Z wudaća: pjatk, 23 julija 2021

pjatk, 23 julija 2021 14:00

Dowidźenje za škit klimy rostło

Berlin (dpa/SN). Minjene tydźenje je po posudku statneho sekretara we wobswětowym ministerstwje Jochena Flasbartha mjez ludźimi dowidźenje rostło, zo ma so wjace za škit klimy činić. Jedna z přičin je po jeho měnjenju rozsud Zwjazkoweho wustawoweho sudnistwa 29. apryla na dobro konkretnych klimowych ­zaměrow. Tež dramatiske njewjedra w Němskej a druhdźe su ludźom rozměr klimoweje změny pokazali.

Rozsudźa wo šćěpiwje

Amsterdam (dpa/SN). Zarjad EU za dohladowanje lěkow je dźensa wo tym wuradźował, šćěpiwo firmy Moderna přećiwo koronawirusej za młodostnych w starobje dwanaće do 17 lět dowolić. Minjeny čas běchu wjacore studije zhotowjerjow šćěpiwa wuhódnoćili, kaž zarjad w Amsterdamje zdźěli. Dyrbjeli-li so fachowcy za to wuprajić, je jenož hišće přihłosowanje komisije EU trěbne, štož je formelna naležnosć. Kónc meje běchu šćěpiwo firmy Biontech/Pfizer za wužiwanje mjez dwanaće- do 17lětnymi dowolili.

Höcke přećiwo Ramelowej

wozjewjene w: Politika

Wjelelětny wuměłski nawoda a choreograf baleta Serbskeho ludoweho ansambla, nošer Myta Ćišinskeho a Myta Domowiny kaž tež z rjadom Ľudovíta Štúra a jako Zasłužbny wuměłc Čěskosłowakskeje wuznamjenjeny Juraj Kubánka je 19. pražnika zemrěł. W mjenje SLA so tule komponist a bywši nawjedowacy dirigent kaž tež kapałnik orchestra Němsko-Serbskeho ludoweho dźiwadła, Łužiskeje filharmonije a SLA Dieter Kempe słowa jima.

Hdyž sej předstajam, zo bě Juraj Kubánka, jako jeho spočatk 1990tych lět ze­znach, někak tak stary kaž ja nětko, sym dźensa ćim překwapjeniši, kajki w swojej wotewrjenosći runjewon młodostnje skutkowacy čłowjek połny energije, elana a natykliweje wćipnosće je mi tehdy napřećo stał. Wón słušeše za mnje k małej horstce ludźi, pola kotrychž škrička hnydom přeskoči a hdźež mějach na­blaku rjanu wěstosć, zo samsnu rěč rěčimoj.

wozjewjene w: Kultura
Sakski ministerski prezident Michael Kretschmer (CDU, naprawo) je dźensa šćěpjenski centrum w Zhorjelcu wopytał, na wobrazu z lěkarskej pomocnicu Melanie Ruoff. Kretschmer informowaše so wo woteběracej zwólniwosći ludźi, so přećiwo korona­wirusej šćěpić dać. W centrumje šćěpja wšědnje hač do 500 ludźi. Nalěto bě jich hišće 1 500 było. Foto: Uwe Menschner

wozjewjene w: Politika

Ze stawiznow 1221 załoženeho Budyskeho tachantstwa

Na najwyšim blaku Budyšina, 219 metrow nad mórskej hładźinu, pozběhuje so tachantska cyrkej swjateho Pětra, wot lěta 1980 konkatedrala Drježdźansko-Mišnjanskeho biskopstwa. Wot 1523 słuži wulki Boži dom dwěmaj konfesijomaj – třećinu wužiwa romsko-katolska wosada, dwě třećinje ewangelsko-lutherska. Najwjetše sakralne twarjenje Budyšina je najstarša a najwjetša simultana cyrkej Němskeje a najskerje cyłeje Europy.

wozjewjene w: Předźenak

Zhorjelska synagoga po zaměrnym ponowjenju znowa poswjećena

Studentka Origa Anaroni so dźiwa. Z empory slěduje wona z dalšimi komilitonami swjatočne znowawotewrjenje Zhorjelskeje synagogi. „To je wosebite posrědkowanje stawiznow. Synagoga skutkuje kaž original a awtentiska. Židowske žiwjenje móže so do Zhorjelca nawróćić“, měni młoda žona z Jerusalema połna nadźije. Wona chce so z rabinerku stać. „Studowachmy na Besht Yeshiva Torah-šuli Drježdźany“, wuswětla sobustudowacy Moshe Barnett. Zhorjelska synagoga studentow hłuboko jima. Wšako skutkuje wěrniwa a nimale nje­změnjena, kaž njeby reichskeje pogromoweje nocy 1938 ženje njebyło.

wozjewjene w: Předźenak
pjatk, 23 julija 2021 14:00

Merkel: Ludźi šćěpić

Berlin (dpa/SN). Zwjazkowa kanclerka Angela Merkel(CDU) je hladajo na zaso přiběracu ličbu natyknjenjow z koronawirusom ludźi na dalši ćežki čas nastajiła. W Němskej knježi „jasna dynamika, kotraž dawa přičinu so starosćić“, rjekny zwjazkowa kanclerka wčera na swojej prawdźepodobnje poslednjej lětnjej nowinarskej konferency w Berlinje. Hladajo na přiběrace ličby infekcijow wona namołwješe, prócowanja nastupajo šćěpjenje pře koronu zesylnić. „Čim wjace ludźi je šćěpjenych, ćim swobodniši budźemy.“ Dalše temy poslednjeje nowinarskeje konferency z Berlinskimi žurnalistami běchu katastrofa zapławjenja w dźělach Němskeje, škit klimy a dojednanje nastupajo płunowód Nord Stream 2.

