Domowina zaso Zwjazk Serbow

wutora, 12. januara 2016 spisane wot:

Dźensa před 25 lětami wotmě so w Choćebuzu 1. hłowna zhromadźizna Domowiny po politiskim prěwróće a po wurjadnym kongresu 17. měrca 1990 w Budyšinje. 263 delegatow Domowinskich skupin z dźesać župow a dwanaće hosći, mjez nimi Radworski farar a předsyda Zjednoćenstwa Cyrila a Metoda Clemens Hrjehor a Radworčan Jan Nuk jako zastupnik initiatiwneje skupiny Serbskeje narodneje zhromadźizny, wuradźowaše wobšěrnje a wótrje wo nowych wustawkach Domowiny.

W nadawku wustawkoweje komisije zdźěli sekretar zwjazkoweho předsydstwa Rafael Wowčer, zo ma so do doskónčneho naćiska wustawkow na žadanje financneho zarjada zapisać, zo je Domowina powšitkownowužitne towarstwo. Pod nadpismom „Mamy dom z třěchu – Jeho durje su za wšěch wotewrjene“ rozprawjach tehdy w Serbskich Nowinach wo wažnym wuradźowanju za přichod narodneje organizacije po přewróće. Přemóžaca wjetšina přitomnych schwali předležace wustawki, w kotrychž mjenuje so Domowina zaso Zwjazk Łužiskich Serbow. Pod tymle zapřijećom běchu ju jako třěšny zwjazk serbskich towarstwow 13. oktobra 1912 załožili.

Zaso dźiwadło hrali

štwórtk, 07. januara 2016 spisane wot:
Nowe lěto 1946 dožiwi serbska činohra „Knjez a roboćan“ swoju powójnsku premjeru w Pančicach. 22 hrajerjow Chróšćanskeje lajskeje dźiwadłoweje skupiny nazwučowa w režiji Pawoła Kmjeća dramatiski kruch ze serbskich stawiznow, kotryž bě wučer Jurij Wjela 1931 spisał. Nazymu 1945 započachu woni pod ćežkimi powójnskimi wuměnjenjemi – zwjetša w swětle swěčkow, dokelž njebě miliny – hru „Knjez a roboćan“ nastudować. Hižo do toho běchu dramu „Smjertna reja“ Alojsa Lipela, kotruž bě Pawoł Kmjeć zeserbšćił, 1. nowembra 1945 prěni króć w Chróšćanskej cyrkwi pokazali. Bě to docyła prěnje serbske dźiwadłowe předstajenje po wójnje. 25. nowembra 1945 slědowachu młodźi hrajerjo z Konjec-Šunowa a předstajichu pod nawodom Jurja Młynka w Fabrikskej hospodźe komediju „Hdyž kocor kamor ćazaše“. Hru „Knjez a roboćan“ Chróšćanscy lajscy dźiwadźelnicy wjace hač dźesać króć z wulkim wuspěchom na wšelakich wsach pokazachu kaž tež 27. januara 1946 w Budyšinje na prěnim powójnskim ptačim kwasu. Manfred Laduš

SWW załožili

srjeda, 06. januara 2016 spisane wot:
Dźensa před 70 lětami bu na Radworskim hrodźe Serbski wučerski wustaw (SWW) załoženy, kotryž njebě jenož prěnje serbske kubłanišćo pedagogow, ale zdobom prěnje za nowowučerjow w sowjetskim wobsadniskim pasmje. Michał Nawka bě jeho prěni direktor. 170 serbskich a 112 němskich nowowučerjow w prěnim lěće wukubłachu. Hač do lěta 1950 zabsolwowa 700 Serbow SWW. Do toho studowachu jednotliwcy na němskich wučerskich seminarach kaž w Budyšinje, Bolesławiecu a Starej Darbnje. 1952 přećahnyštej SWW a runje załoženy Serbski pedagogiski institut do Małeho Wjelkowa, a započachu tež pěstowarki za serbske­ a dwurěčne kónčiny wukub­łać. 1959 přesydli so kubłanišćo do Budyšina a bu 1972 po Korli Janaku pomje­nowany. Po 45 lětach wuspěšneho skutkowanja SWW 1991 zawrěchu. Po Nawce běchu Jan Lajnert, prof. dr. Kurt Pětř, dr. Rudi Šejnfeld a dr. Hubert Šenk direktorojo kubłanišća. Hač do lěta 1986 zakónči 2 346 wučerjow a 1 178 pěstowarkow swój studij, z nich wjace hač 1 500 serbskorěčnych. Manfred Laduš

