Žitawa podpěruje Karlovy Vary

pjatk, 31. julija 2015 spisane wot:

Karlovy Vary/Žitawa (SN). Składnostnje požadanja Karlovych Varow za swětowe herbstwo UNESCO wotewrěchu tam minjenu wutoru wustajeńcu „Bjezmjezna kultura kupjelow“. Jeje zakład twori 2013 wot Žitawskich měšćanskich muzejow, Regionalneje galerije Liberec a Narodneho pomnikoweho instituta Liberec zdźěłana přehladka „Kupać bjez mjezow“, kotraž bě hižo w Žitawje, Liberecu­, Hrádeku nad Nisou a Jablo­necu nad Nisou widźeć.

Žitawske měšćanske muzeje su hłowny wupožčowar za wustajeńcu w kej­žor­skej kupjeli Karlovy Vary. Mjez druhim pokazuja tam 60 fotow wo najwažnišich a najrjeńšich kupjelach w třikrajowym róžku, zapopadnjenych wot Michaela Čtveráčeka a Jürgena Maćija. Tež mnohe historiske eksponaty Žitawskich zběrkow su pódla, mjez nimi 130 lět stary kupanski płašć z Großschönauskeho fro­teja, kupanska drasta a trjenja z minjenych lětdźesatkow kaž tež přisłušk za myće a kupanje a tohorunja jednotliwe wuměłske twórby.

Hamor (SN/CoR). Po zwrěšćenju jězorinoweho festiwala při Parcowskim jězorje lěta 2013 je tónle kónc tydźenja dalši pospyt­, festiwal popoweje hudźby pod hołym njebjom w lětnjej sezonje – takrjec wulku party za młodych ludźi – w regionje etablěrować. Tak wotměwa so wot dźensnišeho hač do njedźele prěni raz Cherrybeach-festiwal na Hamorskim přibrjohu Bjerwałdskeho jězora.

Porno festiwalej jězoriny tehdy, kotryž měješe wočakowanych 40 000 wopytowarjow a realnych 20 000 hosći dla wulki deficit 2,5 milionow eurow, je dimensija nastupajo Cherrybeach-festiwal hinaša. Tak njewočakuja jenož něhdźe 5 000 ludźi, tež 90 procentow zastupnych lisćikow je hižo předate. Na stanowanišću žano­ho městna wjace njeje. Wobydlerjo Hamora scyła njetrjebaja zastup zapłaćić. Hinak hač při Parcowskim jězorje móža so tam wopytowarjo tež kupać.

Dobre wupłody dźěłarničkow

štwórtk, 30. julija 2015 spisane wot:

Mjez młodostnymi wospjet mjezynarodnosć knježiła

Kóždej dwě lěće zarjaduje gmejna Njebjelčicy w lětnich prózdninach z pod­pěru Domizniskeho a kulturneho to­warstwa na młodych ludźi wusměrjenu mjezynarodnu dźěłarničku. Mnohe partnerske a přećelske styki do wukraja zawěsćeja stajnje tež dosć wulku ličbu wobdźěl­nikow. Lětsa witachu tam wot 19. do 26. julija młodostnych z Pólskeje, Čěskeje, Słowakskeje, Chorwatskeje a Ruskeje. Ze serbskimi a němskimi wobdźělnikam bě to sydom narodnosćow.

