Namjezne kontrole kaža dobru naladu

štwórtk, 14. januara 2016
artikl hódnoćić
(0 )
Danscy zastojnicy při hranicy wšitkich kontroluja.  Foto: Lars Salomonsen Danscy zastojnicy při hranicy wšitkich kontroluja. Foto: Lars Salomonsen

Flensburg. Poprawom je so lěta 2015 wšitko derje započało nastupajo poměr mjez Němcami a Danami. W měrcu wo­swjećichu w Berlinje 60. róčnicu podpisanja Bonnsko-Kopenhagenskich zrěčenjow, z kotrymiž bě so 1955 wujednanje mjez woběmaj narodnosćomaj po lětach konfliktow a wojerskich rozestajenjow zahajiło. Tehdy buchu rozsudźace prawa kruće zapisane, kotrež wot toho časa w Němskej sydlacej mjeńšinje Danow zmóžnichu, swójske šule, dźěćace dnjowe přebywanišća, cyrkwje, sportowe a wólnočasne kluby po danskim wašnju wobhospodarjeć.

Tola přiwótřaceje so situacije ćěkancow dla hroža znowa njepřihódnosće a zwada w němsko-danskej pomjeznej kónčinje. Po tym zo bě humanistiska Šwedska počała w naležnosći nuzowe spinadło ćahać, liča nětkole kóždy čas tež w Flensburgu z přewšo njerjanymi a politisce wobmyslomnymi sćěhami toho.

Wina na wšěm wšak je nowy šwedski předpis, kotryž wot 4. januara płaći. Wot tohole dnja njesmědźa hižo žane wozy­dłownistwa ani z busom ani ze železnicu – kaž w měsacach do toho – ćěkancow jednorje přez Öresundski móst mjez Danskej a Šwedskej transportować. Jeničce, štóž wobsedźi płaćiwy pas abo wizum, smě do směra na Šwedsku pućować. Pozadk toho je: 81 procentow wšěch ně­hdźe 190 000 migrantow, kotřiž běchu 2015 do Šwedskeje přišli, nimaja žane płaćiwe dokumenty. Z tymle „trikom“ chcedźa Šwedojo, kotřiž su w Europje najwjac ćěkancow přijimali, swoju mjezu zawrěć. Tež na wodźiznach budźe šwedska pobrjóžna straža nowym ćěkanskim čaram do kraja zadźěwać. Přetož: Štóž njemóže swojej noze na šwedsku zemju stajić, tón njemóže tež kuzłarske słowo „azyl“ wuprajić a po Dublinskich dojednanjach na azylowym jednanju wobstawać.

W Kopenhagenje wočakuja nětkole tuž hišće wjele wjetši ćišć na małe kralestwo. Politisce njeje přijimanje přewjele ćěkancow zwoprawdźomne. Srjedźoprawe knježerstwo poprawom liberalneho ministerskeho prezidenta Larsa Løkke Rasmussena wusměrja swoju politiku na prawopopulistiskej stronje Dansk Folkeparti. Tohodla je Danska tež w běhu jeničkeho tydźenja w spěšnopřechodźe šwedske prawidła kopěrowała.

W Flensburgu pak so němske wozy­dłownistwa a železniske zawody spjećuja, na swojich čarach přez mjezu hižo do toho­ dokumenty kontrolować. Tule ID-kontrolu njesmědźa w Němskej tež priwatizować. Tak jězdźi Flensburgska měšćanska linija 1 wot dwórnišća, hdźež ćěkancy přichadźeja, hač na kónčnu staciju Kruså na danskim boku. Wozydłownistwo je připowědźiło, zo so bus wotnětka před danskej hranicu zawróći. Něhdźe 11 000 powołanskim dojězdźowarjam, kotřiž so wšědnje do susodneho kraja na dźěło abo tež studij po­dawaja, je to kaž plista, dyrbjeli-li čary šmórnyć. Ze stron krajneho knježerstwa w Kielu kaž tež sewjeroněmskeho hospodarstwa stej słyšeć rozhorjenosć a kritika. Danska sadźa wopačne znamjo. Zawěrać so njeje wotmołwa. Wšako móža ćěkancy – chcedźa-li hišće scyła do Danskeje – jednorje poslednje sta metrow wot busoweho zastanišća běžeć a pěši mjezu přeprěčić. Tak budźe lětsa po zdaću němsko-danski poměr prěni króć po mnohich lětach zaso raz znowa chětro poćeženy.

Awtor přinoška je šefredaktor němskeho mjeńšinoweho dźenika Flensborg Avis.

Pozadk:

Wjac hač 45 mili­onow ludźi po cyłej EU rěči hinašu rěč hač oficialnu swojeho domjaceho kraja. Tale dimensija wotwěra móžnosće zhromadneho dźěła mjeńšinowych dźenikow. Europske zjednoćenstwo dźenikow w mjeńšinowych aregionalnych rěčach MIDAS (www.midas-press.org) zastupuje tu­chwilu dwanaće europskich rěčnych zhromadnosćow a 24 dźenikow. Mjez druhim prócuje so wone wo wuměnu informacijow, podpěru mjeńšinowych rěčow, mjezsobne informowanje wo aktualnym połoženju jednotliwych mjeńšin, wo jich škiće kaž tež wo kulturnej mnohotnosći Europy. Wot lěta 2015 wozjewjeja wjacori čłonojo MIDAS, mjez nimi ADZ (němski dźenik w Rumunskej), Der Nordschleswiger (Němski dźenik w Danskej), Do­lomiten (němski dźenik w Južnym Tirolu), Flensborg Avis (danski dźenik w Němskej), La Quotidiana (retoromanski dźenik w Šwicarskej), Serbske Nowiny a Új Szó (madźarski dźenik w Słowakskej) přioški wo mjeńšinowej situaciji we wobdźělenych krajach.

wozjewjene w: Medije

Galerija

dalši wobraz (1)
Prošu přizjewće so, chceće-li komentar podać

nawěšk

SERBSKE NOWINY podpěruja:

Novi Sad – kulturna stolica Europy

nowostki LND