Anton Nawka

štwórtk, 05. apryla 2018 spisane wot:
Spisowaćel, wučer, přełožowar, lektor, Maćicar a wuběrny znajer našeje maćeršćiny, lawreat Myta Ćišinskeho Anton Naw­ka, zemrě wčera před dwaceći lětami w Budyšinje. Syła Serbow přewodźeše jeho na Mikławšk k rowej. Narodźił bě so wón 20. septembra 1913 Radworskej Nawkec wučerskej swójbje. Studowaše w Berlinje, hdźež zezna swoju pozdźišu mandźelsku, Pólku Helenu, a pozdźišo w Pólskej. Nacizm wotpokazowacy Serb dyrbješe pře­ćiwo swojej woli do wójny, wo čimž pisa w knihomaj „Pod wopačnej łopaću“ a „Pod wopačnej flintu“. Po wójnje bě wučer serbšćiny a łaćonšćiny na Serbskej wyšej šuli a na Serbskim pedagogiskim instituće, hdźež pak njewinowaty swoje přistajenje zhubi, dokelž so socialistiskej ideologiji spjećowaše. Jako lektor LND a dwaceći lět jako rěčewědny sobudźěłaćer redakcije Noweje doby je serbšćinu porjeńšejo zasłužbnje skutkował. Pisaše składnostne basnje a tworješe nowe rěčne wobroty. Mnohe twórby pólskeje a swětoweje lite­ratury a dramy je wuběrnje zeserbšćił.

Dr. Lotar Balko

wutora, 03. apryla 2018 spisane wot:
Wuběrny serbski ludowědnik dr. phil. Lotar Balko z Drjowka bě so 1. apryla 1928 jako syn škleńcutočerja w Nowych Wikach narodźił. 2. oktobra 2008 zemrěty bě wot lěta 1962 do 1992 wědomostnik Serbskeho instituta. Wón njezawostaji jeno 150 knihow, brošurkow a wobšěrnych wědomostnych přinoškow, ale tež zběrku wjace hač 2 500 pisanych jutrownych jejkow z 33 krajow. W 1982 załoženej Drjowkowskej Serbskej tkalčerni, w kotrejž wustaješe wón rědke graty a nastroje k předźěłanju lena na płat a dalše swědki našeje materielneje kultury, jónkrótna zběrka jejkow nade wšo wabi. Lětsa wokoło jutrow je jeho wot towarstwa dale wjedźeny muzej zaso sta zajimcow přiwabił. Do žiwjenskeho skutka dr. Lotara Balka słuša tež wopisanje serbskeje narodneje drasty, wušiwankow a dalšich hałžkow našeje ludoweje kultury. Wón je sobu spisał „Knihu serbskich drastow“, je awtor pjeć z dźesać zwjazkow w LND wudateho „Atlasa serbskeje narodneje drasty“ kaž tež „Serbskich wušiwankow“ a „Twarjenjow a bydlenjow w holi a Błótach“. Tuta maćizna bě tež ­tema jeho disertacije, kotruž je jako 64lětny na Berlinskej Humboldtowej uniwer­siće zakitował.

Dr. Herman Šleca

póndźela, 26. měrca 2018 spisane wot:
26. měrca 1948 zemrě hakle 55lětny wučer, wědomostnik, organizator serbskeho kulturneho a sportoweho žiwjenja dr. Herman Šleca. Rodźeny w Droždźiju bě šuler Krajnostawskeho seminara w Budyšinje, bu pomocny wučer w Bukecach, studowaše w Lipsku a Praze. Na Karlowej uniwersiće złoži doktorske pruwowanje słowjanskeje filologije a stawiznow. W decembru 1923 dósta jako prěni Serb w Čěskosłowakskej promociju. Swoje dźěło bě wo J. P. Jordanje spisał. W lětach 1924 do 1927 bě w Budyšinje sekretar Domowiny a jednaćel Łužiskoserbskeho sokołskeho zwjazka a wukonješe dalše funkcije. Swojeho aktiwneho dźěła dla dyrbješe Łužicu wopušćić a wučeše wot lěta 1927 do 1945 na wjesnej šuli w Großstädtelu pola Lipska. 1933 jeho z druhimi serbskimi narodowcami nachwilnje zajachu. Wo Serbski Sokoł měješe dr. Šleca wulke zasłužby: 1920 je wón w Budyšinje prěnju jednotu sobu załožił, wuwiwaše serbsku sportowu terminologiju, 1924 postara so wo přiłohu Sokołske Listy w Serbskich Nowinach, 1926 wuda Sokołski spěwnik a redigowaše Sokołske Listy jako samostatny časopis, wot 1926 do 1932 organizowaše wuprawy Sokołow do wukraja. Mikławš Krawc

