Z wudaća: pjatk, 26 junija 2020

pjatk, 26 junija 2020 14:00

Komunalny program dale wjesć

Komunalny program za gmejny w serbskim sydlenskim rumje kaž tež přichod Serbskeho zakonja běštej temje, z kotrymajž je so Rada za serbske naležnosće na wčerawšim posedźenju zaběrała.

Drježdźany (SN). Z někotrymi programatiskimi ćežišćemi aktualneje wólbneje periody je so Rada za serbske naležnosće na swojim posedźenju wčera w rumnosćach Sakskeho krajneho sejma w Drježdźanach zaběrała. Na wuradźowanju su so zastupjerjo wšitkich w parlamenće zastupjenych frakcijow wobdźělili, kaž gremij w nowinskej zdźělence informuje.

wozjewjene w: Politika
pjatk, 26 junija 2020 14:00

Zakónča eru

Šwikawa (dpa/SN). W Šwikawskej tworni Volkswagen dźensa wulka era skónča. Po šěsć milionow produkowanych awtow tam poslednje jězdźidło ze spalowanskim motorom zhotowja. Po tym montažu přerjaduja a ju na produkciju e-awtow wusměrja. Hižo spočatk nowembra bě Volkswagen serijowu produkciju typa ID.3 w Šwikawje zahajiło. W septembrje chcedźa awto šěrokemu publikumej na wikach poskićeć.

Ćěkancow na twjerdź dowjezli

Athen (dpa/SN). Na grjekskich egejskich kupach přebywa dale wjele ćěkancow, a tuž spyta knježerstwo w Athenje połoženje wolóžić. Wot spočatka junija su 1 900 migrantow wottam wotwjezli. W lěhwje Moria na kupje Lesbos je tuchwilu něhdźe 15 600 migrantow. Kónc měrca bě jich tam nimale 19 000. Tež z tamnych kupow Chios, Samos, Leros a Kos su ćěkancow wotewzali na twjerdź dowjezli. Problem přepjelnjenych lěhwow pak wosta dale njerozrisany.

Nowy trend wozjewjeny

wozjewjene w: Politika
pjatk, 26 junija 2020 14:00

Lotka a Sophia za wšěch

Zwjazanosć z dźěćimi tež nadal digitalnje pěstuja

„Druhdy je njedobre tež za něšto wušne“, by moja njeboh wowka rjekła. Wězo swój čas njeměješe wona před wočomaj aktualnu koronapandemiju, ale mysleše na čas, jako běchu ludźo zbožowni, dokelž njetrjebachu so hižo wójny dla strachować. Kotry wužitk pak ma korona? Zwěsćam, zo zaběramy so bóle z digitalnym swětom. Poskitki w serbskej rěči, kotrymž móžemy so jeničce wirtuelnje bližić, přiběraja. Wjetšina z nich je na termin abo něšto dnjow wjazana, někotre pak tež maja wutrajnych wuwiwarjow a na nowych idejach njelutuja.

Tajki přikład je Njebjelčanska pěstowarnja „Jan Skala – Barbojte kamuški“. Ručna klanka Lotka a jeje towarška Sophia zaběratej so w krótkich widejach ze zwjetša lóštnymi, druhdy tež z chutnymi temami wšědneho žiwjenja. Na te wašnje wonej dźěćom a dorosćenym swět wotwěratej. Powěsć wo nimaj a jich akciji je so spěšnje po Łužicy roznjesła. „Smy jara překwapjeni, kelko ludźi je sej mjeztym naš poskitk w interneće wobhladało. A zajim njewoteběra“, praji kubłarka Sophia Budarjec, „za to smy našim fanam jara dźakowni.“

wozjewjene w: Předźenak
pjatk, 26 junija 2020 14:00

Konsekwency trěbne

Düsseldorf (dpa/SN). Hladajo na kritiku a diskusije tunjeho mjasa dla chce zwjazkowa ratarska ministerka Julia Klöckner (CDU) dźensa wo konsekwencach wuradźować. Při tym pondźe wo lěpše wuměnjenja w chlěwach a w rězarnjach, ale tež wo wyše płaćizny w kupnicach. Na zhromadne posedźenje do Düsseldorfa přeprosyła je sej wona zastupjerjow plahowarjow, mjasoweje a žiwidłoweje branše, wikowanja, zwjazkoweho karteloweho za­rjada, skótnych lěkarjow a škitarjow pře­trjebarjow. Po wjele padach z korona­wi­rusom inficěrowanych w rězarnjach su změny w cyłym žiwidłowym rjećazu trěbne. Njedostatki jewja so we wjele wobłukach. Tak njezasłuža ratarjo ze swojimi wudźěłkami dosć pjenjez. Tež přistajeni mjasoweje branše dóstanu nisku mzdu.