Jan Awgust Kerk

štwórtk, 30. julija 2015 spisane wot:
Wyši wučer, Maćicar a serbski spisaćel Jan Awgust Kerk narodźi so 31. julija 1865 žiwnosćerskej swójbje w Čornjowje pola Bukec. Wuchodźiwši Krajnostawski wučerski seminar w Budyšinje bě tam aktiwny čłon předsydstwa a dirigent Towarstwa serbskich seminaristow. 1885 nastupi wón prěnje wučerske městno w Kotecach a přistupi Maćicy Serbskej. Po tym wučerješe w Nowej Wsy nad Sprjewju a wot lěta 1888 do 1890 w Rakecach. Tam bě hibićiwy předsyda 1880 załoženeho serbskeho towarstwa Lipa. W Rakecach woženi so wón 1890 z najmłódšej sotru dr. Arnošta Muki, Almu, a załoži sej serbsku swójbu. Wot lěta 1890 wučerješe w Rochlitzu a bě po tym 31 lět wyši wučer w Pirnje. 1930 poda so na wuměnk. Lětdźesatki wobdźěleše so aktiwnje na skutkowanju Drježdźanskich serbskich towarstwow, kaž běštej to Čornobóh a Hromadnik. Spisa­ krótkoprozu, pućowanske rozprawy, kaž „Pjeć dnjow w Sarajewje“, a lu­dowědne přinoški, kotrež Serbske Nowiny­ a protyka Předźenak wozjewjachu. 2. měrca 1938 zemrě Kerk w Pirnje. Manfred Laduš

Slepjanšćina je wuraz identity

srjeda, 29. julija 2015 spisane wot:

Ludźom pozhubjeny słowoskład zaso wuwědomić

Sobudźěłaćerka běrowa Domowinskeje župy „Jakub Lorenc-Zalěski“ Juliana Kaulfürstowa je w Slepjanskej kón­činje pytała za ludźimi, kotřiž slepjanšćinu hišće w jeje starej formje wob­knježa. 2. oktobra maja so wupłody jeje slědźenja na dwěmaj CDjomaj wo­zjewić. Za to spřistupnja wona zwuko­nošakaj tež zjawnosći na zarjadowanju na žurli Slepjanskeho kulturneho centruma. K nahrawanju słuša kniha, kotraž předstaja rěčnych swědkow kaž tež wobsahi jich powědančkow a dožiwjenjow; nimo serb­skorěčnych přepisanjow wopřijima wona tež němskorěčne přełožki. Wšitko zhromadnje wuńdźe pod titlom „Płachta pełna hulicowańkow“ (Płachta połna powědančkow). Wobrazy fotografa Karstena Nyče z Noweho Města nad Sprjewju wudaće wobohaćeja, portrety ludźi kaž tež čwak płata hraja při tym wosebitu rólu.

Před třiceći lětami běchu Němska biskopska konferenca, Ewangelska cyrkej w Němskej a Grjeksko-ortodoksna metro­polija interkulturny tydźeń zhromadnje iniciěrowali; mjeztym je so wón po cyłym kraju etablěrował. W Budyskim wokrjesu wotměje so lětsa šesty raz wot 25. septembra do 4. oktobra.

Budyšin (SN/CoR). Dohromady 85 zarjadowanjow poskići lětsa Budyski tydźeń kulturow pod hesłom „Wšelakorosć město jednorosć“, telko kaž hišće ženje do toho. „W minjenych lětach mějachmy přeco wokoło 50 do 60 přizjewjenjow. Smy wězo jara wjeseli, zo mjeztym telko zarjadowarjow sobu čini“, podšmórnje medijowy rěčnik Budyskeho krajnoradneho zarjada Gernot Schweitzer.

Projekty přihotować a přewjesć zda so Claudiji Kilankec do rukow połožene być. Z wulkim elanom je wona 5. mjezynarodnu młodźinsku dźěłarničku zańdźeny tydźeń w Njebjelčicach přihotowała a so wo to starała, zo by wšitko derje běžało. „Lubił je so mi zaměr dźěłarnički, kotraž wěnuje so wuměłstwu a trajnosći jeho wunoškow“, 31lětna Chróšćanka rozłožuje.