Salomon Bohuchwał Frencel

štwórtk, 22. měrca 2018 spisane wot:
Dźensa před 250 lětami, 22. měrca 1768, je we Wojerecach farar Salomon Bohuchwał Frencel zemrěł. Serbski ewangelski farar, spisowaćel a Wojerowski chronikar narodźi so 25. januara 1701 w Čornym Chołmcu do wuznamneje serbskeje farskeje swójby. Jako syn fararja Michała Frencla bě wón zdobom wnuk znateho fararja Michała Frencla, kiž w Budestecach skutkowaše. Po wuspěšnym zakónčenju gymnazija w Budyšinje studowaše teo­logiju we Wittenbergu. Wot lěta 1729 běše potom z fararjom w Lejnom pola Wojerec a wot 1752 skutkowaše jako diakon we Wojerecach. W lěće 1738 wuda wón serbsku nabožnu knižku a šěsć lět pozdźišo chroniku města a knjejstwa Wojerec, kotraž je hišće dźensa zakładne domizniske žórło. Město Wojerecy počesći zasłužb­neho chronista z pomjenowanjom dróhi w starym měsće na „Salomona Bohuchwała Frenclowa“. W ródnej wsy Frencla Čornym Chołmcu tohorunja na swojeho wuznamneho syna dopominaja. Tam maja wot lěta 1998 po nim pomjenowany towarstwowy dom na nawsy. Janek Wowčer

Bernd Alois Zimmermann

wutora, 20. měrca 2018 spisane wot:

Jedyn z najwuznamnišich komponistow druheje połojcy zašłeho lětstotka, Bernd Alois Zimmermann, by dźensa stoćiny swjećił. Narodźił bě so wón 1918 w sewjerorynsko-westfalskim Bliesheimje blisko Euskirchena swójbje železnicarja. Hromadźe z dalšimi wuznamnymi nowotarjemi na polu hudźby, kaž běchu to na přikład John Cage, Witold Lutosławski abo Isang Yun, słušeše Zimmermann do generacije komponistow, kotřiž běchu so wšitcy w dźesatych lětach minjeneho lětstotka narodźili a reprezentowachu zazběh noweje hudźby po 1945.

Po šulskim času studowaše Zimmermann wot lěta 1937 spočatnje pedagogiku w Bonnje a pokročowašse 1938 ze studijom mjez druhim hudźbneje wědomosće a kompozicije na Kölnskej uniwersiće resp. Wysokej šuli za hudźbu. 1940 dyrbješe do wójska, z kotrehož pak jeho chorosće dla 1942 pušćichu. 1947 wón potom swój wysokošulski studij skónči.

