Z wudaća: pjatk, 11 septembera 2020

pjatk, 11 septembera 2020 14:00

Ćěkancow přiwozmu

Berlin (dpa/SN). Němski zwjazkowy sejm chcyše dźensa wo ćěkancach w lěhwje Moria na grjekskej kupje Lesbos wuradźować. Lěwica bě próstwu zapodała a sej žadała, zo měło knježerstwo „jako prěnju kročel něhdźe 13 000 ludźi, kotřiž su wohenja w lěhwje dla bjezdomni, přiwzać, nochcedźa-li do druhich krajow“. Kanclerka Angela Merkel (CDU) a francoski prezident Emmanuel Macron běštaj so na to dorozumiłoj, z dalšimi krajemi EU štyrista njepřewodźanych młodostnych přiwzać. Mjeztym je dźewjeć dalšich krajow k tomu zwólniwych.

Zrudźace rekordy

San Francisco (dpa/SN). Wotsrjedź awgusta howrjace lěsne wohenje w sewjernej Kaliforniskej su so mjeztym na płoninu wjac hač 1 906 kwadratnych kilometrow rozpřestrěli. Najwjetši to woheń młódšich stawiznow wobwoda Mendocino County. Wčera wojowaše tam 14 000 wobornikow na 29 městnach přećiwo płomjenjam. Jenož lětsa bu w Kaliforniskej přez wohenje płonina wjac hač 12 500 kwadratnych kilometrow zničena.

Chcedźa cyłe twornje zawrěć

wozjewjene w: Politika
pjatk, 11 septembera 2020 14:00

Hosćenc zaso wotewru

Klóšterska stwička chce solidnu kuchnju a zabawne wječory poskićeć

Pančicy-Kukow (SN/MWj). Wot spočatka oktobra budu wopytowarjo klóštra Marijineje hwězdy w Pančicach-Kukowje móc zaso do Klóšterskeje stwički załožić, wobydlerjo ze wsy a wokoliny tam powječerjeć a swójby swoje swjedźenje přewjesć. „2. oktobra změjemy wječor za prošenych hosći, nazajtra dźeń wotewrjenych duri z hudźbnym wječorom ze spěwarjom Gunterom ­Emmerlichom“, připowědźi nowa wotnajerka Milena Vettrainowa. Hromadźe ze swojej wobchodnej partnerku Jěwu-Mariju Šołćinej a šefkucharjom Domingom Colónom je wona swój hosćencarski koncept Serbskim Nowinam rozłožiła.

wozjewjene w: Lokalka
Pod hołym njebjom přenocować dyrbja ćěkancy na grjekskej kupje Lesbos, po tym zo bě so jich lěhwo Moria wotpaliło. Zamołwići a pomocne organizacije spytaja ludźi tak derje kaž móžno zastarać. Wjacore europske kraje so mjeztym wo rozrisanje ­prócuja. W lěhwje Moria – najwjetšim w Europje – bě wjace hač 12 000 migrantow zaměstnjenych było. Cyłotne rozrisanje ­we wobłuku Europskeje unije njeje dotal hišće wotwidźomne. Foto: dpa/Nicolas Economou

wozjewjene w: Politika
pjatk, 11 septembera 2020 14:00

Znowa wulki swět skulpturow w skale

We wobłuku 14. mjezynarodneje rězbarskeje dźěłarnički w Miłoćicach zaso najwšelakoriše twórby nastali

„Chošćo“ Jadwigi Deleńkec z jasnej pokazku na znate prajidmo. Zadnja strona etiketa je serbsce popisana.

