Myto Gaußej

srjeda, 14. februara 2018 spisane wot:

Myto Jeana Améryja spožčichu Karlej-Markusej Gaußej minjenu njedźelu w rumnosćach Akademije wuměłstwow w Berlinje. Je to wuznamjenjenje za europsku literarnu esejistiku. Gauß pućuje w zmysle Jeana Améryja (1912–1979), wu­znamneho awstriskeho spisowaćela, hižo wjele lět po Europje. Mnohe zběrki je wo tym napisał.

Serbskaj dudakaj w Słowakskej

wutora, 13. februara 2018 spisane wot:

We wobłuku mjezynarodneho festiwala dudakow „31. Gajdošské fašiangy“ w Słowakskej staj minjeny kónc tydźenja tež serbskaj hudźbnikaj wustupowałoj.

Malá Lehota (TN/SN). Na přeprošenje „Cechi słowakskich dudakow“ – Gildy słowakskich dudakow – přebywaštaj instrumentalistaj-dudakaj Serbskeje folklorneje skupiny Sprjewjan Steffen Kostorž a Tomasz Naw­ka na 31. Gajdošskich fašiangach – zapusće dudakow – minjeny kónc tydźenja w słowakskej Malej Lehoće a wokolinje.

Cyłkownje wustupowaše tam 25 skupin z dwanaće krajow, mjez druhim ze Słowakskeje, Čěskeje, Běłoruskeje a Němskeje. Nimo toho bě tam tež cyłk grjekskich hudźbnikow, bydlacych w sewjeročěskim Javorníku a organizowanych w Asociace Řeckých Obcí v České Republice – Zjednoćenstwje grjekskich wosadow w Čěskej republice. Dudakaj z Łužicy předstajištaj na festiwalu serbsku dudowu hudźbu. Na přeco wupředatych a přepjelnjenych žurlach zaklinčachu na štyrjoch festiwalnych koncertach wuspěšnje a w dobrym zwuku troje serbske dudy: měchawka, měchawa a kozoł.

Ptačokwasnej programaj SLA wulki wuspěch

póndźela, 12. februara 2018 spisane wot:

Budyšin (SN/bn). Lětuši wječorny ptačokwasny program Serbskeho ludoweho ansambla „Po serbskich slědach“ je so wčera na wospjet wupředatej žurli SLA z wuspěšnym poslednim předstajenjom skónčił. Wulkeho naprašowanja dla běchu zarjadowarjo krótkodobnje přidatne předstajenje organizowali, tak zo su inscenaciju cyłkownje 13 město spočatnje planowanych dwanaće króć pokazali.

Serbske štučki trěbne!

póndźela, 12. februara 2018 spisane wot:
Po cyłej Łužicy knježeše lětsa wosebita ptačokwasna euforija. Njewěm so dopominać, hdy je Serbski ludowy ansambl wulkeho zajima publikuma dla přidatne zarjadowanje poskićił. Lětsa znajmjeńša tomu tak bě. A derje, zo bě tež poslednje předstajenje wčera wječor jara derje wopytane. Tak je SLA w Budyšinje po mnohich lětach zaso štyri ptačokwasne zarjadowanja wotměł. Sobotnej a wčerawše popołdniše běchu wuknihowane, tak zo su přihladowarjo na kóncu za dychom hrabali – na jednym boku zahoritosće wo programje dla, na druhim njedosahaceho přewětrjenja na žurli dla. To pak njebě zawěsće přičina, zo je so wjetšina hosći sobotu wječor sčasom na dompuć podała. Skazana hudźbna skupina bě krótkodobnje wotskočiła, diskotekar pak zaskočił. Zawěsće postara so SLA wo to, zo změje tón přichodnje tež serbske štučki w repertoiru. Milenka Rječcyna

Jan Bogumił Hauptmann

pjatk, 09. februara 2018 spisane wot:
Lubnjowski wyši farar a delnjoserbski rěčespytnik Jan Bogumił Hauptmann ze­mrě 2. februara 1768. Narodźił bě so 19. meje 1703 němskemu juristej we Wittenbergu. Tam studowaše tež teologiju. Najprjedy bě štyri lěta domjacy wučer w delnjołužiskim Rědorju pola Kalawy, hdźež sej delnjoserbšćinu přiswoji. 1733 přewza wot tamnišeho fa­rarja zastojnstwo, a 1738 bu z fararjom w Lubnjowje, hdźež je hač do smjerće skutkował. Jara dokładnje zaběraše so z delnjoserbšćinu. W Lubinje ćišćachu 1761 jeho prěnju gramatiku delnjoserbšćiny. Jej přidate běchu němsko-serbski słownik, zapisk serbsko-němskich wjesnych mjenow a přisłowa. 1769 wuńdźe jeho­ „Lubnjowski sarski sambuch“, spěwarske z 240 kěrlušemi, kotrež bě sam zeserbšćił. Z tutych spěwarskich Lubnjowscy serbscy wosadni spěwachu, doniž nje­přestachu tam 1863 serbske kemše swjećić. Jan Bogumił Hauptmann je tež agendu „Te serbske­ knigly“ a leksikon „Lexicon Vandalicum“ zawostajił. Jeho­ mjeno steji na wopomjatnej tafli w Lubnjowskej Mikławšowej cyrkwi. ­ Manfred Laduš