Dr. Jan Pětr Jordan

póndźela, 19. februara 2018 spisane wot:
Slawist dr. phil. Jan Pětr Jordan narodźi so 15. februara 1818 ewangelsko-katolskej burskej swójbje w Čěškecach. Po wopyće Praskeho Małostronskeho gymnazija studowaše na Karlowej uniwersiće filozofiju a słowjanske rěče, spěchowany wot čěskeho slawista Václava Hanki. Wot 1837 dopisowaše wo Serbach a wo słowjanskej kulturje do Praskich časopisow. 1841 bu w Praze jeho „Gramatika serbskeje rěče Hornjeje Łužicy“ ćišćana. Wšosłowjanskeho a doprědkarskeho skutkowanja dla wupokaza policija Jordana w samsnym lěće z Čěskeje. W Budyšinje wudawaše wón 1842 nowinu Jutrničzku, kotraž dyrbješe spjećowanja konserwatiwnych Serbow dla poł lěta pozdźišo přestać wuchadźeć. Wot 1848 bě na Lipšćanskej uni­wersiće, na kotrejž je 1843 na doktora ­filozofije promowował, lektor za słowjanske rěče a literaturu. Zhromadnje z Janom Arnoštom Smolerjom wudawaše wot 1843 do 1847 Jahrbücher für slawische Literatur, Kunst und Wissenschaft. W lěće 1848 so maćicar Jordan zaso do Prahi wróći. Po pobiću rewolucije 1848/1849 přiwobroći so hospodarskim prašenjam a přesydli so 1868 do Wiena. Tam zemrě 20. meje 1891. Manfred Laduš

Jan Bogumił Hauptmann

pjatk, 09. februara 2018 spisane wot:
Lubnjowski wyši farar a delnjoserbski rěčespytnik Jan Bogumił Hauptmann ze­mrě 2. februara 1768. Narodźił bě so 19. meje 1703 němskemu juristej we Wittenbergu. Tam studowaše tež teologiju. Najprjedy bě štyri lěta domjacy wučer w delnjołužiskim Rědorju pola Kalawy, hdźež sej delnjoserbšćinu přiswoji. 1733 přewza wot tamnišeho fa­rarja zastojnstwo, a 1738 bu z fararjom w Lubnjowje, hdźež je hač do smjerće skutkował. Jara dokładnje zaběraše so z delnjoserbšćinu. W Lubinje ćišćachu 1761 jeho prěnju gramatiku delnjoserbšćiny. Jej přidate běchu němsko-serbski słownik, zapisk serbsko-němskich wjesnych mjenow a přisłowa. 1769 wuńdźe jeho­ „Lubnjowski sarski sambuch“, spěwarske z 240 kěrlušemi, kotrež bě sam zeserbšćił. Z tutych spěwarskich Lubnjowscy serbscy wosadni spěwachu, doniž nje­přestachu tam 1863 serbske kemše swjećić. Jan Bogumił Hauptmann je tež agendu „Te serbske­ knigly“ a leksikon „Lexicon Vandalicum“ zawostajił. Jeho­ mjeno steji na wopomjatnej tafli w Lubnjowskej Mikławšowej cyrkwi. ­ Manfred Laduš

Jan Žur

wutora, 06. februara 2018 spisane wot:
Pozdźiši „Zasłužbny wučer ludu“ Jan Žur narodźi­ so 27. januara 1918 ratarskej a korčmarskej swójbje w Njebjelčicach. Po lěće 1945 bu z nowowučerjom w De­lanach, hdźež tež w Konjecach lajske dźiwadło hraješe. Po tym běše přistajeny sekretar­ Serbskeje młodźiny, kotruž Jurij Brězan nawjedowaše. Žur sta so 1952 z nawodu nowowutworjeneho wotrjada Serbske šule Němskeho pedagogiskeho centralneho instituta. Jako tajki zdoby sej wulke­ zasłužby při zrjadowanju serbskeho šulstwa a při wuwiwanju wučbnych planow a wučbnicow. W Bibliografiji Ludoweho­ nakładnistwa Domowiny je wón z dwaceći knižnymi titlemi zastupjeny, mjez druhim z Přiručku za serbsku wučbu na hornim schodźenku, z wučbnicami serbšćiny za 2., 3. a 4. lětnik a z přełožkomaj powědančka Hansa Brücknera „Třo bratřa-tankisća“ a knihi Alekseja Grigorjewa­ „Njedokónčeny list do Budyšina“ do serbskeje rěče. Jan Žur słuša k małej horstce Serbow, kotrymž spožčichu najwyše wuznamjenjenje za pedagogow w NDR – čestny titl Zasłužbny wučer ludu. Pozdźišo běše wjele lět ze šulskim direk­torom w Bukecach. Wón zemrě 4. januara 1984. Manfred Laduš

