Lubosće spěw

srjeda, 23. decembera 2015 spisane wot:

Handrij Zejler

Hdy bych ja była róžička

we twojej zahrodce,

bych ja najrjeńšo zakćěła

ći twoje žiwe dny.

Chceš ty być moja róžička,

chcu ja ći hrjadku dać;

to budźe moja wutroba,

w tej dyrbiš kćějo stać.

Hlej, róže zwjadnu a tež ktu

na łuce, w zahrodźi –

we zrudobje a wjeselu

naj’ ničo njedźěli.

Hdy bych ja była hwězdźička

na módrych njebjesach,

bych cyłu nóc so swěćiła

we twojich woknješkach.

Chceš ty być moja hwězdźička,

a ja kluč wrotow měł,

přez kotrež słónčko wustupa,

ja njebych wotamknył.

Hlej, hwěžki swěća, hašeju,

puć chodźa wšelaki –

we zrudobje a wjeselu

naj’ ničo njedźěli.

(wujimk basnje z oratorija „Nalěćo“)

Ptački prošerkojo

srjeda, 23. decembera 2015 spisane wot:

Jan Radyserb-Wjela

Z hłódnym brjuškom drobne ptački

skorža w sněze před hunom,

nihdźe zornješko, nic wački,

swět je kryty ze sněhom.

Klipy klapy zesłyšachu

wutłe žatka cypy hić,

po prošeń so k bróžni dachu,

za brjušk sebi wužebrić.

„Lubi młóčcy, zahanjejće

z wotmachom so z cypami!

Wuhłódnjene mrě’my, hlejće,

zorno k nam njech wuleći.

Zyma trapi nas tak z hłodom:

skoro zawutlene smy!

Hdyž so minu sněhi z lodom,

dźak wam spěwać budźemy.

Bruki, waki, škódne, wadne

chcemy wam wšě zaničeć,

zo budźeće žita radne

w lěću z wjesołosću žnjeć!“

Młóčcy sylnje cypowachu,

pjeršachu tak zornjatka.

Hłódne žatka pupolachu,

mějachu połne horleška.

(wujimk z knihi Hody, LND 1970)

Jakuba Leńka

srjeda, 23. decembera 2015 spisane wot:

Jan Hajna

W nocy je mjerzło a sněh je so šoł;

wuchatu čapku a rukajcy jow!

Sotřička Leńka, chětř, zabab so mi!

Na hórku póńdźemoj ze sankami.

Maćerka, dowol! Hdyž mała ty bě,

wěsće tež w zymje sy měriła sněh,

měła sy radosć – dźěd hišće to wě –,

hdyž zas na Jakuba kćěješe sněh.

Wowka njej’ swarjeła, dźěd njej’ był zły,

hdyž so na sankach ty smykała sy.

Dźěćo, kiž ženje na powětře njej’,

wostanje kipre, ma hubjenu krej.

Maćerka, wulka a rjana nět sy,

luby nank na tebje ženje njej’ zły.

Mój pak wšo činimoj, štož ty měć chceš –

ćeknjemoj, hdyž z prutom na naju dźeš.

Maćerka, dowoliš? – Tysačny dźak!

Leńka, pój! Do sněha ćisńmoj so znak!

Božemje, maćerka, před připołdnjom

čerwjenoličkatej přińdźemoj dom!

(wujimk z knihi Hody, LND 1970)

Kulturny konwent Hornja Łužica-Delnja Šleska je na swojim poslednim lětušim posedźenju dalšu lisćinu spěchowanskich projektow za lěto 2016 wobzamknył. Tež towarstwo Kamjenjak budźe z 10 000 eurami podpěrane.

Zhorjelc (SN/CoR). 10 000 eurow spěchowanja – to najprjedy raz derje klinči. Za předsydu towarstwa Kamjenjak Ludwiga Pickerta pak je připrajena suma problem. Wšako steji tak dale na hračkach, hač móža klětu scyła mjezynarodnu wuměłsku dźěłarničku rězbarjow a kamjenjećesarjow w Miłočanskej skale přewjesć. Hižo lětsa dyrbjachu planowane jubilejne 10. zarjadowanje njedosahacych pjenjez dla wupadnyć dać, hačrunjež by kulturny rum projekt z 10 000 eurami spěchował. „Nimamy hišće oficialnu zdźělenku. Trjebamy něhdźe 50 000 eurow, zo bychmy dźěłarničku přewjesć móhli. Smy tuž próstwu wo wjele wjace hač 10 0000 eurow stajili. Problem wostanje samsny: Zwotkel dóstanjemy zbytne pjenjezy? Nowe měritka kulturneho ruma, zo njespěchuja projekty z wjace hač 50 procentami cyłkownych kóštow, su jara špatne za towarstwa bjez wosobinskich swójskich dochodow“, kritizuje předsyda.

