Z wudaća: štwórtk, 15 oktobera 2020

štwórtk, 15 oktobera 2020 14:00

Prócuja so wo zrěčenje

Brüssel (dpa/SN). Škit klimy a přichodny poměr k Wulkej Britaniskej zaběra dźensa wobdźělnikow dwudnjowskeho wjerška EU w Brüsselu. Zwjazkowa kanclerka Angela Merkel (CDU) wuradźuje ze swojimi kolegami wo wikowanskim zrěčenju z Wulkej Britaniskej, kotrež chcedźa hišće lětsa wobzamknyć. Wčera wječor staj šef wjerška Charles Michel a prezidentka komisije EU Ursula von der Leyen hišće z britiskim premierministrom Borisom Johnsonom telefonowałoj, kiž je dlijacych so jednanjow dla chětro přesłapjeny.

Kultusowi ministrojo wuradźuja

Berlin/Mainz (dpa/SN). Kultusowi mi­nistrojo zwjazkowych krajow wěnuja so dźensa a jutře na widejowej konferency połoženju šulskich kubłanišćow w času koronapandemije. Dale zaběraja so z tematiku šulskich wotzamknjenjow. W zašłosći wšak bě stajnje zaso diskusija wo tym, hač je abitura rozdźělnych žadanjow w zwjazkowych krajach dla přirunajomna a jenak hódna. Tež załoženje dołho pla­nowaneje kubłanskeje rady steji na dnjowym porjedźe wuradźowanjow.

Hižo wotranja stawkowali

wozjewjene w: Politika
štwórtk, 15 oktobera 2020 14:00

Jedyn jenički koncert zbywa

Koronopandemija tež nazymsku hudźbnu tradiciju přetorhnje

Budyšin (SN/CoR). Poprawom strona z přehladom lětušich nazymskich koncertow w organizatoriskej mapje kaž přeco­ derje pjelnjena wupada – hladajo na rukopisne přispomnjenja na kromje snano tróšku přepjelnjena. „Nimale wšitke­ koncerty woblubowaneho rjadu su lětsa wotprajene“, pak rěka zrudźaca po­wěsć­ wjelelětneje zamołwiteje za or­ga­nizaciju nazymskich koncertow w nadawku Załožby za serbski lud Marije Swierczekoweje.

wozjewjene w: Kultura
štwórtk, 15 oktobera 2020 14:00

Tesla wažny zadźěwk přewinył

Grünheide (dpa/SN). Twarc elektro­awtow Tesla je wažnu kročel do směra přizwolenja twara noweje twornje w Grünheidźe pola Berlina zmištrował. Koncern podpisa zrěčenje wo wužiwanju a wotwodźowanju wody ze zaměrowym zwjazkom za wodu a wopłóčki Strausberg-Erkner, kaž rěčnica zwjazka Sandra Ponesky zdźěli.

Po wobličenjach přetrjebuje Tesla wob lěto přerěznje 1,4 miliony kubiknych metrow wody. Do toho bě rěč wo 3,3 milinach, štož bu jara kritizowane. Hižo klětu chcedźa twornju w Grünheidźe wotewrěć. W prěnim schodźenku planuja 500 000 elektrojězdźidłow wob lěto twarić, za čož trjebaja něhdźe 12 000 sobudźěłaćerjow. Wobswětoškitarjo a woby­dlerjo pak starosća so negatiwnych wuskutkow na přirodu dla.

Dotal hišće žana wobswětoprawniska dowolnosć za projekt njepředleži. Tuchwilu twari Tesla jenož na zakładźe přechodnych dowolnosćow a tak jednotliwe twarske kročele zwoprawdźa. W podłožkach wobtwarjenskeho plana za město Grünheide pak su hižo dalše schodźenki wutwara zakótwjene.