Dudak Bola

srjeda, 29. julija 2015 spisane wot:
Před sto lětami zemrě sławny Slepjanski dudak Matej Hančo, kotremuž tež Bola rěkachu. Narodźił bě so wón 1838 a bě ratar ze statokom na Slepjanskej nawsy. Jara­ woblubowany a nadarjeny ludowy herc hraješe we wokolinje na swjedźenjach, kwasach, kermušach a rejach na serbskich dudach – na kózole a měchawje. Sam wobknježeše Bola tež klarinetu a małe serbske wěrowanske huslički. Wuběrnje zanošowaše wón ludowe spěwy swojeje domizny a samopěsnjene žortne serbske a němske składnostne hrónčka. 1886 wo­pyta­ Ludvík Kuba Bolu w Slepom a zapisa sej tójšto jeho pěsnjow, melodijow a rejow. 1888 pokročowaše z tym dr. Adolf Černý. Bola a jeho hercy buchu daloko za mjezu domizny znaći, dokelž na mnohich na­rodopisnych wustajeńcach, kongresach a koncertach piskachu. Předewšěm w Serb­skej wsy wšosakskeje wustajeńcy 1896 w Drježdźanach a w tamnišim drastowym ćahu žněješe dudak Bola wulke připóznaće, bu samo z kralownu Carolu fotografowany. Wot lěta 1896 je wón chór Slepjanskeho towarstwa Spiwny wěnašk hudźbnje přewodźał. Manfred Laduš

Kamjenc (SN). Feridun Zaimoğlu změje „2. Kamjensku narěč w cyrkwi swj. Hany“ 11. septembra. Hakle loni bě dźěłanišćo za recepciju Lessinga rjad załožiło.

Zaimoğlu słuša dźensa k najwažnišim němskorěčnym awtoram. Domizna 1964 w Turkowskej rodźeneho spisowaćela je Kiel.­ Tam studowaše wón najprjedy medicinu. 1995 bě sej z knihu „Kanak Sprak“ wjele připóznaća zdobył. Literarnje wobdźěłuje wón w tutej publikaciji rozmołwy z młodymi mužemi turkowskeho pochada. Mjeztym je 20 knihow wozjewił a je lawreat wšelakorych lite­rarnych wuznamjenjenjow, kaž na přikład Myta jury Bachmannoweho wu­bědźowanja, Mytow Hebbela, Adalberta von Chamissa, Huga Balla, Grimmelshausena a Jakoba Wassermanna. Najnowši roman Zaimoğluwa „Siebentürmeviertel“ wuńdźe w awgusće.

Feridun Zaimoğlu chce w swojej Kamjenskej narěči „Mesias přińdźe“ recepciju Lessinga rozjimać a so w měšeńcy poezije a woprawdźitosće z prašenjemi nabožiny a wěry rozestajeć.

Carl Blechen

wutora, 28. julija 2015 spisane wot:
„Moler krajiny braniborskeje marki“ a pućrubar realistiskeho molerstwa Carl Blechen zemrě 23. julija 1840 w swojim Berlinskim bydlenju na Wilhelmowej. Pochowany bu profesor Berlinskeje aka­demije wuměłstwa serbsko-němskeho pochada na nowym pohrjebnišću w Neuköllnje, hdźež mała tafla na muri na njeho dopomina. 26. julija 1798 bě so Carl Blechen narodźił swójbje němskeho dawkizběrarja w Choćebuzu. Mać Ana Kita běše­ z Lěškowa. Jeje bratr Jan Hapac wučerješe na Choćebuskim gymnaziju, do kotrehož młody Blechen chodźeše, a bě pozdźišo serbski farar w Modłej. Wón je wuwiće młodeho Blechena najbóle sobu wobwliwował, kiž studowaše na Berlinskej akademiji wuměłstwa a bě wot lěta 1829 profesor woneje akademije. Do najznaćišich wolijowych mól­bow­ Blechena słušeja „Pěskojty puć“ w Delnjej Łužicy, „Lěhwo Semnonow“ a „Walcownja pola Eberswaldy“, prěnje zwobraznjenje industrijneho zawoda w Němskej. Za čas NDR je Rada wobwoda Choćebuz Myto Ble­chena za tworjacych wuměłcow spožčała. Manfred Laduš

nawěšk

nowostki LND