Spěchuja wobnowjenje

štwórtk, 20. awgusta 2015 spisane wot:

Chróstawa (SN/CoR). Něhdźe 180 000 eu­row­ je za restawrowanje Chróstawskich Silbermannowych pišćelow trěbnych. Při zwukach Johanna Sebastiana Bacha su wčera w tamnišej cyrkwi spěchowansku zdźělenku z pjećcyfrowej sumu Wuchodoněmskeje załožby lutowarnje a Budyskeje wokrjesneje lutowarnje zjawnje přepodali.

Wosebje „płuca“ pišćelow z lěta 1732 su w katastrofalnym stawje, měchawje dźerža zdźěla jenož lěpjate banćiki hromadźe. Jenož jedna měchawa hodźi so scyła wužiwać. Pišćele funguja hišće po starym principje. Wone nimaja motor, ale měchawje so z čłowječej mocu naduwatej. Přidatnje chcedźa nětko motorizowanu připrawu zatwarić.

Wotpohlad je, zo započnje Eulec Budyska pišćeletwarska firma klětu w aprylu instrument wobnowjeć. Wuměnjenje pak je dalše přilubjenje spěchowanja. Póndźe-li wšitko po planje, maja wobnowjene Chróstawske pišćele klětu srjedź septembra znowa zaklinčeć. Na dalši beneficny koncert přeprošuje wutrobnje kantor Lucas Pohle. Za 30. awgusta.

Budyšin (SN/CoR). Digitalizacija je tuchwilu jedna z dźěłowych ćežišćow Serbskeho instituta. „Dźěłamy wusko ze Sakskej krajnej, statnej a uniwersitnej biblioteku w Drježdźanach hromadźe. Wona je koordinaciske městno krajneho programa digitalizacije, na kotrymž so tež wobdźělimy“, rozłožuje jednaćelski zastupnik direktora Serbskeho instituta dr. Hauke Bartels. Hakle njedawno su lisćiny za digitalizowanje rukopisow, ćišćow a fotow tam zapodali. Institut chce wobšerny digitalizaciski koncept zdźěłać. Dwaj zaměraj staj z tym zwjazanaj. „Sprěnja chcemy digitalnu slědźersku infrastrukturu natwarić a zdruha chcemy sej tajku kompetencu na polu elektroniskeho wobdźěłanja datow zdźěłać, zo bychmy tež druhim serbskim institucijam słužić móhli. Serbja maja jednu instituciju měć, kotruž tutu centralnu rólu jako poradźowar přewza“, je dr. Bartels přeswědčeny.

Wjace hač 5 000 Serbow wobdźěli so 18. awgusta 1935 na župnym zjězdźe we Wojerecach – poslednjej wulkomanifestaciji Domowiny do jeje zakaza 1937. Zlět bě połstaćinam wutworjenja Serbskeho burskeho towarstwa Wojerecy w lěće 1885 wěnowany a měješe žiwjensku wolu serbskeho ludu demonstrować. Předsyda Domowiny Pawoł Nedo namołwi 30. julija 1935 w Serbskich Nowinach wšěch Serbow a towarstwa, zo bychu na zlět do Wojerec přišli.

Nacistiskim mócnarjam njebě wulke zetkanje Serbow docyła lube a woni spytachu tomu zadźěwać. Wojerowski wo­krjesny burski wjednik Wićaz, sam Serb, zakaza ratarjam so na tajkim schadźowanju Domowiny wobdźělić. Nedo protestowaše na to bjez wuspěcha pola krajneho rady dr. Schmiege a po tym telefonisce w nutřkownym ministerstwje. Tamniši zamołwity zastojnik Tietjen jemu štyri dny do zjězda přewjedźenje „njepolitiskeho zarjadowanja“ dowoli. Nedo bě jeho přeswědčił, zo hrozy při zakazu zjězda strach mjezynarodneho skandala.

Jednaćelski zastupnik direktora Serbskeho instituta dr. Hauke Bartels reformowy proces slědźenišća dale pohonja. Mjez druhim chce nětko zjawnu diskusiju wo imagu instituta nastorčić.

Budyšin (SN/CoR). Zo njeje nimale nikomu napadnyło, zo njeje Serbski institut lětsa – kaž bě to lěta dołho z wašnjom – w meji na dźeń instituta přeprosył, to Hauke­ Bartelsa njezadźiwa. „Chcemy so nětko aktiwnje z bohužel často negatiwnym imageom instituta rozestajeć, a to na znowa wuhotowanym Dnju Serbskeho instituta 4. decembra w Serbskim domje“, dr. Bartels připowědźa, „nochcemy tam kaž jenož dotal jednotliwe projekty rozłožić, ale institut a jeho nowe wusměrjenje zjawnosći spřistupnić.“

Dźeń instituta změje najskerje tři ćežišća. Sprěnja chcedźa nowu zjawnu rozprawu institutneje dźěławosće minjeneju lět předstajić. Rozprawa ma wotnětka w dwěmaj wersijomaj předležeć: jako interna wědomostna a jako na wjetši publikum so wusměrjaca.

Wo knihach a kniharni (14.08.15)

pjatk, 14. awgusta 2015 spisane wot:

Dobry tydźeń dźěćom w Sakskej hišće zbywa, zo bychu so wočerstwili. Te abo tamne je to tež w serbskim prózdninskim lěhwje we Wodowych Hendrichecach činiło. Štó pak wě, zo su so tajke lěhwa tež hižo před sto lětami přewjedli? Runje dźensa před 91 lětami steješe w Serbskich Nowinach sćěhowacy „Postrow z prózdninoweje kolonije serbskich dźěći w Mělníku“:

Unikatny serbsko-ruski koncert

pjatk, 14. awgusta 2015 spisane wot:

Hdyž sy Němcam to powědał, su njewěriwje hladali. Runjewon absurdna předstawa tež je, zo je so dobyćer – štwórć lěta po tym zo je nacistiskej Němskej šiju ­zadźernył –, z poraženym w zjawnosći bok poboku zjewił.