wozjewjene w: Politika
štwórtk, 15 oktobera 2020 14:00

Meja k rólnej reformje spěwała

14. oktobra 1945 bě so w Njeswačanskim parku před Starym hrodom wjac hač tysac Serbow a Němcow k prěnjemu swjatočnemu přepodaću wopismow ratarjam k rólnej reformje zešło. Nad tribunu wisaše transparent z napisom „Kraj junkerow do rukow ratarjow“. Prěni serbski krajny rada dr. Jan Cyž (SPD), kotremuž bě sowjetska wokrjesna komandantura 25. meje 1945 tele wažne zastojnstwo přewostajiła, přitomnych serbsce a němsce powita. Na tribunje stejachu tež komunisća Korla Janak z Chelna, sekretar KPD za Hornju Łužicu Walter Heitz jako předsyda KPD Budyskeho wokrjesa a Njeswačanski wjesnjanosta Richard Schuster kaž tež předsyda Domowiny ­Pawoł Nedo.

wozjewjene w: Róčnica

Předsyda Domowiny Dawid Statnik štyrnaće zasłužbnych Serbow za skutkowanje na dobro serbskeho ludu mytował

„Zawěsće je so kóždy z nas dźiwał, zo bu runje nětko za mytowanje wuzwoleny. Ćim zbožowniši so tež ja čuju.“ Tole zwurazni lawreat lětušeho Myta Domowiny Jurij Šołta hnydom na spočatku dźaknych słowow, kotrež wón w mjenje wšitkich mytowanych na wuznamjenjenskej swjatočnosći minjeny pjatk na žurli Budyskeho Serbskeho domu přednjese. Tam je předsyda Domowiny třoch zasłužbnych Serbow z Mytom Domowiny wuzna­mjenił, dalšeho młodostneho z Mytom Domowiny za dorost a cyłkownje dźesać wosobow z Hornjeje a Del­nje­je Łužicy z Čestnym znamješkom třěš­neho zwjazka za čestnohamtsce skutkowanje w serbskich towarstwach a zwjazkach na bazy.

Maćeršćiny so njehańbować

wozjewjene w: Towarstwa
štwórtk, 15 oktobera 2020 14:00

Razniše naprawy trěbne

Zwjazk a zwjazkowe kraje postajenja přiwótřili

Berlin (dpa/SN). Z přiwótřenymi naprawami korony dla nadźijeja so Zwjazk a kraje, razantnje přiběracej ličbje natyknjenjow zadźěwać móc. Přiwšěm zwjazkowa kanclerka Angela Merkel (CDU) připowědźi, zo móhli hišće dalše a chutniše postajenja trěbne być, njeje-li wčera na prezencnej konferency wobzamknjene postupowanje dosahace. „Rěčimy wo wobmjezowanju kontaktow, wosebje hladajo na zakaz wuchoda wot 23 abo hižo 22 hodź.“, wona rozkładźe.

Ličba wobkrućenych nowoinfekcijow ze 6 638 padami w minjenych 24 hodźinach je dalši nowy rekord docpěła. Kónc měrca běchu strowotniske zarjady 6 300 inficěrowanych registrowali. Cyle wšak njedadźa so dźensniše hódnoty z nalěćom přirunać, dokelž je nětko wjele wjace testow a wuslědkow.

wozjewjene w: Politika
štwórtk, 15 oktobera 2020 14:00

Rysowanki Nageloweje w Liberecu

Pod hesłom „Maja Nagelowa na kromje“ wustaja Krajna galerija Liberec we wo­błu­ku Serbskeho lěta tuchwilu w swojich rumnosćach rysowanki serbskeje wuměłče. Přehladku organizowałoj staj direktor galerije Jan Randáček a direktorka Budy­skeho Serbskeho muzeja Christi­na Boguszowa. Bohužel dyrbjachu koronawirusa dla plano­wane ­swjatočne wotewrjenje wotprajić, galerija wostanje tež hišće hač do 3. nowembra zawrjena. Po planje budźe wustajeńca potom hač do 29. nowembra přistupna. Paralel­nje pokazuja mólby Ludvíka Kuby, kotrež so dźělnje tohorunja serbskej tematice­ wěnuja. Foto: Milan Turek

