Z wudaća: póndźela, 13 septembera 2021

póndźela, 13 septembera 2021 14:00

Brunica najwažniše žórło była

Wiesbaden (dpa/SN). Najwažniši energijowy nošer bě lětsa w prěnim połlěće brunica. Do toho běchu wětrniki najwjac miliny w Němskej produkowali, zdźěli dźensa Zwjazkowy statistiski zarjad we Wiesbadenje. Hladajo na mało wětřika nalěto je so podźěl wětřikoweje energije porno lońšemu wo něhdźe pjećinu pomjeńšił. Wosebje horco diskutowane brunicowe milinarnje su deficit wurunali, statistikarjo połoženje rozjasnichu.

W Delnjej Sakskej wolili

Hannover (dpa/SN). Při wčerawšich komunalnych wólbach w Delnjej Sakskej dósta strona CDU njedźiwajcy stratow najwjac hłosow wolerjow. Po dotalnym wólbnym wuslědku je 31,7 procentow ludźi CDU woliło. SPD přińdźe na 30 procentow, Zeleni na 15,9 proc., FDP na 6,5 proc., AfD na 4,6 proc. a Lěwica dósta 2,8 procentow hłosow. Dwaj tydźenjaj do wólbow zwjazkoweho sejma je nimale 6,5 milionow Delnjosaksow wčera wo zestawje komunalnych parlamentow rozsudźiło.

Planuja klimowe stawki

wozjewjene w: Politika
póndźela, 13 septembera 2021 14:00

Młodźina z wusahowacym wjerškom

Serbska pop-opera „Carpe noctem – Njeskónčna nóc“ publikum k trójnej „Sławje“ pohnuła

Chrósćicy (SN/bn). Stajnje wupředate, dohromady něhdźe 1 600 wopytowarjow, hrimotacy přiklesk a trójna „Sława“ pjatk, sobotu a njedźelu – tak hodźeli so prapremjera kaž tež slědowace předstajenja serbskeje pop-opery „Carpe noctem – Njeskónčna nóc“ minjeny kónc tydźenja a dźensa w Chróšćanskej wjacezaměrowej hali „Jednota“ skrótka zjimać. Cyłkownje wjace hač 70 sobuskutkowacym na jewišću kaž tež za nim je so z połdra hodźiny trajacym programom potajkim zešlachćiło publikum zahorić a zjawnosći jenož njedopokazać, zo serbska młodźina wšo druhe hač drěmota, ale zo je tež kmana hoberski projekt koncipować a wuspěšnje zwoprawdźić.

wozjewjene w: Kultura
póndźela, 13 septembera 2021 14:00

USA wukazaja šćěpjenje

Washington (dpa/SN). K přewinjenju koronapandemije je knježerstwo USA wobšěrne naprawy wukazało. Kaž prezident Joe Biden minjeny pjatk we Washingtonje zdźěli, maja wotnětka w zawodach z wjace hač sto sobudźěłaćerjemi wšitcy šćěpjeni abo tydźensce testowani być. Rjadowanje bě dźěłowe ministerstwo zdźěłało. Wone płaći za něhdźe 80 milionow přistajenych priwatneho hospodarstwa. Šćěpić chcedźa nimo toho wšitkich sobudźěłaćerjow chorownjow a strowotniskich zarjadow, štož potrjechi 17 milinow ludźi. Tež sobudźěłaćerjo knježerstwa, ministerstwow a jim přidźěłacych firmow dyrbja šćěpjeni być. Přistajeni zwjazkoweho knježerstwa maja 75 dnjow chwile so šćěpić dać. Štóž njeje potom přeco hišće šćěpjeny, tomu hroža ze stron personalneho wotrjada dźěłoprawniske konsekwency, w najhóršim padźe pušćenje. W USA so kwota šćěpjenja jenož pomału polěpša.

wozjewjene w: Politika
póndźela, 13 septembera 2021 14:00

Michał Jan Wałda

Měšnik, kěrlušer a hymnologa Michał Jan Wałda narodźi so 8. požnjenca 1721 ­burskej swójbje w Čornecach. Wuknješe na gymnaziju w Českim Krumlovje, Praze a Olomoucu a bě po tym chowanc Serbskeho seminara. Wón studowaše w złotym měsće nad Wołtawu teologiju a filozofiju a bě prefekt seminara. Wróćiwši so do domizny skutkowaše wot lěta 1750 do 1759 jako wikar a kapłan Bu­dyskeje cyrkwje Našeje lubeje knjenje. Wot 1761 do 1776 bě zasłužbny a woblubo­wany wosadny farar w Radworju. Na to powołachu Wałdu do Budyskeho ta­chantstwa, powyšichu jeho 1777 na šolastika a lěto po tym na tachantskeho ­kantora.

wozjewjene w: Spomnjeće
póndźela, 13 septembera 2021 14:00

Synoda přihotowana

Vatikan (B/SN). Nazymu zahaji so swě­towa synoda katolskeje cyrkwje, we wo­błuku kotrejež maja biskopja a lajkojo dwě lěće wuradźować. Za to su minjeny tydźeń na nowinarskej konferency při­hotowanski dokument čłonam synody přepodali, zwurazni nawoda vatikan­skeho sekretariata synody kurijowy kardinal Mario Grech. W oktobrje so wu­radźowanja synodalneje zhro­madźizny oficialnje zahaja, potom klětu w lěću ­bu­- dźe druha kontinentalna faza. Zakónčaca synodalna zhromadźizna biskopow a lajkow ma so w oktobrje 2023 wotměć. Na synodalnym procesu chcedźa po cyłym swěće samozrozumjenje katolskeje cyr­kwje sylnić a regionalnje kaž tež ­mje­zy­- narodnje wažne temy přichoda zdźěłać.