Wot Njebjelčanskeho towarstwa Kamjenjak lětsa 14. raz wuhotowana mjezynarodna rězbarska dźěłarnička w Miłočanskej skale je wospjet mnóstwo zajimawych twórbow najwšelakorišeho razu wupłodźiła. Dohromady dźesać wuměłcow z Němskeje, Pólskeje a Bołharskeje zdźěła w běhu dweju tydźenjow skulptury, wotbłyšćowace cyły, epochi přesahowacy estetiski spektrum rězbarjenja wot realistiskeho napodobnjenja přez abstraktne formy hač ke geometriskej studiji.

wozjewjene w: Předźenak
pjatk, 11 septembera 2020 14:00

Łysa nětko wo wosom metrow wyša

Nowe wuhladnišćo na wjeršku łužiskeje hory pućowacym a hosćom přepodate

Na wjeršk hory Łysa (Lausche), kotraž je ze swojimi 793 metrami najwyša hora Němskeje wuchodnje Łobja, pućować je wobćežne. Puć hač k nowemu wuhladnišću na Łysy, kotrež su hakle kónc minjeneho měsaca zjawnosći přepodali, je runje tak napinacy.

Wšitke pospyty zwrěšćili

Po tym zo bě so 1946 stara bawda na Łysy wotpaliła, běchu zas a zaso prócowanja, wjeršk znowa wobtwarić. Wšitke pospyty, tole zwoprawdźić, pak zwrěšćichu. Gmejna Wulki Šunow (Großschönau) – jej wšak wočerstwjenišćo Waltersdorf wot 2003 přisłuša –, pak je lěta 2007 zjawny diskusijny proces wo znowawuhotowanju wjerška Łysy nastorčiła. Na to přewjedźechu idejowe wubědźowanje, za kotrež zapodachu hač do 2009 cyłkownje 33 namjetow z Němskeje a Čěskeje. Tři lěta pozdźišo nabywaše wšitko jasniše a konkretniše kontury a formy. We wob­łuku diplomoweho dźěła su tuž přepytowanja za wuhladnišćo na wjeršku hory přewjedli. Móžnosće nóclěha na nim a zastaranje pućowacych z jědźu a napojemi pak su wot wšeho spočatka wuzamknyli.

wozjewjene w: Předźenak
Po informacijach Němskeje towaršnosće za mykologiju rosće w Němskej wjac hač 11 700 družin hribow, ně­hdźe 6 000 z nich w Braniborskej. Něhdźe 200 słuša do skupiny jědźnych. Hladajo na 50 dalšich družin fachowcy diskutuja, hač do teje skupiny słušeja. Wšako hodźa so jenož wosebje spřihotowane jěsć. Něhdźe 200 dalšich družin je jědojtych. Kóžde lěto pak fachowcy nowe družiny dopokazuja a do dokumentow zapřijimaja.

Po lěsach chodźić a słódne hriby ­zběrać je kóždu nazymu witana wot­měna. A dobra powěsć za lubowarjow – hriby zaso rostu, tež hdyž někotre družiny ­hišće trochu čakaja.

wozjewjene w: Předźenak
pjatk, 11 septembera 2020 14:00

Senatoram USA jasnje a raznje wotmołwiła

Schwerin (dpa/SN). Dobre štyri tydźenje po wozjewjenju hrožaceho lista třoch senatorow USA přećiwo zamołwitym mórskeho přistawa Sassnitz-Mukran je ministerska prezidentka Mecklenburgsko-Předpomorskeje Manuela Schwesig (SPD) we wotmołwnym lisće z jasnymi słowami reagowała. „W spisu přistawej připowědźene sankcije a chłostanske naprawy najraznišo wotpokazuju“, tam rěka. Ze spisom senatorow jewješe so prěni raz pad, w kotrymž měrja so hroženja USA w zwisku z płunowodom Nord Stream 2 direktnje přećiwo jednomu z němskich předewzaćow.