Wo knihach a kniharni (23.12.15)

srjeda, 23. decembera 2015 spisane wot:

Sym sej chětro wěsty, dwustronski přinošk tale kolumna njebudźe. Ale trochu chcył hišće zhladować na zašłe nakładniske lěto. Njech je to mały literarny pospyt wo nas a našich knihach, prjedy hač so do – myslu sej – zasłuženeho swjatka a hodownikowanja podamy. Hodownikowanje, dźiwne to słowo, wo kotrymž njejsym jenož před chwilku čitał, ale njedawno tež słyšał. Mój serbski słownik je njeznaje, to rěka, ani jedyn z tych na mojej polcy ani Frenclowy. A naš luby Alfons sam mi to bohužel hižo prajić njemóže – naš serbski wšudźebył, kiž zdaše so w kóždźičkim kućiku swěta a Łužicy doma być a kiž by zawěsće jako prěni wědźał, hdźe statok mój hišće pokład chowa, kotrehož so dotal sam dohladał njeběch. Wón wědźeše powědać wo kóždej wsy, je nimale kóždy stary dom a kóždeho wobydlerja z mjenom znał. Ach, so wě, tajkeho mjenowědnika tola hišće mamy, jenož z „W“ prědku. Tón so z mjenami samo tak derje wuznawa – wosebje w kónčinje Błótow a jamow –, zo je cyły atlas z nimi pjelnił. Potajkim naš mjenowy nawigator po Łužicy.

Powědku słyšeli

póndźela, 21. decembera 2015 spisane wot:
Nimale 50 předewšěm małych připosłucharjow je wčera na Chróšćanskej Krawčikec žurli hodownu powědku Němsko-Serbskeho ludoweho dźiwadła „Dźěći kralow“ słyšało a widźało. Petra-Marija Bulankec-Wencelowa čitaše holcam a hólcam kaž tež jich staršim wo dyrdomdejach dźěći třoch kralow, kotrež na kóncu stawizny tola hišće hródź z Jězusdźěćatkom nańdu. Foto: Feliks Haza

Janšojski bog w měšćanskej hali

póndźela, 21. decembera 2015 spisane wot:
Wjace hač 800 wopytowarjow je wčera popołdnju w Choćebuskej měšćanskej hali musical „Hodowne žony“ Delnjołožiskeje kulturneje akademije (Kula) za dźěći a dorosćenych dožiwiło. Něhdźe 60 sobuskutkowacych w starobje pjeć do šěsnaće lět musicala Fantasia, Delnjoserbskeho gymnazija a chóra delnjoserbskeho dźěćaceho a młodźinskeho ansambla je na jewišću tež Janšojskeho boga witało. Ideja a stawi­zna musicala stej wot Franka Kossika. Foto: Michael Helbig

Lange žada sej rozsud pruwować

pjatk, 18. decembera 2015 spisane wot:

Z napjatosću wočakowany dypk dnjoweho porjada na wčerawšim posedźenju kulturneho konwenta Hornja Łužica-Delnja Šleska w Zhorjelcu bě próstwa města Zhorjelca, so z wothłosowanja­kmanym čłonom gremija stać.

Zhorjelc (SN/CoR). W kulturnym konwenće wostanje najprjedy wšitko, kaž je. Město Zhorjelc smě drje dale wo rozsudach sobu diskutować, wothłosować pak nima. Zhorjelski krajny rada Bernd Lange (CDU) bě wčera za próstwu hłosował, přirjadnica Budyskeho krajneho rady Birgit Weber wšak přećiwo tomu. Tak bě próstwa wotpokazana. Załožba za serbski lud njeje so na wčerawšim posedźenju konwenta wobdźěliła.

Antiserbskosć element rasizma

pjatk, 18. decembera 2015 spisane wot:

Budyšin (ML/SN). „Stereotypy su wobrazy w našich hłowach a nastajenje skupiny ludźi k druhej“, wuzběhny dr. Tobias Weger wčera w přednošku w Budyskim Serbskim instituće. Wědomostnik w Oldenburgskim Zwjazkowym instituće za kulturu a stawizny Němcow we wuchodnej Europje porěča na temu „Hornja Łužica na němskich ,mental maps‘ w času mjez swětowymaj wójnomaj“.

Pawlina Krawcowa

pjatk, 18. decembera 2015 spisane wot:
Do delnjoserbskich prócowarjow a woporow nacistiskeho režima słuša Pawlina Krawcowa, kotraž narodźi so 18. decembra 1890 dźěłaćerskej swójbje Kita Rejnusa w Gołkojcach. W Choćebuzu nawukny wona wušiwanje a wukubła so w Berlinje na mišterku-šwalču. Wuda so na tkalca Krawca z Bageńca. Swójba přesydli so 1928 do Choćebuza, hdźež bě Krawcowa wot lěta 1926 do 1938 samostatna šwalča za delnjoserbsku drastu. Wuběrnje je tež klanki w tutej drasće zhotowjała. Jeje ludowuměłske­ wudźěłki wustajachu w Frankfurće n. M., hdźež dósta za nje diplom, w Budyšinje, Drježdźanach, Berlinje, Saarbrückenje a Praze. Tam wobdźěli so 1932 tež na zjězdźe Sokoła. W srěnich lětach pisaše někotre reportaže a basnje wo narodnym a socialnym połoženju do Casnika a do Pratyje. Nacije ju „antiněmskeje propagandy, strašnych poćahow a spionaže za Čěsku dla“ wobskoržichu, a 1938 ju Gestapo zaja. Na smjerć chora bu z jastwa pušćena. 16. septembra 1941 wona zemrě. Před domom šwalčernje připrawichu 2009 kopolak a na domje 2010 wopomjatnu taflu. Manfred Laduš

nawěšk

nowostki LND