wozjewjene w: Politika
pjatk, 26 junija 2020 14:00

Tu rěka spušći, tam bjerje

W znowa zapřijatymaj meandromaj je Sprjewja přirodniši žiwjenski rum

Jara pomału Sprjewja na wonym mejskim dnju ćeče. Niłkeje wody dla to we wožiwjenymaj wotrězkomaj blisko Lemišowa a sewjernje Połpicy lědma pytnješ.

Něhdźe 90 lět bu rěka runu smuhu po skoro kanalizowanym rěčnišću mjez Lemišowom a Nowej Wsy wjedźena. A měješe-li wjele wody, wona wšitko ze sobu torhny, wohrožowaše blisku wjes a ju přepławi. Dotal poslednju wulku wodu Sprjewje z lěta 2013 su sej Połpičenjo hłuboko do pomjatka zaryli. Hačrunjež běchu pódlanske areale łučinoweho lěsa ze Sprjewju mjezowali, njemějachu wjele lět žadyn wužitk z tohole susodstwa. Pobra­chowaše włóžnota w zemi. Nalětnje powodźenja jako zakład wosebiteho ekosystema ju njedocpěchu. Nimo toho njeskićeše rune rěčnišćo mnohim za tajki biotop typiskim žiwocham žiwjenski rum. Rěka sama bě wocuzbnjena.

wozjewjene w: Předźenak

Z Wolframom Güntherom (Zwjazk 90/Zeleni), sakskim ministrom za energiju, škit klimy, wobswět a ratarstwo, je so Axel Arlt w Połpicy rozmołwjał.

Knježe ministrje, kotry wuznam ma projekt „Redynamizacija Sprjewje“ za Saksku?

Projekt je tuchwilu najwjetši swojeho razu w Sakskej. Tohodla so ćim bóle wjeselu, zo mějach składnosć jón na městnje přepodać. Chcemy přichodne lěta dalše tak wusměrjene naprawy zwoprawdźić, tež w tajkej wulkosći. W ministerstwje na tym dźěłamy, temje rěčne łučiny a škit před wulkej wodu bóle ze so­bu zwjazać. To je dołhodobny nadawk, za kotryž smy tež w hnydomnym pro­gramje statneho knježerstwa pjenjezy přewostajili. Temy přirodneho škita před wulkej wodu budu nas tež přichodne lěta přewodźeć.

Kotre z naspomnjenych předdźěłow po­trjechja předewzaća w Hornjej Łužicy?

Chcemy redynamizaciju Sprjewje dale wjesć. K tomu słušatej saněrowanje a rena­turěrowanje rěki južnje Čelnoho a w Nowoměšćanskej holi.

Lěto wob lěto suchota we Łužicy přiběra. Je přičiny so starosćić, zo bě tónle naroč­ny projekt za dźesać, pjatnaće lět snano po­darmo?

wozjewjene w: Předźenak
pjatk, 26 junija 2020 14:00

Bager wobsadźili

Janšojce (dpa/SN). Klimowi aktiwisća zwjazka Ende Gelände su so dźensa rano na ležownosć Janšojskeje brunicoweje jamy­ dóstali a bager wobsadźili. Po in­formacijach rěčnicy protestuja přećiwo planowanemu brunicowemu zakonjej zwjazkoweho knježerstwa a žadaja sej bruni­cowe milinarnje hnydom wotpinyć. Hižo rano w 5 hodź. su aktiwisća na bager zalězli. Kaž rěčnik policije rjekny, připrawa nětko hižo njedźěła, wšako maja wěstotu ludźi zaručić. Někotři aktiwisća su plakat připrawili a so hnydom zaso wotsalili. Dalša skupina z něhdźe 30 wosobami tam wosta. „Chcemy brunicowu infrastrukturu tak dołho kaž móžno wobsadźić“, ze stron Ende Gelände rěka. Policija mjeztym připowědźi, zo chce ludźi pohnuwać, akciju dobrowólnje zakónčić.

wozjewjene w: Politika

„Znowazjednoćenje Němskeje – són a woprawdźitosć“ rěka kapsna kniha z pjera Waltera Leonharda. Rodźeny ­Durinčan je 40 lět we Wětrowskej šamotowni­ dźěłał. Serbske Nowiny wozjewjeja­ jeho trochu wudospołnjene, wot Arnda Zoby a Friedharda Krawca ­z přećelnej­ dowolnosću nakładnistwa DeBehr zeserbšćene dopomnjenki.