Herman Funka

póndźela, 05. februara 2018 spisane wot:
Bywši župan a župny sekretar Herman Funka narodźi so 26. januara 1918 w Nowej Wsy pola Mikowa. Nawukny powo­łanje pjekarja a dźěłaše jako tajki, doniž njedelegowaše Domowina jeho 1949 najprjedy na Serbsku ludowu uniwersitu w Chrósće a po tym na Serbski wučerski wustaw w Radworju. Jako nowowučer nastupi 1950 swoju słužbu w Čelnom pola Běłeje Wody a bě hač do 1960 direktor šule we wsy nad Sprjewju, kotraž bu 1978 wotbagrowana. Lěto wučerješe tež na Šuli Ćišinskeho w Pančicach-Kukowje a tři lěta bě zastupowacy šulski direktor w Jabłońcu. Herman Funka skutkowaše we wšěch lětach wučerjenja aktiwnje w Domowinje a bě pjeć lět župan župy Běła Woda. W septembru 1964 powołachu jeho za hłownohamtskeho župneho sekretara, štož hač do wuměnka wosta. Wudźeržowaše wuske zwiski k Domowinskim skupinam, radźeše a pomhaše jim, hdźežkuli móžeše. Za jeho čas su kulturne ćělesa župy na wšěch sydom Festiwalach serbskeje kultury w Budyšinje kaž tež we wokrjesu wuběrne programy wuhotowali, a 1973 nasta Slepjanski Serbski folklorny ansambl. Herman Funka zemrě 22. januara 1998 w Jabłońcu. Manfred Laduš

Wylem Wěrik

srjeda, 31. januara 2018 spisane wot:
Ludowy wuměłc Wylem Wěrik z Rownoho zemrě 26. januara 1993. Wón narodźi so 9. decembra 1910. Nawukny powołanje molerja, sta so z mištrom a měješe samostatne rjemjeslnistwo. We wójnskej jatbje na Balkanje přiswoji sej tamnišu techniku burskeho molowanja. Wón słušeše k tym serbskim wójnskim jatym w Juhosłowjanskej, kotrychž maršal Tito dočasnje domoj pušći. Prawiznik Jurij Rjenč bě to w nadawku Domowiny z nim wujednał. „Tole Domowinje nihdy njezabudu“, wón mi raz praješe. Mnohe lěta je Wylem Wěrik wulkej Rownjanskej Domowinskej skupinje aktiwnje předsydował. Piskaše we wjesnej kapale, molowaše wobrazy wo Slepjanskej kónčinje a wo serbskich nałožkach a debješe křinje a kamory ze serbskimi motiwami. Zhromadnje z mandźelskej Marju, wobdarjenej ludowej wuměłču a bywšej kantorku, pomhaše wón Rownjansku Serbsku śpu wuhotować. Dźowka Roža Šenkarjowa sta so z wučerku, delnjoserbskej rozhłosownicu a spisowaćelku a nawjeduje skupinu Rowniske glosy. Jeje sotra Ingrid Nagelowa bu tež wučerka, spisowaćelka a nawodnica ćělesa Judahej.

