Na zasłužby Schmutza dopominaja

póndźela, 18. meje 2015 spisane wot:

Składnostnje 300. narodnin awtora serbskeje gramatiki Johanna Friedricha Gottfrieda Schmutza (1715–1798) su wčera w Delnim Wujězdźe wosebitu wustajeńcu wotewrěli. Přeprosyło bě Spěchowanske towarstwo Adelspädagogium Danneberghaus-Uhyst.

Delni Wujězd (SN/CoR). Wjace hač 60 zajimcow přiwabi wčera wotewrjenje wustajeńcy, na kotrymž so tež městopředsyda Domowiny Marko Hančik wobdźěli. „W krótkim času swojeho skutkowanja je sej Schmutz jako spisar hornjoserbskeje gramatiki a hornjoserbskeho-němskeho słownika wulke zasłužby wo serbskej rěči­ we Łužicy nabył“, rjekny předsydka spěchowanskeho towarstwa Johanna Gruner wčera. Na wuznam kaž tež jubilej Schmutza skedźbniła bě towarstwo cyrkwinska historikarka Lubina Malinkowa. Wona, dr. Sonja Wölkowa a dr. Annett Brězanowa ze Serbskeho instituta kaž tež z Běłeho Chołmca pochadźacy Manfred Zahrodnik běchu towarstwo při wuho­towanju přehladki podpěrowali.

Wčera su so po štyrjoch dnjach 21. mjezynarodne Praske knižne wiki „Svět knihy“ zakónčili, na kotrychž je so tež Ludowe nakładnistwo Domowina wuspě­šnje wobdźěliło.

Praha (SN/CoR). „Smy jara spokojom z lětušimi knižnymi wikami w Praze. Tójšto ludźi je naše stejnišćo wopytało a so za aktualne połoženje Serbow kaž tež za nowe wudaća LND zajimowało“, rozłožuje jednaćelka Marka Maćijowa. Wosebje prašane běchu knihi za wuknjenje serbšćiny kaž na přikład „Rěču serbsce“. Tež zajim uniwersitnych bibliotekow za wědomostne wudaća bě wulki. „Powšitkowna tendenca w Praze je, zo so wiki dźeń a bóle k wikam za šěrši publikum wuwiwaja. To je na jednym boku hladajo na předań derje, na druhim pak fachowa wuměna mjez nakładnistwami po tym tróšku ćerpi.“ Lektorka za dźěćacu literaturu Weronika Žurowa je sej wjacore originalne dźěćace knihi čěskich nakładnistwow wobhladała. LND nětko pruwuje, kotre z nich hodźeli so serbsce wudać.

Pančicy-Kukow (CRM/SN). Z lóštnym spěwom „Hdźež so módrja, zelenja“, kiž pohonjuje hižo mnohe generacije Serbow won do krasy Božeje stwórby, zahaji wčera popołdnju chór młódšich šulerjow Budyskeho Serbskeho gymnazija ze swojej dirigentku Bernadet Hencynej a při pianje jeje dźowka Katharina swój program. Najmłódši gymnaziasća běchu lětsa hosćo chóra Lipa w klóšterskej za­hrodźe, kiž ma w tymle počasu swój wosebity powabk za młodych kaž staršich wopytowarjow. W tutej atmosferje skutkowaše přinošk šulskeho chóra z jeho čerstwymi a při tym tež dosć wěsće klinčacymi hłosami jara přijomnje a dosć wuwaženy. Tak přednjesechu gymnaziastki, kotrymž přidruži so bohužel jenož jenički hólc, ze swojeho repertoira někotre serbske pěsnje wo nalěću a pućowanju, poda pak so tohorunja do němskeho wobkruha. K wjeselu přitomnych zaklinča k tomu tež woblubowany morawski ludowy spěw „Na tú svatú Kate­rinu“. Přihladowarstwo, mjez nimi to­horunja starši šulerjow, měješe za chór wjele chwalby, dokelž dźěći w nim z wjeselom spěwaja.

Hłowna němska inscenacija tuchwilneje hrajneje doby na Němsko-Serbskim ludowym dźiwadle „Einer flog über das Kuckucks­nest“ dožiwi minjeny pjatk swoju wuspěšnu premjeru. Hłownu rólu rewolucera-pacienta w błudnicy hraje Marian Bulank (srjedźa)­. Inscenował bě hru jako hósć wjelelětny hrajny nawoda NSLDź Michael Funke. Foto: SN/Maćij Bulank

Wo knihach a kniharni (15.05.15)

pjatk, 15. meje 2015 spisane wot:

Ingrid Kalensee a Brigitte Mahnkopf stej zhromadnje wudałoj knihu „Krabat und Schadowitz. Geschichte einer Spurensuche in der Lausitz“. Awtorka Ingrid Kalensee wuwučowaše na wysokej šuli za socialnu pedagogiku w Mannheimje z ćežišćom dźěćaca a młodźinska literatura. Při za­běrje z figuru Krabat nasta přeće, wjace zhonić wo nim a wo Łužicy jako njeznatej krajinje. Wot lěta 1991 sćěhowachu lětne wopyty zhromadnje z přećelku Renatu Schedler a 1997 samo přednoški. Po lěće 2005 (awtorku je boža ručka zajała) bě nadźija na wudaće swójskeje knihi wo Krabaće wotewrjena. Pomoc přińdźe wot jeje něhdyšeje koleginy Brigitty Mahnkopf. Wona přestudowa wšitke materia­lije, wupytane we wšelakich archiwach a krajach, a noticy, přehlada fota a spisa město awtorki tutu knihu. Zawěsće budu so w Kulowje, Čornym Chołmcu, Ždźarach a w druhich serbskich wsach nad wudaćom tuteje knihi z awtorkomaj a knjenju Schedler wjeselić.