W lisće, kotryž tež powěsćerni dpa předleži, wobara so Schwesig pospytam, němsku energijowu politiku wobwliwować. „Je suwereny rozsud zwjazkoweje republiki, zwotkel a po kotrym puću wona swoju energiju bjerje“, politikarka SPD wuzběhnje. Nimo toho so cyły rjad dalšich krajow w Europje na to spušća, zo budźe pipeline bórze dotwarjena.

wozjewjene w: Politika
pjatk, 11 septembera 2020 14:00

Jenož mjezsobna dowěra wuspěch zaruča

Za mnohe družiny sporta trjebaja sportowcy wosebite nastroje, zo móhli jón ­prawje a wosebje tež wuspěšnje wukonjeć. Tež w jěchanskim sporće to na mnohe wašnje přitrjechi. Wažny za wuspěch pak je předewšěm dobry poměr mjez ­jěcharjom a konjom. Jenož hdyž móže so jedyn na tamneho spušćeć, stej wuspěch kaž tež dobre začuće za wobě stronje zaručenej.

Zo je dobry poměr mjez jěcharjom a konjom trěbny, měni tež Kornelia Helmowa z Jitka (Eutrich). Jako wuspěšna a připóznata konjaca trenarka wona derje wě, što tajki poměr mjez konjom a jěcharjom wučinja. Hižo wjele lět so wona a jeje dźowce wuspěšnje na jěchanskich turněrach wobdźěleja. Helmec trójka je wusměrjena na tak mjenowane jěchanje po westernskim wašnju. Tam je wosebje spušćomny poměr mjez konjom a jě­charjom žadany. Wšako jěchar přikazy a trěbne pomocy jeno z pohibami ćěła, rukow a nohow konjej posrědkuje. Zo móhł štyrinohač na nje prawje a derje reagować, trjebataj wón kaž tež čłowjek wěsty čas wukubłanja a wuknjenja.

wozjewjene w: Předźenak

„Znowazjednoćenje Němskeje – són a woprawdźitosć“ rěka kapsna kniha z pjera Waltera Leonharda. Rodźeny ­Durinčan je 40 lět we Wětrowskej šamotowni­ dźěłał. Serbske Nowiny wozjewjeja­ jeho trochu wudospołnjene, wot Arnda Zoby a Friedharda Krawca ­z přećelnej­ dowolnosću nakładnistwa DeBehr zeserbšćene dopomnjenki.

Předewzaće mjenowachu „MM-Gießereibedarfs GmbH“, jedne M steješe za Mars, wikowansku marku Gundlacha, tamne M za Mammut. W lěće 1991 přewza Gundlach towaršnostne podźěle rukowaćelnje na Wětrowskej šamotowni.

Wot lěta 1994 rěkaše firma „Mammut-Wetrow Schmelztiegelwerk GmbH“. Tež w tym padźe bě ludowe swójstwo dospołnje na předewzaćela starych zwjazkowych krajow přešło. Ze załoženjom joint venture běše prěnja kročel do směra na wične hospodarstwo zdokonjana. Najwažniši faktor wikow pak smy zhu­bili, swojich kupcow.

wozjewjene w: Předźenak
pjatk, 11 septembera 2020 14:00

Warnowanje so nimokuliło

Lipsk/Drježdźany (dpa/SN). Na wčerawšim cyłoněmskim warnowanskim dnju je so tež w Sakskej tójšto nimokuliło. Tak dóńdźe warnowanska app hakle z wulkim zapozdźenjom na mobilne telefony. Sireny, kotrež mějachu dypkownje w 11 hodź. wuć, na mnohich městnach mjelčachu. Přichodne dny chcedźa misnjenja na zwjazkowej a komunalnej runinje wuhódnoćić, zdźěli sakske nutřkowne ministerstwo w Drježdźanach. Zamołwići ministerstwa rěča přiwšěm wo „wažnym pruwowanju systemow“.

Zwjazkowy zarjad za škit wobydlerjow w Bonnje je mjeztym misnjenja warnowansku app za mobilne telefony nastupajo přiznał. Hłowna přičina je runočasne aktiwizowanje wjacorych warnowanskich systemow, štož wjedźeše k přećeženju techniki. Planowane bě systemy přez Zwjazk jónkrótnje aktiwizować. Tež w druhich krajach je k misnjenjam dóšło.

wozjewjene w: Politika

nawěšk

SERBSKE NOWINY podpěruja:

Novi Sad – kulturna stolica Europy

nowostki LND