nawěšk

  • 73. serbski ewangelski cyrkwinski dźeń w Budyšinje
Oratorij "Podlěćo", předstajeny wot chóra 1. serbskeje kulturneje brigady, solistow a orchestra Serbskeho ludoweho ansambla pod nawodom cyrkwinskeho hudźbneho direktora Friedemanna Böhme
  • 73. serbski ewangelski cyrkwinski dźeń w Budyšinje
Oratorij "Podlěćo", předstajeny wot chóra 1. serbskeje kulturneje brigady, solistow a orchestra Serbskeho ludoweho ansambla pod nawodom cyrkwinskeho hudźbneho direktora Friedemanna Böhme, ze stejacym
  • 73. serbski ewangelski cyrkwinski dźeń w Budyšinje
Oratorij "Podlěćo", předstajeny wot chóra 1. serbskeje kulturneje brigady, solistow a orchestra Serbskeho ludoweho ansambla pod nawodom cyrkwinskeho hudźbneho direktora Friedemanna Böhme
  • 73. serbski ewangelski cyrkwinski dźeń w Budyšinje
Oratorij "Podlěćo", předstajeny wot chóra 1. serbskeje kulturneje brigady, solistow a orchestra Serbskeho ludoweho ansambla pod nawodom cyrkwinskeho hudźbneho direktora Friedemanna Böhme
  • 73. serbski ewangelski cyrkwinski dźeń w Budyšinje
Oratorij "Podlěćo", cyrkwinski hudźbny direktor Friedemann Böhme dźakuje so sopranistce Romy Petrick
  • 73. serbski ewangelski cyrkwinski dźeń w Budyšinje
Oratorij "Podlěćo", fararka Jadwiga Malinkowa dźakuje so dirigentej, cyrkwinskemu hudźbneho direktorej Friedemannej Böhme
  • 73. serbski ewangelski cyrkwinski dźeń w Budyšinje
Oratorij "Podlěćo", předstajeny wot chóra 1. serbskeje kulturneje brigady, solistow Johannesa Hochreina (bas), Mikołaja Jana Walerycha (tenor) Miry Walerych-Szary (alt), Romy Petrick (sopran, wotlěwa
  • 73. serbski ewangelski cyrkwinski dźeń w Budyšinje
Oratorij "Podlěćo", předstajeny wot chóra 1. serbskeje kulturneje brigady, solistow a orchestra Serbskeho ludoweho ansambla pod nawodom cyrkwinskeho hudźbneho direktora Friedemanna Böhme (foto)
  • 73. serbski ewangelski cyrkwinski dźeń w Budyšinje
Oratorij "Podlěćo", předstajeny wot chóra 1. serbskeje kulturneje brigady, solistow Johannesa Hochreina (bas), Mikołaja Jana Walerycha (tenor, wotlěwa) a orchestra Serbskeho ludoweho ansambla pod naw
  • 73. serbski ewangelski cyrkwinski dźeń w Budyšinje
Oratorij "Podlěćo", předstajeny wot chóra 1. serbskeje kulturneje brigady, solistow a orchestra Serbskeho ludoweho ansambla pod nawodom cyrkwinskeho hudźbneho direktora Friedemanna Böhme (foto)
  • 73. serbski ewangelski cyrkwinski dźeń w Budyšinje
Oratorij "Podlěćo", předstajeny wot chóra 1. serbskeje kulturneje brigady, solistow a orchestra Serbskeho ludoweho ansambla pod nawodom cyrkwinskeho hudźbneho direktora Friedemanna Böhme
  • 73. serbski ewangelski cyrkwinski dźeń w Budyšinje
Oratorij "Podlěćo", předstajeny wot chóra 1. serbskeje kulturneje brigady, solistow a orchestra Serbskeho ludoweho ansambla pod nawodom cyrkwinskeho hudźbneho direktora Friedemanna Böhme
  • 73. serbski ewangelski cyrkwinski dźeń w Budyšinje
Oratorij "Podlěćo", předstajeny wot chóra 1. serbskeje kulturneje brigady, solistow a orchestra Serbskeho ludoweho ansambla pod nawodom cyrkwinskeho hudźbneho direktora Friedemanna Böhme
  • 73. serbski ewangelski cyrkwinski dźeń w Budyšinje