Wuspěšny hudźbny jubilej

srjeda, 13. meje 2015 spisane wot:

Wojerowske 50. hudźbne dny njedźelu z wjerškom wuklinčeli

Něhdźe 600 wopytowarjow dožiwi minjenu njedźelu napjeće wočakowany a horliwje přiwzaty zakónčacy koncert z Wojerowskim sinfoniskim orchestrom tónraz pod nawodom Evy Meitner jako wjeršk hudźbnych dnjow. Koncepcija połna wariantow mustwa „Łužiskeje hale“ wokoło Carmen Hoffmann k jubilejnym dnjam bě wulki wuspěch. Dohromady 3 000 ludźi dožiwi hudźbne dny, kotrež mnohich zajimcow přiwabichu.

Lubowarjo klasiskeje hudźby dachu sej Nowu łužisku filharmoniju z twór­bami Wagnera a Straussa lubić, swjećachu na Mozartowym wječoru briliantneho wirtuozu na wiolinje Valeryja Oistracha a hódnoćachu wulke wukony 50 lět wobstejaceho Wojerowskeho sinfoniskeho orchestra.

Tež moderna měšeńca, tak mjenowany overcross, bě pódla. Klasiska, filmowa a improwizowana hudźba w powabnym dueće pišćelow a panoweje pišćałki we wulkotnej akustice Janskeje cyrkwje wostanje mnohim hišće dołho w pomjatku.

Swoju wuspěšnu premjeru jako dirigentka Wojerowskeho sionfoniskeho orchestra dožiwi minjenu njedźelu Eva Meit­ner z Lipska. Nawod ćělesa bě wo­na 1. januara z rukow Lutza Michlen­za přewzała, kiž bě orchester 52 lět dirigiował. Z njej je so Ulrike Herzger rozmołwjała.

Čehodla sće so we Wojerecach požadała?

E. Meitner: Najprjedy hladaš, hdźe je městno swobodne. Potom pytaš za orchestrom, kotryž ma ambicije a wěstu tradiciju. Woboje nańdźech we wupisanju sinfoniskeho orchestra. Tutón hižo dlěje wobsteji, a jeho dotalny repertoire je tež atraktiwny. To je mje wabiło.

Sće dźiwajo na wjelelětnu tradiciju laj­skeho orchestra přeco pod samsnym dirigentom měła ćeže, z hudźbnikami dobry poćah nawjazać?

Rjadniska sotra jeho pozbudźiła

srjeda, 13. meje 2015 spisane wot:

Na wopyće pola Worklečanskeho chronista dr. Bena Wałdy

Wěm so na njeho hišće z młodych lět dopomnić, kak je z ćěłom a hłójčku we wobwodnej klasy a lize pola Traktora Ralbicy-Hórki w tehdyšim Hórčanskim stadionje jako lěwy nadběhowar kopańcu hrał. Swoje pohiby ze stilom je sej mjeztym nimale 60lětny zubny lěkar dr. Beno Wałda hač do dźensnišeho wobchował. Wón skutkuje dale młody, a kaž mi powěda, jemu dźensa blidotenis we wobłuku Worklečanskeje sportoweje jednotki Viktoria dale ćělnu čerstwosć spožča. Tole­ zmóžnja jemu čiłosć w powołanju jako zubny lěkar we Worklecach. Je pak hišće dalše polo, kotrež jemu přeco zaso duchownu cyrobu dawa: Wot lěta 1997 skutkuje wón tež oficialnje jako čestnohamtski gmejnski chronist.

Na južnej kromje Hory, hdźež so puć ze wsy do Banec z tym z Łusča křižuje, steji wot njedźele, 3. meje, pomnik ze šwedskeho zornowca. Na błudźenku dopomina čorna wopomjatna tafla na najwu­znamnišeho syna Hory, kotryž so tule na najwjetšim burskim kuble před 150 lětami narodźi. Farar Jakub Nowak-Horjanski mjenowaše so jako spisowaćel z pseudonymom Neander. Wjacore serbske knihi a dźesać dźiwadłowych hrow su z pjera měšnika, kiž bě wot 1903 do 1931 Radworskim wosadnym Bože słowo rozšěrjał. Domowinskej skupinje Łusč a Jaseńca stej pomnik zhotowić dałoj.

Praha (SN/CoR). Praske knižne wiki za­­haja so lětsa štwórtk w Přemysłowym palasće w Holešovicach. Jedynadwacety króć wuhotuje je Zwjazk čěskich knihi­kupcow a nakładnikow „Svět knihy“, a to ze stupacym wobdźělenjom ze wšeho swěta. Wot spočatka je Ludowe nakład­nistwo Domowina mjez tamnišimi stajnymi wustajerjemi. Kóždolětnje wužija wosebje čłonojo towarstwa Společnost přátel Lužice móžnosć, so na městnje wo nowostkach nakładnistwa informować. Tež Slovenská biblioteka wužije tutu składnosć a sej swój wobstatk słowjanskeje literatury z wudaćemi serbskeho nakładni­stwa wudospołnja. Wiki so njedźelu skónča. Na tradicionalnym zarjadowanju nakładnistwa čita lětsa basnik Jurij Łušćanski ze swojich serbskich a čěskich twórbow, a to pjatk w Hórnikowej łužiskoserbskej knihowni.

nawěšk

nowostki LND