźi w lětadle njeje zražku přežiwił. Spočatne informacije, zo běchu mjez nimi tež třo němscy staćenjo, njejsu so wobkrućili.

Iranscy fachowcy tukaja na techniski defekt jako přičinu njezboža. Pječa bě so mašina w powětře zapaliła. Tuchwilu wuhódnoćeja wobaj zapisnikaj.

wozjewjene w: Politika
štwórtk, 09 januara 2020 13:00

Wustorkuja mjenje dioksyda

Klimje škodźace emisije na najnišim stawje po załoženju Braniborskeje

Choćebuz (dpa/SN). Wustork klimje škodźaceho wuhlikoweho dioksyda je w Braniborskej na najnišim stawje wot załoženja zwjazkoweho kraja, kaž tamniši wobswětowy zarjad informuje. Z emisiju něhdźe 53,5 milionow tonow wuhlikoweho dioksyda je kraj loni wo 39 procentow mjenje płuna do atmosfery wustorkował hač w lěće 1990. Niski staw je po zdźělenju Podstupimskeho ministerstwa předewšěm sćěh zawrjenja dweju blokow Janšojskeje milinarnje. Brunicowa milinarnja w Janšojcach je třeća najwjetša milinarnja Němskeje.

Janšojskej blokaj ze stajnje 500 megawattami wukonliwosće běchu 1. oktobra 2018 respektiwnje 30. septembra 2019 wotpinyli. Wonej matej přichodne štyri lěta jako wěstotna rezerwa słužić, zo njeby k njedostatkam při zastaranju z mi­linu dóšło. Potom chcedźa blokaj do­społnje wotpinyć. Energijowy koncern LEAG budźe wot zwjazkoweho knježerstwa wotpowědnje wotrunany.

wozjewjene w: Politika
štwórtk, 09 januara 2020 13:00

Awstralčanam sobučuće wuprajił

Berlin/Canberra (dpa/SN). Zwjazkowy prezident Frank-Walter Steinmeier je potrjechenym katastrofalnych lěsnych wohenjow w Awstralskej swoje sobučuće posrědkował. „Žarujemy ze wšěmi Awstralčanami wo wopory tuteje katastrofy“, rjekny najwyši reprezentant Němskeje wčera w Berlinje.

Hoberske škody w městach a na wsach kaž tež zničenje přirody a zwěrjatow Steinmeier runje tak wobžaruje. Wón wuzběhny w tym zwisku zhromadnosć ludźi a njesebične zasadźenje pomocnikow na městnje. „Bych so wjeselił, móhła-li tež Němska něšto přinošować, zo so kónčiny zaso zhrabaja“

Při wohenjach w Awstralskej je dotal 26 ludźi žiwjenje přisadźiło, miliony zwěrjatow su zahinyli. Wot spočatka wohenjow je so tam něhdźe 110 000 kwadratnych kilometrow kraja wotpaliło. To wotpowěduje něhdźe wulkosći Bayerskeje a Badensko-Württembergskeje hromadźe. Tež britiski naslědnik tróna, 71lětny princ Charles, je ludźom w potrjechenych kónčinach swoje hłuboke sobužarowanje wuprajił, rěčo wo „njesměrnje ćežkim času“.

wozjewjene w: Politika
štwórtk, 09 januara 2020 13:00

Kino sam postajeć

Loni bě mi něchtó na Choćebuskim filmowym festiwalu lětak do ruki stłóčił. Hesło „Wjesne kino prosće činić“ klinčeše w prěnim wokomiku zajimawe, nic pak kaž něšto­ swět spowalace. Kelko potenciala pak za tym tči, sej hakle wuwědomich, jako je mi wčera koordinator Jens-Hagen Schwadt mały dohlad do kinoweho systema a do interneje datoweje banki projekta zmóžnił. Tak funguja wšitke wobdźělene hrajnišća takrjec hromadźe jako jedne programowe kino, a jako tajke móža wone postajeć, što chcedźa měć. Na přikład stara so Schwadt tež wo to, zapřijeć produkcije z mjezynarodneho filmoweho festiwala za dźěći a młodostnych „Šibałc“, kotrež poprawom žanoho wupožčowarja nimaja a tohodla tež zjawnosć njedocpěwaja. Wězo, dotal je poskitk filmow ni-male stoprocentnje němskorěčny. To pak chce Schwadt nětko změnić a tohorunja serbske při­wzać – dyrbimy je jenož hišće pro­du­ko­wać! Cordula Ratajczakowa

wozjewjene w: Kultura
Tež druhe předstajenje hudźbno-literarneho wječora z dźiwadźelnicu Gabrielu Mariju Šmajdźinej (na foće) wčera w Budyskej Röhrscheidtowej bašće bě wupředate. We wobłuku rjadu „Zynki a linki“ recitowaše Šmajdźina lyriku Marje Krawce. Wo hudźbne wobrubjenje postarachu so wospjet Helfried Knopsmeier, Marzena Wysocka a Mira Walerych-Szary. Foto: SN/Hanka Šěnec

wozjewjene w: Kultura

nawěšk

SERBSKE NOWINY podpěruja:

Novi Sad – kulturna stolica Europy

nowostki LND