K wólbam zwjazkoweho sejma w septembru Angela Merkel wjace njenastupi. Wona chce so z politiki wróćo sćahnyć.

wozjewjene w: Politika

Prěni raz po wotewrjenju šulskeho twarjenja loni w septembrje su na nowej Wojerowskej Wyšej šuli prěnich absolwentow rozžohnowali. Mjez nimi su tež młodostni Produktiwneho wuknjenja (PL). Modelowy projekt je jónkrótny w regionje a zmóžnja wuknjacym po wosebitym puću z teoretiskimi a praktiskimi wobłukami šansu na hłownošulske wotzamknjenje. Z wučerjom PL Hansom Hauserom je so Silke Richter rozmołwjała.

Kajkej stej wuwučowanje a wuknjenje na nowej Wyšej šuli Wojerecy?

wozjewjene w: Předźenak
pjatk, 23 julija 2021 14:00

Awtodidakt je nětko pućowacy wučer

Předstajamy Mareka Krawca, noweho docenta hornjoserbšćiny za dorosćenych

Sabrina Wagner z Čorneho Chołmca: Cyła naša skupina je zahorjena wo kursu knjeza Krawca. Wučba je top. Hišće ženje tajke něšto dožiwiła njejsym. Wón nas tak wuči, zo to rozumimy, samo rozdźěl mjez spisownej a wobchadnej serbšćinu. Cool je tež jeho wšědna whatsapp ze „słowom dnja“. Sym sej cyle wěsta, zo budu pozdźišo raz serbsce rěčeć. Hłowna wěc, zo knjez Krawc tu wjele lět wostanje.

Farar Jörg Michel z Wojerec: Mi so na kursu knjeza Krawca lubi, zo ma naš wučer koncept, ale zdobom so jara fleksibelnje a aktualnje na šulerjow nastaja. Wón ma wobšěrnu wědu a wulku kompetencu, tež nastupajo přirunowanje rěčow. A jeho wučba je jara čiła.


Wot junija je Marek Krawc w Rěčnym centrumje WITAJ jako docent za kursy hornjoserbšćiny přistajeny. Z połnej paru je so do dźěła dał. Podawa šěsć kursow, kotrež so we Wojerecach, Slepom a Budyšinje wotměwaja, někotre tež online. Cyłkownje k njemu 30 ludźi na wučbu chodźi.

wozjewjene w: Předźenak
pjatk, 23 julija 2021 14:00

Pokiwy (23.07.21)

Wo zwjazku šesćiměstow

Žitawa. Wosebita wustajeńca „Zhromadnje sylni? Žitawa a zwjazk šesćiměstow“ bu wčera wotewrjena. Składnostnje 675. róčnicy wutworjenja zwjazka wuhotowana přehladka wobswětla mjez druhim z archeologiskimi namakankami, historiskimi dokumentami a wobrazami stawizny Žitawy a jeje zwjazkarjow wot srjedźowěka hač k politiskemu noworjadowanju Europy po Wienskim kongresu 1815. Wustajeńca w kulturnohistoriskim muzeju Žitawski klóšter franciskanow je dźěl slědźenskeho projekta „1 000 lět Hornja Łužica – ludźo, twjerdźizny, města“ a wostanje hač do 9. januara 2022 přistupna.

Wustajeńcy přetorhnjenej

Kamjenc. Trajna wustajeńca kaž tež wosebita přehladka „Wy sće mi rjani republikanojo“ wo znowawutworjenju Sakskeje jako zwjazkoweho kraja před 30 lětami w Kamjenskej słodownicy njejstej tuchwilu „techniskich přičin dla“ přistupnej. Po planowanju chcedźa pak jej wutoru, 27. julija, zaso wotewrěć. Wo­sebitu přehladku podlěša přetorhnjenja dla hač do kónca septembra.

Na hudźbu a čitanje słuchać

wozjewjene w: Pokiwy
pjatk, 23 julija 2021 14:00

Schwesig šwika Baerbock

Schwerin (dpa/SN). Ministerska prezidentka Mecklenburgsko-Předpomorskeje Manuela Schwesig (SPD) je kanclerskej kandidatce Zelenych Annalenje Baerbock wumjetowała, zo energijowe zastaranje Němskeje wohroža, hdyž płunowód Nord Stream 2 wotpokazuje. „Wulki industrijny kraj kaž Němska je na to pokazany, zo je zastaranje z energiju w kóždym času zaručene a zo wostanje energija zapłaćomna. To knjeni Baerbock ze swojimi stajnje nowymi atakami přećiwo płunowodej přewidźi.“ Płun je přechodna energija, chce-li so Němska po jadrowej tež wuhloweje energije wzdać.

wozjewjene w: Politika

nawěšk

nowostki LND