Rozprawa swětoweje cyrkwje

wozjewjene w: Cyrkej a swět
póndźela, 13 septembera 2021 14:00

Wulke njedostatki

Drježdźany (dpa/SN). Skandalej kradnjeneje municije w Krajnym kriminalnym zarjedźe Sakskeje su hrube njedostatki w organizaciskej strukturje a w słužbnym dohledźe polěkowali. To je wuslědk přepytowanja komisije fachowcow pod nawodom bywšeho prezidenta wustawoškita Heinza Fromma, kotryž su minjeny pjatk po tři měsacy trajacym dźěle předstajili. W měrcu bu znate, zo je wurjadna jednotka kriminalneho zarjada w lěće 2018 bjez dowolnosće na priwatnym třělnišću zwučowała, a to ze 7 000 patronami ze składu zarjada „zapłaćiła“. Sami přetrjebali su dalšich 7 500 patronow.

wozjewjene w: Politika
póndźela, 13 septembera 2021 14:00

Chcedźa šćěpjensku kwotu zwyšić

Berlin (dpa/SN). W boju přećiwo koronapandemiji ma dźensa zahajena šćěpjenska akcija nowe postupy wunjesć. Kóždy wobydler Zwjazka móže so na mnohich městnosćach bjez termina a darmotnje šćěpić dać. Nimo wobstajnych městnow su tež poskitki, kaž na přikład w bibliotekach abo kupnicach, předwidźane. Zaměr akcije je, šćěpjensku kwotu jasnje zwyšić. Kaž minister kanclerskeho zarjada Helge Braun we wčerawšim wusyłanju ZDF „Berlin direkt“ připowědźi, njebudu poskitki jenož na tónle tydźeń wobmjezowane, ale dale wjedźene. Wšako je wažne štwórtej žołmje infekcijow w zymje hišće zadźěwać.

Zwjazk městow a gmejnow sej žadaše, socialne syće hišće bóle do šćěpjenskeje kampanje zapřijeć. Tak měli prominentni z kultury, wuměłstwa a sporta ludźi k šćěpjenju namołwjeć. Tuchwilu je ně­hdźe 62 procentow wobydlerjow Němskeje dospołnje pře koronu šćěpjenych. Fachowcy pak měnja, zo je kwota znajmjeńša 75 procentow trěbna, ma-li so štwórtej žołmje pandemije zadźěwać.

wozjewjene w: Politika
póndźela, 13 septembera 2021 14:00

Ataka Lascheta zahajena

Na wčerawšim triellu tež wo digitalizaciji rěčeli

Berlin (dpa/SN). Po druhej telewizijnej debaće třoch kanclerskich kandidatow w sćelakomaj ARD a ZDF knježi w uniji CDU/CSU dobra nalada nastupajo naprašowanja. Tam chcedźa wo kóždy hłós wolerjow wojować. Kandidat Armin Laschet (CDU) je ataku zahajił. Přiwšěm pak z dweju naprašowanjow měnjenskeju institutow krótko po wčerawšim triellu wuchadźa, zo je kandidat SPD Olaf Scholz dobyćer. Tež kandidatka Zelenych Annalena Baerbock je mjez wolerjemi tójšto sympatije žnjała. Kandidat unije Armin Laschet steji hladajo na prašenje, štó je najbóle přeswědčił, jenož na třećim městnje. Kaž institut Infratest-Dimap wozjewi, ma 41 procentow přihladowarjow Olafa Scholza za dobyćerja třiboja. Slědźenska skupina Wahlen podawa porno tomu 31 procentow.

wozjewjene w: Politika
póndźela, 13 septembera 2021 14:00

Nowe wuchopleńčaki

Znajeće hesło „Nóc njeje jeno za spanje“? Gustav Gründgens bě spěw 1938 spisał a bórze jón ludźo po wšěch hasach hwizdachu. Hač tomu tež z titulemi serbskeje pop-opery „Carpe Noctem“ tak budźe, mamy wočaknyć. Ja znajmjeńša móhła sej to předstajić. Wšako chowa so w spěwach ta abo tamna melodija, kotruž sej kruće zašćěpiš. Přiwšěm je rozdźěla. Wobsah jednanja aktualneje produkcije młodych Serbow zaběra so z chutnej temu. Tajku Gründgens swój čas njeměješe. Protagonistaj serbskorěčneje produkcije mataj zmištrować wužadanja, z kotrymiž so snadź tež tón abo tamny bědźi – su to strowotne wobmjezowanja abo cyle jednorje rozestajenje z tym, hač čuješ so wšědny dźeń dosć wužadany a přiwzaty. Pop-opera pak bu přiwzata, to sym sej ­wěsta. Wo tym swědča štyri wupředate předstajenja. Nětko čakamy na to, zo móžemy tež pozdźišo hišće z pomocu nowych medijow jeje wuchopleńčaki po hasach ducy hwizdać. Milenka Rječcyna

wozjewjene w: Kultura
Sekundu pozdźišo ležeše bul wčera po třělwje Floriana Domša we wrotach Traktora Malešecy (35.). Na druhim resp. za prěnje mustwo Njebjelčanskeje SJ třećim hrajnym dnju pak hraještej cyłkaj 1:1. W druhim połčasu Marco Benad wuruna (50.). W ta­bulce wokrjesneje ligi, stafle 2 wostanjetej mustwje Njebjelčic a Malešec tabulkowej susodaj. Foto: Konstantin Hrjehor

wozjewjene w: Sport

nawěšk

nowostki LND