Wotmołwu trjebachmy tež na tele prašenja: 3. Z kajkim technisko-komercielnym konceptom móžemy po móžnosći wjele dźěłowych městnow zawěsćić? 4. Z kotrymi wosobami w načolnistwje natwarimy nowu předewzaćelsku strukturu? 5.  Komu słuša ludowe swójstwo našeho předewzaća?

 Na nas čakaštej kopica nadawkow na njeznatym polu a spjećowanje ze wšěch wobłukow zawoda. Lěta dołho su so sobudźěłaćerjo zwólniwje po načolni­stwje měli, kotrež nětk do prašenja stajichu. 

3. Čas přewróta a wužadanja, stejnišća a dźě­łowe městna we wuchodoněmskim wohnjokrutym zawodźe zachować

 

3.1. Naprawy, produkciske stejnišća Wětrowskeje šamotownje wobchować.

Do Wětrowskeje šamotownje słušachu 31. decembra 1989 slědowace zawody a produkciske wobłuki:

wozjewjene w: Předźenak
pjatk, 26 junija 2020 14:00

Šansa za nowozapočatk

Nic jenož w Budyskim, ale tež w tamnych sakskich wopomnišćach je wjeselo zawěsće wulke, zo Siegfried Reiprich swoje za­stojn­stwo jako jednaćel Załožby sakskich wopomnišćow kónc lěta złoži. Interne roze­stajenja z nim a jednotliwymi sobu­dźěłaćerjemi, zawodnymi radami kaž tež personalnej radu załožby su w minjenych lětach prawidłownje před sudnistwom wunosyli. Nadregionalne medije kaž Die Zeit njejsu hižo wo politiskim dźěle wo­pom­nišćow, ale wo njeznjesliwych wobstejnosćach tam rozprawjeli. A jako zwonka­stejacy sy so druhdy prašał, hač so sobudźěłaćerjo docyła hišće z poprawnej ­maćiznu zaběraja abo jenož hišće wojuja, so chory pisać dadźa abo swój přichod na druhim městnje přihotuja. Nětko změje­ běda kónc. Hač su nowe politiske poměry w knježerstwje tomu polěkowali, móžeš jenož tukać. Šansa za nowoza­počatk za sakske wopomnišća pak to na kóždy pad je. Cordula Ratajczakowa

wozjewjene w: Politika

Wo njewotkrytym podźělu serbskich duchownych na natwarje katolskeje cyrkwje w Sakskej spočatk 20. lětstotka

Nabožina, migracija, razantna towaršnostna změna, identita, přisłušnosć a wotmjezowanje – tele hesła njejsu jeno dźensa brizantne, ale zbudźachu tež hižo w prjedawšich časach wótre diskusije a sylne rozestajenja mjez domoródnymi a přisydlencami. Naspomnjenym hesłam a temam wěnuje so stawiznar Benjamin Gallin w swojej Lipšćanskej disertaciji „Katholische Arbeiter im Mutterland der Reformation. Konfession und Arbeits­migration in Sachsen 1871–1914“, kotraž je loni w Paderbornje wušła. Statysacy katolikow, hłownje z dźensnišeje Pólskeje a Čěskeje, ale tež z Italskeje běchu w Sakskej kónc 19. a spočatk 20. lětstotka dźěło pytali. Někotři z nich so trajnje w Sakskej zasydlichu, druzy jenož (wospjet) na wobmjezowany čas w Sakskej skutkowachu. Runočasnje móžemy w katolskej cyrkwi, kotraž bě w dotal přewažnje ewangelskej Sakskej na Drježdźanski dwór a łužiske wosady wobmjezowana, njesměrny rozmach nastupajo natwar cyrkwinskich strukturow wobkedźbować.

wozjewjene w: Kultura & wuměłstwo

nawěšk

SERBSKE NOWINY podpěruja:

Novi Sad – kulturna stolica Europy

nowostki LND