Wo knihach a kniharni (09.11.18)

pjatk, 09. nowembera 2018 spisane wot:

Wjac hač połojca ludźi hižo w nazymniku abo samo prjedy rumpodicha honi. Słu­šeće tež wy k nim?

Z aktualneje studije njedawno zhonich, zo steja na prěnim městnje hodownych přećow słódkosće, pola muži runje tak kaž pola žonow. Hladajo na hype nastupajo strowe zežiwjenje so tola trochu dźiwach. Zadźiwało pak mje njeje, zo zabě­raja knihi štwórte městno mjez hodownymi přećemi dorosćenych wobeju splahow. Za kotru knihu pak so rozsudźić?

Pogromy w kristalowej nocy

pjatk, 09. nowembera 2018 spisane wot:

W nocy na 10. nowember a slědowacy dźeń před 80 lětami dóńdźe w nacistiskej Němskej k złóstniskim nadpadam na Židow, kotrež buchu jako kristalowa nóc do stawiznow fašistiskeho terora zapi­sane. Wukrajne židowske swójby dyrbjachu 1938 Němsku wopušić, kaž Grynszpanecy do Pólskeje. Jich 17lětny syn Herschel chcyše so wjećić a zatřěli 7. nowembra 1938 němskeho diplomata Ernsta von Ratha w Parisu. Nacije po­dawk hnydom znjewužiwachu a organizowachu w nocy wot 9. na 10. nowember 1938 „rozhorjenosć němskeho ludu“. Židowske­ synagogi a wobchody buchu wurubjene a zapalene, Židow wuhnachu z domow na hasy, hdźež jich krjudowachu a wohańbichu. We wjace hač 60 městach a wsach Sakskeje nacije a dalši ludźo surowje přećiwo Židam zachadźachu. Budyscy SA-mužojo pod nawodom Arthura Domschki rozbichu 10. nowembra 1938 rano na Bohatej a w kupnicy na róžku Kamjentneje/Serbske hrjebje (nětko hotel) wokna židowskich wobchodow. Hodźinu po tym honjachu něhdźe 50 Budyskich Židow,­ jich wusměšujo a hanjejo, hodźiny po měsće. Domschke bu za to 1949 k jastwu zasudźeny. Tež z Rosenthalec fabrikantnej swójbu we Wjelećinje tak wobchadźachu.

Sakska literarna rada je serbskej basnicy Literarne myto ministerstwa za wědomosć a wuměłstwo Sakskeje připóznała. Wuto­ru, 26. winowca, ministerka dr. Eva-Maria Stange (SPD) Róži Domašcynaj wuznamjenjenje na połnje wobsadźenej žurli „Vis-à-vis“ we Wojerecach přepoda. Do toho bě so jednaćelka literarneje rady dr. Sibille Trömel ministerce za to dźakowała, zo bu cyłkowna suma myta na 10 000 eurow zwyšena, z čimž wuznamjenjenje „hódnotu a prestiž nabudźe, kajkejž jemu wotpowědujetej“. Tule wozjewjeja Serbske Nowiny dźaknu narěč lawreatki kaž tež wujimk z wobkrućenja jury.

Lubi swójbni, přećeljo a znaći, česćena knjeni ministerka, česćena jury

Wjelče šćežki a (nje)žiwjenske puće

W słowach namakaš warianty, z kotrymiž móžeš so dołho zaběrać. W słowje „žiwjenje“ na přikład tči „žiwe“ a „nje“, potajkim tež „nježiwjenje“. Zbywa prašenje: za čo so rozsudźić?

Wubědźowanje wo „Lubinu“ zahajene

srjeda, 07. nowembera 2018 spisane wot:

Choćebuski filmowy festiwal je wčera z wjacorymi předstajenjemi zaběžał. Na oficialnym wotewrjenju pokazachu dramu, za kotruž bě režiser lětsa w Canne­su hižo „Złotu palmu“ dobył.