Wo knihach a kniharni (09.02.18)

pjatk, 09. februara 2018 spisane wot:

Su knižne wiki w hospodarskej krizy? Čitarjo, kotřiž hišće před lětami wjele knihow kupowachu, so dźensa wot knižnich wikow wotwobroćeja. A tych je hač do sydom milionow. Absolutna ličba je nahladna: 8,9 milionow ludźi, kotřiž sej hišće w lěće 2015 znajmjeńša jednu knihu kupichu, njejsu lěto pozdźišo wo ani jeničku wjac rodźili. Hdźe pak su přičiny mjenje zajima na ćišćanej knize? Čehodla Němcy mjenje knihow kupuja? Čehodla woni mjenje čitaja? Přičiny su kaž mozaik, wjacore faktory hraja rólu.

Wječorny program SLA lětsa pisana lišča hóńtwa po cyłym swěće

Lětuši wječorny ptačokwasny program Serbskeho ludoweho ansambla z titulom „Po serbskich slědach“ je dotal jara dobry wothłós žnjał, žurle w Delnjej a Hornjej Łužicy běchu zwjetša kopate połne. Awtorej Witej Bejmakej, režiserej Marianej Bulankej, komponistej (a hudźbnemu nawodźe) Andreasej Pabstej kaž tež choreografomaj Miji Facchinelli a Kornelej Kolembusej je so pisana a zabawna spěwohra poradźiła, kotruž hrajerjo, spě­warjo, rejwarjo a hudźbnicy přeswěd­čiwje předstajeja.

Wosebje wuzběhnyć ma so nimale minimalistiske wuhotowanje. Mirosław Nowotny wuńdźe bjezmała bjez rekwizitow, a jeho jewišćowy wobraz zepěra so na tři, přez abstrahěrowane animěrowane projekcije wobswětlene płoniny.

Serbska odyseja

Noty za pišćałki

štwórtk, 08. februara 2018 spisane wot:
Budyšin (SN). Wot dźensnišeho je notowa kniha „Zaklinči-li pišćałka, zhrěje mi so wutroba“ w poskitku. Serbske pěsnje za blokowe flety z klawěrnym přewodom je Měrćin Weclich zestajał a z pomocu Załožby za serbski lud wudał. Wobdźěłał bě adwentne, serbske dźěćace a dalše pěsnički Malte Rogacki z Drježdźan. „Sym próstwu staršich jako nadawk přiwzał, zo móža dźěći na jednore wašnje w skupince tež serbske štučki na blokowej pišćałce hrać“, Měrćin Weclich praji. Na předań je kniha mjez druhim w Budyskej SKI, Smolerjec kniharni a w Ralbičanskej kwětkarni „Kostrjanc“.

Reja do raja

štwórtk, 08. februara 2018 spisane wot:

Prěnja wustajeńca lětsa w Choćebuskim Serbskim domje pokazuje mólby a grafiki wuměłče Marion Kwicojc. Na wernisaži­ překwapi wona k tomu jako­ spěwarka a multiinstrumen­ta­listka.

„Reja do raja“ je hesło prěnjeje lětušeje wustajeńcy w Choćebuskim Serbskim domje, kotruž je kaž přeco Serbska kulturna informacija Lodka organizowała. Něhdźe połsta hosći móžachu na jeje wotewrjenju 25. januara witać.

Tónraz ma serbska molerka, ilustratorka a grafikarka, wot lěta 1997 jako swobodna wuměłča skutkowaca Marion Kwicojc z Lipska móžnosć, swoje wobrazy w Delnjej Łužicy wustajeć. Mjez dwaceći wuměłskimi twórbami – po połojcy mólby a tušowe grafiki – stej dwě hakle njedawno nastatej, kotrejž pokazujetej zapust młodźiny w Běłej Górje.

65. jutrowne wubědźowanje

srjeda, 07. februara 2018 spisane wot:

Budyšin (SN/bn). Spěchowanski kruh za serbsku ludowu kulturu zarjaduje tež lětsa­ zaso Wubědźowanje wo najrjeńše jutrowne jejko. Hižo 65. raz budźe wěcywustojna njewotwisna jury wukony lajskich wuměłcow mytować, a to w kategorijach wóskowanje, bosěrowanje – w tutymaj segmentomaj spožča myta stajnje dwójce za jedno- a wjacebarbne twórby – kaž tež škrabanje a wužrawanje.

Hišće hač do 16. februara móža dorosćeni zajimcy swoje wudźěłki – jednotliwe eksemplary runje tak kaž kolekcije – w Budyskim Serbskim domje abo w regionalnych běrowach Domowiny resp. Załožby za serbski lud zapodać.

Najrjeńše jutrowne jejka wustaja po tradiciji we wobłuku 27. serbskich jutrownych wikow, kotrež tohorunja spěchowanski kruh za ludowu kulturu 24. a 25. februara w Budyskim Serbskim domje wuhotuje.

Tež wubědźowanje za dźěći a młodostnych – wuraznje su tu tež wučomnicy a studenća namołwjeni so wobdźělić – spěchowanski kruh znowa přewjedźe. Wurisanje wotměje so separatnje a skónči so srjedu po jutrach, 4. apryla.

nawěšk

nowostki LND