Oratorij "Podlěćo", předstajeny wot chóra 1. serbskeje kulturneje brigady, solistow Johannesa Hochreina (bas), Mikołaja Jana Walerycha (tenor) Miry Walerych-Szary (alt), Romy Petrick (sopran, wotlěwa
  • 73. serbski ewangelski cyrkwinski dźeń w Budyšinje
  • 73. serbski ewangelski cyrkwinski dźeń w Budyšinje
Oratorij "Podlěćo", předstajeny wot chóra 1. serbskeje kulturneje brigady, solistow a orchestra Serbskeho ludoweho ansambla pod nawodom cyrkwinskeho hudźbneho direktora Friedemanna Böhme
  • 73. serbski ewangelski cyrkwinski dźeń w Budyšinje
Oratorij "Podlěćo", předstajeny wot chóra 1. serbskeje kulturneje brigady, solistow Johannesa Hochreina (bas), Mikołaja Jana Walerycha (tenor) Miry Walerych-Szary (alt), Romy Petrick (sopran, wotlěwa
  • 73. serbski ewangelski cyrkwinski dźeń w Budyšinje
Oratorij "Podlěćo", předstajeny wot chóra 1. serbskeje kulturneje brigady, solistow a orchestra Serbskeho ludoweho ansambla pod nawodom cyrkwinskeho hudźbneho direktora Friedemanna Böhme
  • 73. serbski ewangelski cyrkwinski dźeń w Budyšinje
Oratorij "Podlěćo", předstajeny wot chóra 1. serbskeje kulturneje brigady, solistow  a orchestra Serbskeho ludoweho ansambla pod nawodom cyrkwinskeho hudźbneho direktora Friedemanna Böhme
  • 73. serbski ewangelski cyrkwinski dźeń w Budyšinje
Oratorij "Podlěćo", předstajeny wot chóra 1. serbskeje kulturneje brigady, solistow a orchestra Serbskeho ludoweho ansambla pod nawodom cyrkwinskeho hudźbneho direktora Friedemanna Böhme
  • 73. serbski ewangelski cyrkwinski dźeń w Budyšinje
Oratorij "Podlěćo", serbski superintendent Jan Malink wita připosłucharjow
  • 73. serbski ewangelski cyrkwinski dźeń w Budyšinje
Čerstwje pražane kołbasa derje słodźi.
  • 73. serbski ewangelski cyrkwinski dźeń w Budyšinje
Zabawa z "Podku" w stanje
  • 73. serbski ewangelski cyrkwinski dźeń w Budyšinje
W swjedźenskim stanje
  • 73. serbski ewangelski cyrkwinski dźeń w Budyšinje
Zabawa w swjedźenskim stanje
  • 73. serbski ewangelski cyrkwinski dźeń w Budyšinje
Zhromadna wječor na prěnim dnju
  • 73. serbski ewangelski cyrkwinski dźeń w Budyšinje
Krajny biskop dr. Carsten Rentzing (naprawo) w rozmołwje z wobdźělnikami sobotu w swjedźenskim stanje
  • 73. serbski ewangelski cyrkwinski dźeń w Budyšinje
Skupina "Podka" z Drježdźan je wosadny swjedźeń na farskej zahrodce wobrubiła.
  • 73. serbski ewangelski cyrkwinski dźeń w Budyšinje
Dźěłowy kruh po přednošku krajneho biskopa na temu „Lud a domizna w swětle biblije“
  • 73. serbski ewangelski cyrkwinski dźeń w Budyšinje
Dźěłowy kruh po přednošku krajneho biskopa na temu „Lud a domizna w swětle biblije“
  • 73. serbski ewangelski cyrkwinski dźeń w Budyšinje
Krajny biskop Ewangelsko-lutherskeje krajneje cyrkwje Sakskeje dr. Carsten Rentzing (nalěwo) a serbski superintendent Jan Malink w rozmołwje
  • 73. serbski ewangelski cyrkwinski dźeń w Budyšinje
Dźěłowy kruh po přednošku krajneho biskopa na temu „Lud a domizna w swětle biblije“
  • 73. serbski ewangelski cyrkwinski dźeń w Budyšinje
Oratorij "Podlěćo", předstajeny wot chóra 1. serbskeje kulturneje brigady, solistow a orchestra Serbskeho ludoweho ansambla pod nawodom cyrkwinskeho hudźbneho direktora Friedemanna Böhme ze stejacymi

nowostki LND