wozjewjene w: Kultura
štwórtk, 15 oktobera 2020 14:00

Film „Bjezrěčni“ wuznamjenjeny

Wojerecy (SiR/SN). Młodźi filmowcy Wojerow­skeje Kulturneje fabriki móža so wjeselić. Kaž sociokulturny centrum zdźěli, spožči sakske kultusowe ministerstwo jeho projektej „Na slědach“ za film „Bjezrěčni – Wojerowscy Serbja za čas nacio­nalsocializma“ (SN rozprawjachu) Šulerske myto za domizniske slědźenje. Kulturna fabrika dźakuje so swobodnje skutkowacej filmowči Angeli Šusterowej za wobšěrne a nadrobne dźěło kaž tež za pod­pěru młodostnych a gratuluje młodym filmowcam a teamej wokoło pro­jektoweje nawodnicy Iny Züchner. Myto je z 500 eurami dotěrowane.

Projekt „Na slědach“, iniciatiwu Sakskeje załožby za młodźinu, přewjeduja mjeztym štwórty króć. Woni wobdźěl­nikam zmóžnja, so ze samowuzwolenymi towaršnostnymi temami rozestajeć a wuslědki zjawnosći předstajić. Po tym zo měješe Kulturna fabrika w minjenych pro­jektach NDRsku zašłosć, wuwiće šulow we Wojerecach a Serbow w nacistiskim času za hłowne ćežišćo, zaběraja so tam­ nětko w nowym projekće pod hesłom­ „Springbrunnenbader“ z temu dźěćatstwo we Wojerecach za čas NDR.

wozjewjene w: Kultura
štwórtk, 15 oktobera 2020 14:00

Wróćo do přichoda

„Jenož tón, kiž zańdźenosć znaje, ma přichod“, je humanist a kubłanski reformer Wilhelm von Humboldt rjekł. Časćišo maš zaćišć, zo su ludźo w bywšich serbskich kónčinach hižo dawno na swoje serbske korjenje zabyli. Dźeń a wjace pak so swojim zhubjenym serbskim stawiznam přiwobroća – a to nic naposledk angažowanych wosobow dla. Angela Šusterowa, kotraž bě lěta 2016 z wuznamjenjenym filmom „Zmij“ hižo serbšćinu w nacistiskim času tematizowała, je nětko ze samsnej tematiku znowa myto dobyła – a to nic sama, ale hromadźe z młodostnymi za projekt „Bjezrěčni – Wojerowscy Serbja za čas nacionalsocializma“. Sym sej wěsta, zo tući młodostni nětko hinak na swój swět hladaja. Tež Grit Lemke chce so z dokumentaciju wo zhubjenych serbskich stawiznach „Třeće wóčko“ z wědomjom mnohich ludźi w srjedźnej Łužicy zaběrać. Mam filmy za dobre znamjo a nadźijam so, zo změje tam ze serbskimi stawiznami tež serbski přichod šansu. Cordula Ratajczakowa

wozjewjene w: Kultura
štwórtk, 15 oktobera 2020 14:00

FC Energija Choćebuz ma třoch nowačkow

Na polu personalneje politiki je FC Energija hišće raz pilna była a hnydom třoch koparjow angažowała. Za nich njetrjebaja Łužičenjo ničo płaćić.

Jonas Hofmann (23 lět) přińdźe wot druheho mustwa FC Schalke 04 do Choćebuza. Swoje kwality jako ofensiwny srjedźnopólny hrajer je hižo w třećej lize a w regionalnymaj ligomaj Bayerska a Za­pad dopokazał. Rodźeny Bambergčan je wjacore lěta w dorostowym centrumje kluba 1. FC Nürnberg hrał. Nazho­njenja w třećej lize zběraše 1,74 metrow wulki hrajer pola Sportowych přećelow Lotte, za kotrychž bě 30 razow­ zasadźeny. Po tym je za rezerwu FC Schalke 04 za bulom honił. Jónu bě w zwjazkowej lize zasa­dźeny a hra­ješe někotre mjeńšiny přećiwo Bayer 04 Leverkusenej.

wozjewjene w: Sport

nawěšk

SERBSKE NOWINY podpěruja:

Novi Sad – kulturna stolica Europy

nowostki LND