Choćebuz (SN/bn). „Zymna wójna – šě­rinowy stopjeń lubosće“ rěka film pólskeho režisera Paweła Pawlikowskeho, z kotrymž bu wčera 28. Choćebuski filmowy festiwal (FFC) oficialnje zahajeny. Na žurli wulkeho domu tamnišeho dźiwadła powita statny sekretar brani­bor­skeho ministerstwa za hospodarstwo a energiju Hendrik Fischer (SPD) hosći a postrowi mjez druhim čestneho pre­zidenta lětušeho FFC Istvána Szabó a patrona zarjadowanja, ministerskeho prezidenta Braniborskeje dr. Dietmara Woidkeho (SPD). W narěči wón wuzběhny, zo „žadyn druhi festiwal w Braniborskej mjezy­narodnje tak njewuprudźa kaž fil­mo­wy festiwal tu w Choćebuzu. Zdobom je kruće w regionje zakótwjeny. Serbja we Łužicy so na nim runje tak wobdźěleja kaž tójšto regionalnych předewzaćow a organizacijow, kotrež k zwoprawdźenju přinošuja.“

Z nowej stawiznu

srjeda, 07. nowembera 2018 spisane wot:
Budyšin (SN). Nowa kniha z kriminalkomaj Jurja Kocha za dźěći je wčera w Ludowym nakładnistwje Domowiny wušła. „Po tym zo bě 1990 wušła publikacija Kocha­ ‚Golo a Logo‘ ze stawiznu wo hólcomaj-detektiwomaj hižo dawno wupředata, wona nětko zaso předleži, a to hromadźe z nowej stawiznu samsneho awtora ‚Nětko je Abezinka fuk‘“, LND informuje. Wobě kriminalce stej za młodych čitarjow wot dźewjeć lět myslenej. 120 stron wopřijacu nowostku wobohaćeja ry­sowanki Halleskeho ilustratora Thomasa Leibe. Knižna premjera budźe 6. de­­cembra w Chróšćanskej zakładnej šuli.

Němscy namórnicy w Kielu so pozběhnyli

wutora, 06. nowembera 2018 spisane wot:

Nazymu 1918 bližeše so kónc Prěnjeje swětoweje wójny. Kejžorska Němska bě w tym lěće něhdźe 700 000 wojakow zhubiła. Mjez padnjenymi běchu tež Serbja. Armeje zwjazkarstwa Entente mějachu 210 diwizijow, Němska chětro wosłabjene a materielnje špatnje wuhotowane 207 diwizijow. 8. awgusta 1918 zahajichu armeje Ententy sto dnjow trajacu wulkoofensiwu na zapadźe, z kotrejž stejnišća němskeho wójska přewinychu. Hižo prěni dźeń nadběha Jendźelčanow na sewjerofrancoski Amiens přełamachu dźesatki jich tankow němsku frontu, na kotruž njepřećeljo ze stami kanonow třělachu, po tym z lětadłow bomby mjetachu. 20 000 němskich wojakow tón dźeń padny. Ofensiwa wojakow Ententy zaměrnje postupowaše, jich tanki zadobywachu so dale a hłubšo do němskich stejnišćow. Wojacy kejžorskim generalam přiwołachu, zo chcedźa měr a zo jich zabija, zetkaja-li jich sami.

Nowa wustajeńca přistupna

wutora, 06. nowembera 2018 spisane wot:
Nowa wosebita wustajeńca Budyskeho Serbskeho muzeja „Stary lud – Ze žiwjenja Łužičanow a Milčanow“ pokazuje z rozdźělnymaj, ale zwisowacymaj ćežišćomaj słowjan­ski swět w zažnym srjedźowěku. Čłonojo spěchowanskeho towarstwa Domizniskeho muzeja Dešno wěnuja so eksperimentalnej archeologiji a předstajeja stare rjemjesła – na wobrazu na přikład zhotowjenje wocla – a žiwjenske wobstejnosće před něhdźe 1 000 lětami. Tamny dźěl hač do spočatka měrca přistupneje přehladki wopřijima wurywanki, ale tež mólby a časowe tafle. Foto: SN/Maćij Bulank