Jan Rječka

štwórtk, 13. awgusta 2015 spisane wot:
Budyski tachantski wučer, kantor, hudźbnik, Maćicar a podoficěr Jan Rječka je 13. awgusta 1915 w lacareće blisko Psucina po ćežkim zranjenju na wuchodnej fronće zemrěł. 4. februara 1878 bě so wón žiwnosćerskej swójbje w Małych Bobolcach ­narodźił. Chodźeše na tachantsku šulu a Katolski wučerski seminar w Budyšinje. Wot lěta 1898 wučerješe w Budyšinje a bě woblubowany kantor Serbskeje cyrkwje. Bě wuběrnik Towarstwa swjateju Cyrila a Metoda za Budyšin, předsyda zjednoćenstwa serbskich katolskich wučerjow a podpěrowaše Towarstwo serbskeje studowaceje młodźiny. Z fararjom Jurjom Wingerom załoži 1902 Budyske towarstwo Jednota, dirigowaše jeho chór, kotryž přednjese 1912 Jurja Pilkowu spěwohru „Smjertnica“. 1909 bě wón hudźbny wotdźěl Maćicy wožiwił. Přihotowaše nowowudaće Fiedleroweho šulskeho spěwnika „Spěwna radosć“ a nowonakład jeho Towaršneho spěwnika. Basnješe a pisaše přinoški do Krajana, za Časopis Maćicy Serbskeje a za měsačnik Łužica. Po wudyrjenju Prěnjeje swětoweje wójny dyrbješe na frontu. M. Laduš

Laserowa show na transNATURALi

srjeda, 12. awgusta 2015 spisane wot:

11. swěcowo-zwukowy festiwal transNATURALE, wotměwacy so wot 21. do 23. awgusta při Bjerwałdskim jězorje, zapřijima zaso mnohe towarstwa, turistiskich poskićerjow a zarjadowarjow.

Hamor (AK/SN). „Budźe to generacije překročacy festiwal. Chcemy na nazhonjenja minjenych lět nawjazać“, rjekny koordinator Hamorskeho projekta Bjerwałdski jězor Roman Krautz na wčerawšej nowinarskej konferency. Organizator festiwala budźe lětsa zaso Drježdźanska firma foundation-entertainment. Financować ma so podawk ze swójskich dochodow, spěchowanja hłownych štyrjoch sponsorow, koncernow Spreegas a Vat­tenfall­, kaž tež Běłowodźanskich měšćanskich zawodow, tamnišeje towaršnosće za bydlenjotwar a z přidawkom Hamorskeje gmejny.

Molujo sej Łužicu wotkrywa

srjeda, 12. awgusta 2015 spisane wot:

Jako wučerka za wuměłstwo w Choćebuzu bě Brigitte Tietze wot lěta 1958 hač do 1997 šulerjow pohnuwała, serbske motiwy kaž tež powěsćowe a bajkowe figury zwobraznjeć a tworić. Sama je so hač do 1990 inspirować dała wot kruha keramikarjow na Choćebuskej uniwersiće, wšako steješe dźěło z běłej hlinu te­hdy w srjedźišću jeje wuměłskeho tworjenja. Delnjoserbski kwasny porik, brašku a hołbjacy štom jako znamjo lubosće je Brigitte­ Tietze stworiła. Powěsćowym figuram kaž wódnemu mužej abo zmijej dawaše wona keramiske indiwidualne mjezwočo, tež zhromadnosć Hornjo- a Delnjoserbow je w twórbje předstajiła.

Přistup ke kulturje je wowka Brigiće Tietze zmóžniła. Serbowka powědaše jej wjele bajkow a powěsćow, rady tež wonka w přirodźe. Wona je holcu nawučiła, w štomowych zdónkach a korjenjach lutki a dalše fabulowe stworjenja spóznać. Wotpowědne wobrazy Brigitte Tietze hač do dźensnišeho dnja moluje.

Koncept za SKI ma nastać

srjeda, 12. awgusta 2015 spisane wot:

Budyšin (SN/CoR). Hač by zmysłapołne było, Budysku Serbsku kulturnu informaciju (SKI) wot tuchwilneho stejnišća w Serbskim domje do Röhrscheidtoweje bašty SLA přeměstnić, wo tym so hižo dlěši čas rozmysluje. W nadawku Załožby za serbski lud jako nošerja přewjeduje k tomu wot spočatka julija Bosćij Benada projekt, kiž je w Zhorjelcu turistiski management studował.

Na kóncu projekta nima jenož analyza nětčišich nutřkownych a wonkownych faktorow stać, ale tež wužiwanski koncept za baštu SLA a za rumnosće SKI. Dźěl projekta je tež naprašnik, z kotrymž chce Benada kulturnopolitiske zajimy něhdźe 20 serbskich institucijow a towarstwow zwěsćić: kotre wočakowanja wone na SKI maja, hač a kak ze SKI hromadźe dźěłaja. Na internej dźěłarničce 24. awgusta nochcedźa jenož wuslědki zhromadnje wuhódnoćić, ale tež wšelakore scenarije wotwažować. „Hač so studija na kóncu zjawnje předstaji, wo tym ma załožba jako nadawkar rozsudźić“, praji Bosćij Benada.

nawěšk

nowostki LND