Nürnbergski tribunal zahajeny

štwórtk, 03. decembera 2015 spisane wot:

Hižo do kónca Druheje swětoweje wójny běchu so třo wodźacy reprezentanća anti­hitlerskeje koalicije dojednali, na­čolnych němskich wójnskich złóstnikow a politikarjow NSDAP ze smjerću chłostać. Jendźelski premier Churchill namjetowaše, sta wodźacych nacijow a generalow hnydom zatřělić. Stalin žadaše sej w mjenje Sowjetskeho zwjazka (ZSSR), tule ličbu na 50 000 rozšěrić. Prezident USA Roosevelt wupraji so za wotprawjenje złóstnikow ze sekeru abo na šibjeńcy. Na te wašnje su nazymu 1946 tež smjertne wusudy wuwjedli.

Wójnske ministerstwo USA pak namjetowaše na kóncu wójny 1945 nowemu prezidentej Trumanej, mjezynarodne wojerske sudnistwo wutworić. Wone njeměło jeničce načolnych złóstnikow, ale tež nacistiske organizacije a jich zahubnu ideologiju po dokładnym juristiskim jednanju zasudźić. Jako dotal nje­znata wobskóržba buchu „złóstnistwa přećiwo měrej a čłowjestwu“ poručene, do čehož słušachu nadpady na druhe staty, złóstnistwa wójska přećiwo cuzym wojakam a na ciwilnej ludnosći, ale tež masowe morjenje ludow kaž Židow.

Kónc awgusta 1965 wotewrěchu w małym schleswigskim měsće Bredstedt/Bräist tak mjenowany Nordfriisk Instituut (NI). Wón přewza nadawk, rěč, stawizny a kulturu Sewjernych Frizow hajić a přepytować. Institut z dwanaće sobudźěłaćerjemi na šěsć planowych a dalšich wobmjezowanych městnach je hač do dźensnišeho centralne zarjadnišćo k zachowanju a spěchowanju mjeńšinowych aktiwitow we wokrjesu Sewjerneje Friziskeje (NF), kotrež ma swoje sydło w přistawnym měsće Husum. Institut podpěruje tuž – na politisce neutralnej bazy – hižo 50 lět čestnohamtske mocy w specifiskich towarstwach runje tak kaž kubłanje abo medije. Sam wudawa štwórćlětnje časopis Nordfriesland.

Nowy sejm wolili

srjeda, 14. oktobera 2015 spisane wot:
Wólbokmani Sakskeje wolachu dźensa před 25 lětami zapósłancow noweho krajneho sejma. Wólbne wobdźělenje bě wokoło 70 procentow, w serbskich a dwurěčnych­ kónčinach pak wo wjele wyše. W Kamjenskim wokrjesu stupi tak 77,6 procentow wólbokmanych k wólbnemu kašćikej, w Róžeńće běštej to 91,2 procentaj, w Ralbicach 90 a w Chrósćicach nimale 89 procentow. Stronje CDU bě po wjetšinje Sakskeje z přemóžacej dobyćerku. Za nju bě w přerězku łužiskich wokrjesow wjace hač połojca wolerjow hłosowała. Na wsach pak docpě CDU hač do tři štwórćiny a wjace hłosow, tak w Chrósćicach 87,5 procentow, w Róžeńće 85,7 procentow, w Ralbicach 85,3 procenty a we Worklecach 68 procentow. Po CDU slědowachu strony SPD, PDS a DSU. Pjeć serbskich kandidatow bu do sejma wu­zwolenych: Ludwik Nowak­ z Chrósćic a Marko Šiman z Budyšina za CDU, Benedikt Dyrlich z Budyšina a dr. Gabriela Wirthowa z Biskopic za SPD a Sieghard Kozel ze Stróže za PDS. Manfred Laduš

Před 60 lětami zaso serbski dźenik

štwórtk, 01. oktobera 2015 spisane wot:

Pod hłownym nadpismom „Mamy swój serbski dźenik“ wozjewja Nowa doba dźensa před 60 lětami, zo wona wot 1. oktobra 1955 jako dźenik šěsć króć wob tydźeń wuchadźa. „Njeje to wulkotny postup?­ Mnoho dopisow a postrowow redakciji dopokazuje, zo so přetworjenje Noweje doby do dźenika wšudźe w Hornjej Łužicy a samo we wukraju wita. Bu­dźemy wšitke pokiwy čitarjow swědo­miće wuhódnoćić a so prócować, polěpšić naš serbski dźenik tak, zo jón nochce žadyn krajan wot Čornoboha hač k twarnišću noweho wulkokombinata Čorna Pumpa, wot starosławnych hrodźišćow w Kamjenskich kónčinach hač k Nišćanskej nižinje parować.“ Tak pisaše třeći šefredaktor­ Noweje doby Maks Pilop samsny dźeń w zawodnym nastawku „Krok po kroku doprědka!“

Na 1. stronje wozjewi dźenik 1. oktobra 1955 postrow Zwjazkoweho předsydstwa Domowiny, kotrehož organ Nowa doba bě. W nim wupraji nawodnistwo organizacije přeće na nowinu, „zo budźe nam wosebje rozprawjeć wo našim narodnym dźěle a wo žiwjenju we Łužicy.“

Historiski rozsud wosrjedź nocy

wutora, 25. awgusta 2015 spisane wot:

W rańšich hodźinach 23. awgusta 1990 wobzamkny Ludowa komora NDR, te­hdyši sejm, kónc swójskeho kraja, Němskeje demokratiskeje republiki

Zapósłancy ludu běchu w přidatnym posedźenju, zwołanym na wurjadnu próstwu ministerskeho prezidenta Lothara de Maizièra (CDU) w nócnym marathonje wobzamknyli, zo ma NDR wobłukej Za­kładneho zakonja Zwjazkoweje republiki Němskeje po artiklu 23 Zakładneho zakonja přistupić. Stać měješe so to 3. oktobra samsneho lěta.

Wotpowědnu próstwu ludoweho zastupnistwa předčita prezidentka Ludoweje komory Sabine Bergmann-Pohl a wozjewi zdobom wuslědk wothłosowanja: „Wotedate bu 363 hłosow, wšitke bě­chu­ płaćiwe. Z „haj“ hłosowało je 294 zapósłancow.“ Trěbna wjetšina za doskónčny krok k zowazjednoćenju bě docpěta. Dźesać měsacow po wotewrjenju murje bě kónc něhdyšeje socialistiskeje NDR wobzamknjeny. Ministerski prezident de Maizière, kiž chcyše tydźenje trajacu ćahańcu rozsudźenu měć, bě po nócnym posedźenju mučny, ale chětro wolóženy.

Wjace hač 5 000 Serbow wobdźěli so 18. awgusta 1935 na župnym zjězdźe we Wojerecach – poslednjej wulkomanifestaciji Domowiny do jeje zakaza 1937. Zlět bě połstaćinam wutworjenja Serbskeho burskeho towarstwa Wojerecy w lěće 1885 wěnowany a měješe žiwjensku wolu serbskeho ludu demonstrować. Předsyda Domowiny Pawoł Nedo namołwi 30. julija 1935 w Serbskich Nowinach wšěch Serbow a towarstwa, zo bychu na zlět do Wojerec přišli.

Nacistiskim mócnarjam njebě wulke zetkanje Serbow docyła lube a woni spytachu tomu zadźěwać. Wojerowski wo­krjesny burski wjednik Wićaz, sam Serb, zakaza ratarjam so na tajkim schadźowanju Domowiny wobdźělić. Nedo protestowaše na to bjez wuspěcha pola krajneho rady dr. Schmiege a po tym telefonisce w nutřkownym ministerstwje. Tamniši zamołwity zastojnik Tietjen jemu štyri dny do zjězda přewjedźenje „njepolitiskeho zarjadowanja“ dowoli. Nedo bě jeho přeswědčił, zo hrozy při zakazu zjězda strach mjezynarodneho skandala.

Unikatny serbsko-ruski koncert

pjatk, 14. awgusta 2015 spisane wot:

Hdyž sy Němcam to powědał, su njewěriwje hladali. Runjewon absurdna předstawa tež je, zo je so dobyćer – štwórć lěta po tym zo je nacistiskej Němskej šiju ­zadźernył –, z poraženym w zjawnosći bok poboku zjewił.

nawěšk

nowostki LND