Prawicarjam so spjećowali

póndźela, 05. nowembera 2018 spisane wot:

Wostrowc (DP/SN/bn). Wjace hač 3 000 wobdźělnikow je iniciatiwa „Wostrowc zhromadnje swjeći“ kónc tydźenja na 2. měrowym swjedźenju zličiła. Ze zarjadowanjom spjećowachu so přećiwo paralelnemu festiwalej prawicarjow „Tarč a mječ“.

Wostrowska měšćanostka Marion Prange (njestronjanka) zjimaše: „Bě to njepředstajomnje rjany, wjesoły swjedźeń.“ Hižo pjatk běše ministerski prezident Sakskeje Michael Kretschmer (CDU) ze zapalom k tomu namołwjał, zmužiće ciwilnu kuražu pokazać. Dr. Michael Schlittze ze swjedźeń zarjadowaceho Mjezynarodneho zetkawanskeho centruma Marijiny doł měnješe: „Nam je so wospjet poradźiło, ze srjedźišća towaršnosće jasnje přećiwo kóždejžkuli formje prawicarskeho ekstremizma so wuprajić. Wostrowc njeje město, hdźež so sta neonacijow z cyłeje Němskeje zetkawaja. Wostrowc je město, kotrež so kaž lědma druhe swětej wotewrjene za demokratiju zasadźa.“

Koło zarjadowani připowědźiło

póndźela, 05. nowembera 2018 spisane wot:

Třeći raz je so koło za wožiwjenje serbsko­sće w nakromnych kónčinach zešło, zo by na zašłymaj posedźenjomaj namje­towane akcije rozjimało a konkretne zarjadowanja doplanowało. Ni­mo­ toho wuzwoli sej oficialne mjeno.

Budyšin (SN/bn). Informelny kruh za wožiwjenje serbskosće w nakromnych kónčinach je so minjeny pjatk na swojim třećim posedźenju w Budyskej Röhrscheidtowej bašće mjeno „Serbske koło Budyski kraj“ dał. Přitomni dojednachu so nimo toho na to, dale w swójskej organizaciji wotewrjeni a njewjazani nad­konfesionelnje a generacije přesahujcy skutkować.

Prěnje zarjadowanje koła budźe zhromadnje z Rěčnym centrumom WITAJ organizowane swójbne pućowanje 17. nowembra. Annett Brězanec, Měrćin Bałcar a Lorenc Jankowsky chcedźa zajimcow na něhdźe pjećkilometrowskej čarje kołowokoło Malešec wo přirodnych a twarskich pomnikach informować. Za dźěći přihotuja hry a zabawu z bajkami a powěsćemi kónčiny.

Serbske městnosće na panoramowym wobrazu

póndźela, 05. nowembera 2018 spisane wot:

Mjeztym 14. Wojerowske wuměłske wiki­ wotměchu kónc tydźenja zaso tam, hdźež bě před wjace hač 20 lětami premjera zarjadowanskeho rjadu. Łužiska hala sta so za lubowarjow wuměłstwa z cyle wosebitym zetkawanišćom.

Wojerecy (SiR/SN). Přičina přećaha bě do­tal přiběracy wothłós z facitom, zo njebychu rumnosće w Kulturnej fabrice na Piwarskej 1 dawno wjace dosahali. Płoniny wustajenišća, hdźež pokazowachu wjelestronskosć grafiki, molerstwa, keramiki, plastikow, wozdoby a fotogra­fijow, su za wjace hač 80 wuměłcow samo­ hišće rozšěrili. Z Łužiskej halu, hrodom­ a Kulturnej fabriku mějachu prěni raz tři městnosće, hdźež bě pre­zentaciska a předawanska přehladka z wuměłskimi twórbami zarjadowana.

nawěšk

nowostki LND